સૌન્દર્યલહરી · શ્લોક 41-60

તવાધારે મૂલે સહ સમયયા લાસ્યપરયા નવાત્માનં વન્દે નવરસમહાતાણ્ડવનટમ્
ઉભાભ્યામ્ એતાભ્યામ્ ઉભયવિધિમ્ ઉદ્દિશ્ય દયયા સનાથાભ્યાં જજ્ઞે જનકજનનીમદ્ જગદ્ ઇદમ્ ॥

ગતૈર્ માણિક્યત્વં ગગનમણિભિઃ સાન્દ્રઘટિતં કિરીટં તે હૈમં હિમગિરિસુતે કીર્તયતિ યઃ
સ નીડેયચ્છાયાચ્છુરણશબલં ચન્દ્રશકલં ધનુઃ શૌનાસીરં કિમ્ ઇતિ ન નિબધ્નાતિ ધિષણામ્ ॥

ધુનોતુ ધ્વાન્તં નસ્ તુલિતદલિતેન્દીવરવનં ઘનસ્નિગ્ધં શ્લક્ષ્ણં ચિકુરનિકુરમ્બં તવ શિવે
યદીયં સૌરભ્યં સહજમ્ ઉપલબ્ધું સુમનસો વસન્ત્ય્ અસ્મિન્ મન્યે બલમથનવાટીવિટપિનામ્ ॥

વહન્તી સુન્દૂરં પ્રબલકબરીભારતિમિર ત્વિષાં બૃન્દૈર્ બન્દીકૃતમ્ ઇવ નવીનાર્કકિરણમ્
તનોતુ ક્ષેમં નસ્ તવ વદનસૌન્દર્યલહરી પરીવાહસ્રોતઃસરણિર્ ઇવ સીમન્તસરણિઃ ॥

અરાલૈઃ સ્વાભાવ્યાદ્ અલિકલભસશ્રીભિર્ અલકૈઃ પરીતં તે વક્ત્રં પરિહસતિ પઙ્કેરુહરુચિમ્
દરસ્મેરે યસ્મિન્ દશનરુચિકિઞ્જલ્કરુચિરે સુગન્ધૌ માદ્યન્તિ સ્મરમથનચક્ષુર્મધુલિહઃ ॥

લલાટં લાવણ્યદ્યુતિવિમલમ્ આભાતિ તવ યદ્ દ્વિતીયં તન્ મન્યે મુકુટશશિખણ્ડસ્ય શકલમ્
વિપર્યાસન્યાસાદ્ ઉભયમ્ અપિ સંભૂય ચ મિથઃ સુધાલેપસ્યૂતિઃ પરિણમતિ રાકાહિમકરઃ ॥

ભ્રુવૌ ભુગ્ને કિંચિદ્ ભુવનભયભઙ્ગવ્યસનિનિ ત્વદીયે નેત્રાભ્યાં મધુકરરુચિભ્યાં ધૃતગુણે
ધનુર્ મન્યે સવ્યેતરકરગૃહીતં રતિપતેઃ પ્રકોષ્ઠે મુષ્ટૌ ચ સ્થગયતિ નિગૂઢાન્તરમ્ ઉમે ॥

અહઃ સૂતે સવ્યં તવ નયનમ્ અર્કાત્મકતયા ત્રિયામાં વામં તે સૃજતિ રજનીનાયકમયમ્
તૃતીયા તે દૃષ્તિર્ દરદલિતહેમામ્બુજરુચિઃ સમાધત્તે સંધ્યાં દિવસનિશયોર્ અન્તરચરીમ્ ॥

વિશાલા કલ્યાણી સ્ફુટરુચિર્ અયોધ્યા કુવલયૈઃ કૃપાધારાધારા કિમ્ અપિ મધુરા ભોગવતિકા
અવન્તી દૃષ્ટિસ્ તે બહુનગરવિસ્તારવિજયા ધ્રુવં તત્તન્નામવ્યવહરણયોગ્યા વિજયતે ॥

કવીનાં સંદર્ભસ્તબકમકરન્દૈકરસિકં કટાક્ષવ્યાક્ષેપભ્રમરકલભૌ કર્ણયુગલમ્
અમુઞ્ચન્તૌ દૃષ્ટ્વા તવ ન્વરસાસ્વાદતરલાવ્ અસૂયાસંસર્ગાદ્ અલિકનયનં કિંચિદ્ અરુણમ્ ॥

