સેકોદ્દેશ · શ્લોક 121-140

એવં ન ચ મણૌ યોગી નાન્યત્ર વેત્તિ સત્સુખમ્ ।
ન વિષયાનિન્દ્રિયદ્વારૈશ્ચિત્તે પૂર્ણકલાં ગતે

યથા લોહૈકદેશે ઽપિ સંસ્થિતો હિ મહારસઃ ।
લોહં તીવ્રાગ્નિસંતપ્તં વેધયેદાસમન્તતઃ

તેથૈવૈકપ્રદેશે ઽપિ સંસ્થિતં સુખમક્ષરમ્ ।
ચિત્તં કામાગ્નિસંતપ્તં વેધયેદાસમન્તતઃ

યથા ચ વિદ્ધલોહાનાં નૈવ મલો ભવેત્ ક્વચિત્ ।
તથા ચ વિદ્ધચિત્તાનાં ન વાસના ભવેત્ ક્વચિત્

હેમત્વં હિ ગતં લોહમગ્નિના નિર્મલં ભવેત્ ।
ભૂયો ભૂયસ્તથા ચિત્તં નિર્મલં રાગવહ્નિના

યથા મહામણિસ્પર્શાદ્યાતિ શીલા પ્રદીપ્તતામ્ ।
તથાક્ષરસુખસ્પર્શાત્ સુખતાં ચિત્તમેતિ વૈ

કિમત્ર બહુનોક્તેન લોકસંવૃતિસત્યતઃ ।
અવિતર્ક્યો રસસદ્ભાવો લોહસ્યાવેધનં પ્રતિ

વિતર્ક્યો જ્ઞાનસદ્ભાવઃ કિં પુનઃ પરમાર્થતઃ ।
મલાગન્તુકલિપ્તસ્ય ચિત્તસ્યાવેધનં પ્રતિ

નાગન્તુકો મલશ્ચિત્તે ન ચિત્તાચ્ચિરકાલિકઃ ।
ન ચિત્તેન વિના જાતો ન ચિત્તે સંસ્થિતો ઽવ્યયઃ

યદ્યાગન્તુક એવ સ્યાચ્ચિત્તં પ્રાગમલં તદા ।
ચિરકાલી યદા ચિત્તાત્તસ્યૈવ સમ્ભવઃ કુતઃ

યદિ ચિત્તં વિના જાતસ્તદા ખકુસુમં યથા ।
યદિ સ્થિતઃ સદા ચિત્તે ન નશ્યેત્ સર્વતસ્તદા

તામ્રસ્ય કાલિમા યદ્વદ્રસયોગેન નશ્યતિ ।
ન તસ્ય સત્ત્વતા નશ્યેન્નિર્મલત્વેન યા સ્થિતા

તદ્વચ્ચિત્તમલઃ શૂન્યતાયોગેન પ્રણશ્યતિ ।
ન તસ્ય જ્ઞાનતા નશ્યેન્નિર્મલત્વેન યા સ્થિતા

રસવિદ્ધો યથા લોહો ન પુનર્લોહતાં વ્રજેત્ ।
સુખવિદ્ધં તથા ચિત્તં ન પુનર્દુઃખતાં વ્રજેત્

ન વિરાગાત્ પરં પાપં ન પુણ્યં સુખતઃ પરમ્ ।
અતો ઽક્ષરસુખે ચિત્તં વેશનીયં સદા નૃપ

વક્તું ન શક્યતે સૌખ્યં કુમાર્યા સુરતં વિના ।
યૌવને સુરતં પ્રાપ્ય સ્વતો વેત્તિ મહાસુખમ્

એવં ન શક્યતે વક્તું સમાધિરહિતૈઃ સુખમ્ ।
સમાધાવક્ષરં પ્રાપ્ય સ્વતો વિન્દન્તિ યોગિનઃ

અક્ષરજસુખજ્ઞાને સર્વજ્ઞૈરપિ શંક્યતે ।
તથા ક્વચિન્ન કર્તવ્યો વિરાગો મનસો ઽસુખાત્

ચ્યુતેર્વિરાગસંભૂતિર્વિરાગાદ્દુઃખસંભવઃ ।
દુઃખાદ્ધાતુક્ષયઃ પુંસાં ક્ષયાન્ મૃત્યુરિતિ સ્મૃતઃ

મૃત્યોઃ પુનર્ભવસ્તેષાં ભવાન્ મૃત્યુશ્ચ્યુતિઃ પુનઃ ।
એવં વિરાગસંભૂતેઃ સત્ત્વાનાં નાન્યથા ભવઃ