શાસ્ત્રવાર્ત્તાસમુચ્ચય · અધ્યાય 4.7

કિઞ્ચન્યાત્ ક્ષણિકત્વે વ આર્ષો ઽર્થો ઽપિ વિરુધ્યતે
વિરોધાપાદનં ચાસ્ય નાલ્પસ્ય તમસઃ ફલમ્ ॥

ઇત એકનવતે કલ્પે શક્ત્યા મે પુરુષો હતઃ
તેન કર્મવિપાકેન પાદે વિદ્ધો ઽસ્મિ ભિક્ષવઃ ॥

મે મયેત્ય્ આત્મનિર્દેશસ્ તદ્ગતોક્તા વધક્રિયા
સ્વયમ્ આપ્તેન યત્ તદ્ વઃ કો ઽયં ક્ષણિકતાગ્રહઃ ॥

સન્તાનાપેક્ષયૈતચ્ ચેદ્ ઉક્તં ભગવતા નનુ
સ હેતુફલભાવો યત્ તન્ મે ઇતિ ન સંગતમ્ ॥

મમેતિ હેતુશક્ત્યા ચેત્ તસ્યાર્થો ઽયં વિવક્ષિતઃ
નાત્ર પ્રમાણમ્ અત્યક્ષા તદ્વિવક્ષા યતો મતા ॥

તદ્દેશના પ્રમાણં ચેત્ ન સાન્યાર્થા ભવિષ્યતિ
તત્રાપિ કિં પ્રમાણં ચેદ્ ઇદં પૂર્વોક્તમ્ આર્ષકમ્ ॥

તથાન્યદ્ અપિ યત્ કલ્પ સ્થાયિની પૃથિવી ક્વચિત્
ઉક્તા ભગવતા ભિક્ષૂન્ આમન્ત્ર્ય સ્વયમ્ એવ તુ ॥

પઞ્ચ બાહ્યા દ્વિવિજ્ઞેયા ઇત્ય્ અન્યદ્ અપિ ચાર્ષકમ્
પ્રમાણમ્ અવગન્તવ્યં પ્રક્રાન્તાર્થપ્રસાધકમ્ ॥

ક્ષણિકત્વે યતો ઽમીષાં ન દ્વિવિજ્ઞેયતા ભવેત્
ભિન્નકાલગ્રહે હ્ય્ આભ્યાં તચ્છબ્દાર્થોપપત્તિતઃ ॥

એકકાલગ્રહે તુ સ્યાત્ તસ્યૈકસ્યાપ્રમાણતા
ગૃહીતગ્રહણાદ્ એવં મિથ્યા તથાગતં વચઃ ॥

ઇન્દ્રિયેણ પરિચ્છિન્ને રૂપાદૌ તદનન્તરમ્
યદ્રૂપાદિ તતસ્ તત્ર મનોજ્ઞાનં પ્રવર્તતે ॥

એવં ચ ન વિરોધો ઽસ્તિ દ્વિવિજ્ઞેયત્વભાવતઃ
પઞ્ચાનામ્ અપિ ચેન્ ન્યાયાદ્ એતદ્ અપ્ય્ અસમઞ્જસમ્ ॥

નૈકો ઽપિ યદ્ દ્વિવિજ્ઞેય એકૈકેનૈવ વેદનાત્
સામાન્યાપેક્ષયૈતચ્ ચેન્ ન તત્સત્ત્વપ્રસંગતઃ ॥

સત્ત્વે ઽપિ નેન્દ્રિયજ્ઞાનં હન્ત તદ્ ગોચરં મતમ્
દ્વિવિજ્ઞેયત્વમ્ ઇત્ય્ એવં ક્ષણભેદે ન તત્ત્વતઃ ॥

સર્વમ્ એતેન વિક્ષિપ્તં ક્ષણિકત્વપ્રસાધનમ્
તથાપ્ય્ ઊર્ધ્વં વિશેષેણ કિઞ્ચિત્ તત્રાપિ વક્ષ્યતે ॥