શિવે શૃઙ્ગારાર્દ્રા તદિતરમુખે કુત્સનપરા સરોષા ગઙ્ગાયાં ગિરિશચરિતે વિસ્મયવતી
હરાહિભ્યો ભીતા સરસિરુહસૌભાગ્યજયિની સખીષુ સ્મેરા તે મયિ જનનિ દૃષ્ટિઃ સકરુણા ॥

ગતે કર્ણાભ્યર્ણં ગરુત ઇવ પક્ષ્માણિ દધતી પુરાં ભેત્તુશ્ ચિત્તપ્રશમરસવિદ્રાવણફલે
ઇમે નેત્રે ગોત્રાધરપતિકુલોત્તંસકલિકે તવા-કર્ણાકૃષ્ટસ્મરશરવિલાસં કલયતઃ ॥

વિભક્તત્રૈવર્ણ્યં વ્યતિકરિતનીલાઞ્જનતયા વિભાતિ ત્વન્નેત્રત્રિતયમ્ ઇદમ્ ઈશાનદયિતે
પુનઃ સ્રષ્ટું દેવાન્ દ્રુહિણહરિરુદ્રાન્ ઉપરતાન્ રજઃ સત્ત્વં બિભ્રત્ તમ ઇતિ ગુણાનાં ત્રયમ્ ઇવ ॥

પવિત્રીકર્તું નઃ પશુપતિપરાધીનહૃદયે દયામિત્રૈર્ નેત્રૈર્ અરુણધવલશ્યામરુચિભિઃ
નદઃ શોણો ગઙ્ગા તપનતનયેતિ ધ્રુવમ્ અમું ત્રયાણાં તીર્થાનામ્ ઉપનયસિ સંભેદમ્ અનઘે ॥

તવા-પર્ણે કર્ણેજપનયનપૈશુન્યચકિતા નિલીયન્તે તોયે નિયતમ્ અનિમેષાઃ શફરિકાઃ
ઇયં ચ શ્રીર્ બદ્ધચ્છદપુટકપાટં કુવલયમ્ જહાતિ પ્રત્યૂષે નિશિ ચ વિઘટય્ય પ્રવિશતિ ॥

નિમેષોન્મેષાભ્યાં પ્રલયમ્ ઉદયં યાતિ જગતી તવેત્ય્ આહુઃ સન્તો ધરણિધરરાજન્યતનયે
ત્વદુન્મેષાજ્ જાતં જગદ્ ઇદમ્ અશેષં પ્રલયતઃ પરિત્રાતું શઙ્કે પરિહૃતનિમેષાસ્ તવ દૃશઃ ॥

દૃશા દ્રાઘીયસ્યા દરદલિતનીલોત્પલરુચા દવીયાંસં દીનં સ્નપય કૃપયા મામ્ અપિ શિવે
અનેનાયં ધન્યો ભવતિ ન ચ તે હાનિર્ ઇયતા વને વા હર્મ્યે વા સમકરનિપાતો હિમકરઃ ॥

અરાલં તે પાલીયુગલમ્ અગરાજન્યતનયે ન કેષામ્ આધત્તે કુસુમશરકોદણ્ડકુતુકમ્
તિરશ્ચીનો યત્ર શ્રવણપથમ્ ઉલ્લઙ્ઘ્ય વિલસન્ અપાઙ્ગવ્યાસઙ્ગો દિશતિ શરસંધાનધિષણામ્ ॥

સ્ફુરદ્ગણ્ડાભોગપ્રતિફલિતતાટઙ્કયુગલં ચતુશ્ચક્રં મન્યે તવ મુખમ્ ઇદં મન્મથરથમ્
યમ્ આરુહ્ય દ્રુહ્યત્ય્ અવનિરથમ્ અર્કેન્દુચરણં મહાવીરો મારઃ પ્રમથપતયે સ્વં જિતવતે ॥

સરસ્વત્યાઃ સૂક્તીર્ અમૃતલહરીકૌશલહરીઃ પિબન્ત્યાઃ શર્વાણિ શ્રવણચુલુકાભ્યામ્ અવિરતમ્
ચમત્કારશ્લાઘાચલિતશિરસઃ કુણ્ડલગણો ઝણત્કારૈસ્ તારૈઃ પ્રતિવચનમ્ આચષ્ટએ ઇવ તે ॥