સેકોદ્દેશ · શ્લોક 21-40

મહામુદ્રાનુરાગાદ્યજ્જાતં નિઃસ્પન્દતઃ સુખમ્ ।
મહાપ્રજ્ઞાભિષિક્તઃ સ યતો નિઃસ્પન્દતાં ગતઃ

પ્રજાપતિઃ સ વિજ્ઞેયો જનકઃ સર્વતાયિનામ્ ।
વજ્રસત્ત્વો મહાસત્ત્વો બોધિસત્ત્વો ઽદ્વયો ઽક્ષરઃ

અસૌ સમયસત્ત્વઃ સ્યાદ્વજ્રયોગશ્ચતુર્વિધઃ ।
કાલચક્ર ઇહ ખ્યાતો યોગિનાં મુક્તિદાયકઃ

અસ્યૈવ સાધનં કુર્યાત્ પ્રતિભાસૈરચિન્તિતૈઃ ।
ધૂમાદિભિર્નિમિત્તૈસ્તૈઃ પ્રજ્ઞાબિમ્બૈર્નભઃસમૈઃ

અસ્તિનાસ્તિવ્યતિક્રાન્તૈઃ પ્રત્યયાર્થૈઃ સ્વચેતસઃ ।
પરમાણુરજઃસંદોહૈઃ સર્વતઃ પરિવર્જિતૈઃ

ધૂમમરીચિખદ્યોતદીપજ્વાલેન્દુભાસ્કરૈઃ ।
તમઃ કલા મહાબિન્દુર્વિશ્વબિમ્બં પ્રભાસ્વરમ્

પિહિતાપિહિતનેત્રાભ્યાં શૂન્યે યન્નાનુકલ્પિતમ્ ।
દૃશ્યતે સ્વપ્નવદ્ બિમ્બં તદ્ બિમ્બં ભાવયેત્ સદા

અભાવે ભાવના બિમ્બે યોગિનાં સા ન ભાવના ।
ભાવો ઽભાવો ન ચિત્તસ્ય બિમ્બે ઽકલ્પિતદર્શનાત્

પ્રતિસેનાં યથાદર્શે કુમારી પશ્યેદવસ્તુજામ્ ।
અતીતાનાગતં ધર્મં તત્ત્વયોગ્યમ્બરે તથા

અસ્યા ભાવો ન ભાવઃ સ્યાદ્વસ્તુશૂન્યાર્થદર્શનાત્ ।
વસ્તુનો ઽભાવતો ઽર્થો ઽસ્તિ માયાસ્વપ્નેન્દ્રજાલવત્

અસતિ ધર્મિણિ હ્યેષ ધર્મોત્પાદઃ પ્રદૃશ્યતે ।
ચિન્તામણિરિવાનન્તસત્ત્વાશાપરિપૂરકઃ

અદૃષ્ટં પ્રતિસેનાયાં કુમારી ચૌરાદિ પશ્યતિ ।
તત્ પ્રાદેશિકનેત્રાભ્યાં ગત્વા પશ્યન્તિ સાધકાઃ

યદિ પશ્યતિ સદ્રૂપં સ્વમુખં કિં ન પશ્યતિ ।
યદિ પશ્યત્યસદ્રૂપં શશશૃઙ્ગં કથં ન ચ

ન પશ્યત્યન્યચક્ષુર્ભ્યાં સ્વચક્ષુર્ભ્યાં ન પશ્યતિ ।
દૃશ્યમાનમજાતં તત્ કુમાર્યા જાતકં યથા

દૃષ્ટે બિમ્બે તતઃ કુર્યાત્ પ્રાણાયામં નિરન્તરમ્ ।
ઉર્ધ્વાધસ્ત્રિષુ નાડીષુ કાયવાક્ચિત્તરોધનાત્

ચન્દ્રાર્કરાહુવિણ્મૂત્રશુક્રમાર્ગપ્રવાહિષુ ।
તોયાગ્નિશૂન્યભૂવાયુજ્ઞાનધાતુકજાતિષુ

ચન્દ્રસૂર્યતમિન્યો યાઃ કાયવાક્ચિત્તનાડિકાઃ ।
વિણ્મૂત્રશુક્રવાહિન્યઃ પ્રાણે ઽપાને ક્રમેણ તાઃ

ચન્દ્રઃ કાય ઉપાયસ્ય પ્રજ્ઞાયા વાગ્દિવાકરઃ ।
પ્રજ્ઞાકાયસ્તુ વિણ્ નાડી વિર્ભોર્વાઙ્મૂત્રવા હિની

ઉર્ધ્વાધશ્ચિત્તનાડ્યૌ દ્વે તમિનીશુક્રવાહિન્યૌ ।
તમિની ચિત્તમુપાયસ્ય પ્રજ્ઞાયાઃ શુક્રવાહિની

ઊર્ધ્વાધઃ ષટ્કુલં હ્યેતત્ કાયવાક્ચિત્તયોગતઃ ।
પ્રજ્ઞોપાયાઙ્ગભાવેન સંસ્થિતં સર્વદેહિનામ્