સેકોદ્દેશ · શ્લોક 41-60

અરિષ્ટં કાયવાઙ્નાડ્યોરૂર્ધ્વા ધો ઽ ધિકમારુતૈઃ ।
તમિનીશુક્રવાહિન્યોરુત્પત્તિમરણસ્થિતિઃ

ઉત્પાદે મૃત્યુકાલે ચ મૈથુને શુક્રવાહિની ।
તમિની ચ વહત્યૂર્ધ્વે સંક્રાન્તૌ વિષુવે રવેઃ

લગ્નોદયાભિસંધૌ ચ વિષુવં વહતિ મધ્યે ।
ષટ્પઞ્ચાશત્ સપાદઞ્ચ શ્વાસોચ્છ્વાસં નરાધિપ

અધિકાન્ પઞ્ચસપ્તત્યા ષટ્શતાંશ્ચ દિવાનિશમ્ ।
એકવિંશત્સહસ્રાંશ્ચ ષટ્શતૈરધિકાંશ્ચ યાન્

વામા ચ દક્ષિણા નાડી વહત્યૂનાનનેન તાન્ ।
સત્રિપક્ષિત્રિવર્ષાણિ શતવર્ષે હિ મધ્યમા

વામા સવ્યોર્ધ્વે ચન્દ્રાર્કૌ લલનેડા પિઙ્ગલાપરા ।
તોયતેજઃસ્વભાવિન્યૌ પદ્મધૃગ્રત્નધૃઙ્મતે

અધો વિણ્મૂત્રવાહિન્યૌ પૃથ્વીવાયુસ્વરૂપકે ।
મધ્યનાડી ચ વામા ચ ચક્રધૃક્ ખડ્ગધૃઙ્મતે

ઊર્ધ્વાધો મધ્યમા સવ્યા રાહુશુક્રપ્રવાહિની ।
શૂન્ય જ્ઞાનસ્વભા વિન્યૌ વજ્રધૃગ્વજ્રધૃઙ્મતે

વિણ્નાડી ચન્દ્રમાર્ગેણ રવિણા મૂત્રવાહિની ।
જાતૌ મૃત્યૌ વિષુવે રાગે રાહુણા શુક્રવાહિની

યા નાભ્યૂર્ધ્વે ઽવધૂતી સા સુષુમ્ના તમોવાહિની ।
યાધઃ ખગમુખા સા ચ શઙ્ખિની શુક્રવાહિની

નાભ્યબ્જે હૃદયે કણ્ઠે લલાટોષ્ણીષપઙ્કજે ।
ભૂતોયાગ્નિમરુચ્છૂન્યં સંહારેણ પ્રવાહિની

નિર્ગચ્છન્તી વિશન્તી સા સૃષ્ટિના વિશતિ ક્ષિતૌ ।
કર્ણિકાત્ કર્ણિકામધ્યે ઽવધૂત્યા ગતિરાગતિઃ

નાભૌ ગુહ્યે ચ મણ્યબ્જે કાયવાક્ચિત્તવાહિની ।
નિર્ગચ્છન્તી વિશન્તી સા સંહારસૃષ્ટિરૂપિણી

શઙ્ખિની સર્વજન્તૂનામપાનાનિલવાહિકા ।
એષા સ્ત્રીણાં સુખાચ્છુક્રં ઋતૌ રક્તપ્રવાહિની

પ્રજ્ઞોપાયાઙ્ગભાવેન ઊર્ધ્વે સવ્યાવસવ્યયોઃ ।
અધો વિણ્મૂત્રવાહસ્ય રજઃશુક્ર પ્રવાહયોઃ

ચણ્ડાલી રજસો વાહાત્ ખગમુખા શુક્રવાહતઃ ।
ઊધ્વે ઋતૌ સ્મૃ તા સ્ત્રીણાં ડોમ્બી પું સો ઽવધૂતિકા

વિજ્ઞાનાદ્યં સદા વામે નાડ્યાં મણ્ડલ પઞ્ચકમ્ ।
ભૂમ્યાદિ દક્ષિણે નાડ્યાં મધ્યે વહતિ ષષ્ઠમમ્

નાભિપદ્મદલે ષષ્ટિ મણ્ડલાનિ યથાક્રમમ્ ।
વામે ચ દક્ષિણે લગ્ને મેષાદ્યે વૃષભાદિકે

મૂલે વ્ આમે તતઃ સવ્ય ઊર્ધ્વે મધ્યે ઽ નિલઃ ક્રમાત્ ।
એકૈકમણ્ડલં દણ્ડાદ્ભૂમ્યાદ્યં નાસરન્ધ્રયોઃ

નાડિકા વહતિ શ્વાસાન્ સષષ્ટિત્રિશતાન્ ક્રમાત્ ।
અષ્ટાદશશતશ્વાસાન્નાડ્યઃ પઞ્ચ વહન્તિ તાન્