શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 1.4

બ્રાહ્મણ

સામિધેન્યનુવચને ઉપાંશુહિઙ્કરણાદિધર્મવિશેષવિધાનં, તત્ર હિંકારપ્રણવયો- સ્તાદાત્મ્યાદ્યુપવર્ણનં, સામિધેનીનામૃચા સપ્રયોજનં સોદાહરણં એતિ- પ્રેતિ લિઙ્ગદ્વયવિશેષવિધાનં, સામિધેનીષ્વૃક્ષુ પ્રથમદ્વિતીયયોરૃચોઃ કેષાંચિન્મતેન લિઙ્ગૈક્યમાશઙ્ક્ય તત્ખણ્ડનં, સામિધેનીનામૃચાં ક્રમેણ પ્રાયઃ પદશો વ્યાખ્યાનં, તત્ર પ્રસઙ્ગાન્માથવવિદેઘરાજકથાપ્રસ્તાવઃ, અગ્નેર્દેવદૂતત્વેતિહાસઃ દેવા- સુરનિવાસનગર્યભિધાનમ્, અષ્ટમ્યામૃચિ હોતા યો વિશ્વવેદસમ્ ઇતિ માનુષપરિકલ્પિતપાઠાન્તરસ્ય નિરાસઃ, સામિધેનીષ્વૃક્ષુ સપ્તદશ- સંખ્યાપૂરકયોર્ધાય્યાભૂતયોઃ ઋચો સ્થાનનિર્ધારણં, સમિદ્ધવત્યા દશમ્યા ઋચઃ પ્રાક્-અનુયાજસમિદ્વર્જમવશિષ્ટુસર્વેધ્માનામભ્યાધાનમ્, અન્તિમાયા ઋચ પ્રોક્ષણીપ્રૈષવત્સમ્પ્રૈષરૂપત્વં, તદ્ગતાધ્વરપદસ્ય નિરુક્તિપૂર્વકં સોમયાગે રૂઢિં પ્રતિપાદ્ય દર્શપૂર્ણમાસે ચ તદ્યોગં દર્શયિત્વા દ્વયોઃ સમાનફલજનકત્વોપવર્ણનમિત્યાદિ.
બ્રાહ્મણ

નિગદાનુવચનમ્, આર્ષેયાનુવચનં, નિવિત્પાઠઃ, યથાદેવતં દેવતાવાહનં, સામિ- ધેનીપુરોઽનુવાક્યયોસ્તિષ્ઠતાઽનુવચનં, યાજ્યાયાં આસીનેનાનુવચનમિતિ ધર્મવિશેષવિધાનં ચેતિ
બ્રાહ્મણ

શાંતિકર્મ-તત્ર સામિધેનીભિઃ સમિદ્ધોઽગ્નિઃ પ્રદીપ્તતમો ભવતીત્યતઃ સ રક્ષઃપ્રભૃતિભિરહિંસ્યઃ સ્પ્રષ્ટુમશક્યશ્ચ જાયત ઇતિ કથનં, સામિધેનીનાં તત્તલ્લિઙ્ગોપન્યાસેન પ્રાણાપાનાદિકરણગ્રામવિશિષ્ટાત્મસંસ્કારહેતુત્વેન સ્તુતિઃ,સામિધેન્યનુવચનકાલે હોતારં પ્રતિં શપતો દ્વેષ્યસ્ય પ્રત્યૃચં પ્રાણા- પાનાદિવિયોજનહેતુત્વેન પ્રશંસનં ચ
બ્રાહ્મણ

આઘારસંજ્ઞકયોર્હોમયોર્વિધાનં, મનો વાગ્દેવત્યૌ ચ તૌ પૂર્વોત્તરાવાઘારૌ સમિદ્ધેઽગ્નૌ હોતવ્યૌ, તત્ર પૂર્વઘાર ઉપાંશુ સ્રુવેણ તૂષ્ણીમુત્તરત ઉપવિષ્ટેન સતા હોતવ્યઃ, ઉત્તરાઘારશ્ચોચ્ચૈઃ સ્રુચા સ્વાહાકારેણ દક્ષિતસ્તિષ્ઠતા સતા હોતવ્યઃ, પૂર્વાઘારોત્તરં સપ્રૈષમગ્નિસમ્માર્ગઃ પૂર્વોત્તરાવાઘારયોરગ્નિસંમાર્ગસ્ય ચ દેવેભ્યો યક્ષ્યમાણહવિર્દ્રવ્યં વાહયિત્વા પ્રદાનાર્થં શકટસમ્પત્યા રૂપણં, દ્વયોરાઘારયોર્મધ્યે- ઽગ્રિસમ્માર્જનાનુષ્ઠાનસ્ય પ્રશંસા ચેત્યાદિ.
બ્રાહ્મણ

સેતિકર્તવ્યતાકં ઉત્તરાઘારહોમઃ, પ્રત્યેત્ય જૌહવેનાજ્યેન ધ્રુવાસમઞ્જનં પ્રાજાપત્યસ્ય પૂર્વાઘારસ્યોપાંશુ વપ્રાપકો વાઙ્મનસયોઃ સંવાદસ્તત્ર પ્રજાપતિકૃતો નિર્ણયશ્ચ,એતન્નિર્ણયેન વિષાદાદ્વાચો ગર્ભઃ પતિતસ્તતઃ પ્રભૃતિ પ્રજાપતિં પ્રતિ વાચો- ઽહવ્યવાટ્ત્વધારણં, ગર્ભપતિતાદ્રેતસો ઽત્રેરુત્પત્તિઃ, અત્રિપદનિરુક્તિઃ, ઉક્તહેતુના સૃતગર્ભા રજસ્વલા વાગાત્રેયી પ્રસિદ્ધા, અસ્યા વાચઃ સકલ સ્ત્રીજાતસ્યોપાદાનહેતુત્વાદ્ એવંરૂપા લૌકિક્યઃ સ્ત્રિયોઽપિ આત્રેય્ય એવેત્યાદિ.