સેકોદ્દેશ · શ્લોક 61-80

ષષ્ટિ નાડ્યો દિવારાત્રં મણ્ડલાનીતિ દેહતઃ ।
દલમધ્યે તતઃ પૂર્વે સવ્યે વામે ઽપરે ક્રમાત્

આકાશાદ્યં સદા વામે ભૂમ્યાદ્યં દક્ષિણે ઽપરાત્ ।
વિજ્ઞાનાદિભવો વામે સંહારઃ ક્ષ્માદિ દક્ષિણે

અપરે પૂર્વે ધરા વાયુઃ પ્રજ્ઞોપાયઃ પરસ્પરમ્ ।
અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાદ્વાભ્યાં યતો વક્ત્રે ઽભિષિઞ્ચનમ્

સવ્યે વામે હવિસ્તોયં પ્રજ્ઞોપાયઃ પરસ્પરમ્ ।
મધ્યમાતર્જનીદ્વાભ્યાં યતઃ ખડ્ગો ભવિષ્યતિ

અર્ધચન્દ્રાકૃતિર્મુદ્રા દંષ્ટ્રા કર્તી કનીયસી ।
શૂન્યમક્ષરમૂર્ધ્વાધઃ પ્રજ્ઞોપાયઃ પરસ્પરમ્

દશમણ્ડલસંયોગે અઙ્ગુલીનાં પરસ્પરમ્ ।
કરતલે પુટિતે મૂર્ધ્નિ એકશૂકં સકર્તિકમ્

વિષુવત્તન્મધ્યે નાડ્યાં સૃષ્ટિસંહારકારકમ્ ।
સ્કન્ધધાતુત્રિવજ્રાણામેકત્વં મધ્યમાગતૌ

ચન્દ્રાર્કનાડિકારુદ્ધે રુદ્ધા વિણ્મૂત્રનાડિકાઃ ।
રાહુનાડીવિ(નિ)રુદ્ધે સ્યાદ્રુદ્ધાધઃ શુક્રવાહિની

મુક્તે મુક્તા ભવન્ત્યેતાઃ સૃષ્ટિસંહારકારિકાઃ ।
સંચાર એષ નાડીનાં પ્રાણાપાનત્રિમાર્ગતઃ

વામાયાં દક્ષિણાયાં વા પ્રવહત્યધિકો ઽ નિલઃ ।
એકરાત્રં તથા પઞ્ચ ત્રિવર્ષૈર્મર ણં તતઃ

પઞ્ચ દિક્તિથયો વિંશતિ તત્ત્વાન્યેકોત્તરં ક્રમાત્ ।
ત્રયસ્ત્રિંશદ્દિનારોહઃ અરિષ્ટં દક્ષિણે રવૌ

ત્રિદ્વ્યેકસમકૈર્માસૈઃ ષટ્ત્રિયુગ્મેન્દુભિર્દિનૈઃ ।
તિથિદિક્પઞ્ચગુણદ્વ્યેકૈરાયુર્ગચ્છતિ દેહિનામ્

મૂલાદેકોત્તરેણ સ્યાદ્વામે ચન્દ્રસ્ય રોહણમ્ ।
દિનૈર્માસૈર્દિનૈર્માસૈસ્ ત્રિદિનાનિ દ્વિમાસકૌ

દિને ઽરિષ્ટં શુભે માસે વૃદ્ધિહાનિસ્તતસ્તયોઃ ।
મધ્યમારોહણં મૃત્યોઃ શતાબ્દપરિપૂર્ણતઃ

સમવિષમદિનૈસ્તસ્ય જન્મજાતો ઽથ મણ્ડલૈઃ ।
રોહણં સવ્યવામે ચ પક્ષદ્વયવિનાશનાત્

અન્યથા મરણં ન સ્યા ત્ પક્ષદ્વયસ્ય સંસ્થિતેઃ ।
સવ્યાવસવ્યસંચારા ત પઞ્ચમણ્ડલવાહતઃ

અરિષ્ટલક્ષણં જ્ઞાત્વા પ્રાણં બિન્દૌ નિવેશયેત્ ।
અવધૂતીપદમાશ્રિત્ય ભાવયેત્ પરમાક્ષરમ્

વજ્રોત્થાનં સદા કુર્યાચ્ચન્દ્રાર્કગતિભઞ્જનાત્ ।
અન્યથા નાવધૂત્યઙ્ગે વિશતિ પ્રાણમારુતઃ

અપાનો ઽધશ્ચ શઙ્ખિન્યાં મરણં તદવેશતઃ ।
અરિષ્ટવઞ્ચનં હ્યેતદાનન્દૈર્યોગિનાં ભવેત્

શુક્રાગમનમાનન્દમુષ્ણીષાદૂર્ણ્ણાપઙ્કજે ।
કણ્ઠે હૃદિ પરમાનન્દં વિરમાનન્દં તતો ભવેત્