શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 10.1.4

ઉભયં હૈતદગ્રે પ્રજાપતિરાસ મર્ત્યં ચૈવામૃતં ચ તસ્ય પ્રાણા એવામૃતા આસુઃ શરીરં મર્ત્યં સ એતેન કર્મણૈતયાવૃતૈકધાજરમમૃતમાત્માનમકુરુત તથૈવૈતદ્યજમાન ઉભયમેવ ભવતિ મર્ત્યં ચૈવામૃતં ચ તસ્ય પ્રાણા એવામૃતા ભવન્તિ શરીરં મર્ત્યં સ એતેન કર્મણૈતયાવૃતૈકધાજરમમૃતમાત્માનં કુરુતે -

સ પ્રથમાં ચિતિં ચિનોતિ સા હાસ્યૈષા પ્રાણ એવ તદ્વૈ તદમૃતમૃતં હિ પ્રાણઃ સૈષામૃતચિતિરથ પુરીષં નિવપતિ તદ્ધાસ્યૈતન્મજ્જૈવ તદ્વૈ તન્મર્ત્યમ્મર્ત્યો હિ મજ્જા તદેતસ્મિન્નમૃતે પ્રતિષ્ઠાપયતિ તેનાસ્યૈતદમૃતં ભવતિ -

દ્વિતીયાં ચિતિં ચિનોતિ સા હાસ્યૈષાપાન એવ તદ્વૈ તદમૃતમમૃતં હ્યપાનઃ સૈષાઽમૃતચિતિસ્તદેતન્મર્ત્યમુભયતોઽમૃતેન પરિગૃહ્ણાતિ તેનાસ્યૈતદમૃતમ્ભવત્યથ પુરીષં નિવપતિ તદ્ધાસ્યૈતદસ્થ્યેવ તદ્વૈ તન્મર્ત્યં મર્ત્યં હ્યસ્થિ તદેતસ્મિન્નમૃતે પ્રતિષ્ઠાપયતિ તેનાસ્યૈતદમૃતં ભવતિ -

તૃતીયાં ચિતિં ચિનોતિ સા હાસ્યૈષા વ્યાન એવ તદ્વૈ તદમૃતમમૃતં હિ વ્યાનઃ સૈષામૃતચિતિસ્તદેતન્મર્ત્યમુભયતોઽમૃતેન પરિગૃહ્ણાતિ તેનાસ્યૈતદમૃતમ્ભવત્યથ પુરીષં નિવપતિ તદ્ધાસ્યૈતત્સ્નાવૈવ તદ્વૈ તન્મર્ત્યં મર્ત્યં હિ સ્નાવ તદેતસ્મિન્નમૃતે પ્રતિષ્ઠાપયતિ તેનાસ્યૈતદમૃતં ભવતિ -

ચતુર્થીં ચિતિં ચિનોતિ સા હાસ્યૈષોદાન એવ તદ્વૈ તદમૃતમમૃતં હ્યુદાનઃ સૈષામૃતચિતિસ્તદેતન્મર્ત્યમુભયતોઽમૃતેન પરિગૃહ્ણાતિ તેનાસ્યૈતદમૃતમ્ભવત્યથ પુરીષં નિવપતિ તદ્ધાસ્યૈતન્માંસમેવ તદ્વૈ તન્મર્ત્યં મર્ત્યં હિ માંસં તદેતસ્મિન્નમૃતે પ્રતિષ્ઠાપયતિ તેનાસ્યૈતદમૃતં ભવતિ -

પઞ્ચમીં ચિતિં ચિનોતિ સા હાસ્યૈષા સમાન એવ તદ્વૈ તદમૃતમમૃતં હિ સમાનઃ સૈષામૃતચિતિસ્તદેતન્મર્ત્યમુભયતોઽમૃતેન પરિગૃહ્ણાતિ તેનાસ્યૈતદમૃતમ્ભવત્યથ પુરીષં નિવપતિ તદ્ધાસ્યૈતન્મેદ એવ તદ્વૈ તન્મર્ત્યં મર્ત્યં હિ મેદસ્તદેતસ્મિન્નમૃતે પ્રતિષ્ઠાપયતિ તેનાસ્યૈતદમૃતં ભવતિ -

ષષ્ઠીં ચિતિં ચિનોતિ સા હાસ્યૈષા વાગેવ તદ્વૈ તદમૃતમમૃતં હિ વાક્ સૈષામૃતચિતિસ્તદેતન્મર્ત્યમુભયતોઽમૃતેન પરિગૃહ્ણાતિ તેનાસ્યૈતદમૃતમ્ભવત્યથ પુરીષં નિવપતિ તદ્ધાસ્યૈતદસૃગેવ ત્વગેવ તદ્વૈ તન્મર્ત્યમ્મર્ત્યં હ્યસૃઙ્મર્ત્યા ત્વક્તદેતસ્મિન્નમૃતે પ્રતિષ્ઠાપયતિ તેનાસ્યૈતદમૃતમ્ભવતિ -

તા વા એતાઃ ષડિષ્ટકાચિતયઃ ષટ્પુરીષચિતયસ્તદ્દ્વાદશ દ્વાદશ માસાઃ સંવત્સરઃસંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવ તત્પ્રજાપતિરેકધાજરમમૃતમાત્માનમકુરુત તથૈવૈતદ્યજમાન એકધાજરમમૃતમાત્માનં કુરુતે -

અથ વિકર્ણીં ચ સ્વયમાતૃણાં ચોપધાય હિરણ્યશકલૈઃપ્રોક્ષત્યગ્નિમભ્યાદધાતિ રૂપમેવ તત્પ્રજાપતિર્હિરણ્મયમન્તત આત્મનોઽકુરુત તદ્યદન્તતસ્તસ્માદિદમન્ત્યમાત્મનો રૂપં તસ્માદાહુર્હિરણ્મયઃ પ્રજાપતિરિતિ તથૈવૈતદ્યજમાનો રૂપમેવ હિરણ્મયમન્તત આત્મનઃ કુરુતે તદ્યદન્તતસ્તસ્માદિદમન્ત્યમાત્મનો રૂપં તસ્માદ્યે ચૈતદ્વિદુર્યે ચ ન હિરણ્મયોઽગ્નિચિદમુષ્મિંલોકે સમ્ભવતીત્યેવાહુઃ -

તદ્ધૈતચ્છાણ્ડિલ્યશ્ચ સાપ્તરથવાહનિશ્ચ આચાર્યાન્તેવાસિનૌ વ્યૂદાતે રૂપમેવાસ્યૈતદિતિ હ સ્માહ શાણ્ડિલ્યો લોમાનીતિ સાપ્તરથવાહનિઃ -

સ હોવાચ શાણ્ડિલ્યઃ રૂપં વાવ લોમવદ્રૂપમલોમકં રૂપમેવાસ્યૈતદિતિ તદ્વૈતત્તથા યથા તચ્છાણ્ડિલ્ય ઉવાચ સંચિતેઽગ્નિઃ પ્રણીયતે પ્રણીતાદૂર્ધ્વં સમિધ આહુતય ઇતિ હૂયન્તે -

પ્રાણેન વૈ દેવા અન્નમદન્તિ અગ્નિરુ દેવાનાં પ્રાણસ્તસ્માત્પ્રાગ્દેવેભ્યો જુહ્વતિ પ્રાણેન હિ દેવા અન્નમદન્ત્યપાનેન મનુષ્યા અન્નમદન્તિ તસ્માત્પ્રત્યઙ્મનુષ્યેષ્વન્નં ધીયતેઽપાનેન હિ મનુષ્યા અન્નમદન્તિ -

તદાહુઃ ન વયસોઽગ્નિચિદશ્નીયાદ્વયો વા એષ રૂપં ભવતિ યોઽગ્નિં ચિનુત ઈશ્વરઆર્તિમાતોસ્તસ્માન્ન વયસોઽગ્નિચિદશ્નીયાદિતિ તદ્વૈ કામમેવૈવંવિદશ્નીયાદગ્નેર્વા એષ રૂપં ભવતિ યોઽગ્નિં ચિનુતે સર્વં વા ઇદમગ્નેરન્નં સર્વં મ ઇદમન્નમિત્યેવૈવંવિદ્વિદ્યાદિતિ -

તદાહુઃ કિં તદગ્નૌ ક્રિયતે યેન યજમાનઃ પુનર્મૃત્યુમપજયતીત્યગ્નિર્વા એષ દેવતા ભવતિ યોઽગ્નિં ચિનુતેઽમૃતમુ વા અગ્નિઃ શ્રીર્દેવાઃ શ્રિયં ગચ્છતિ યશો દેવા યશો હ ભવતિ ય એવં વેદ -