શાસ્ત્રવાર્ત્તાસમુચ્ચય · અધ્યાય 11.2

જ્ઞાનાદ્ એવ નિયોગેન સિદ્ધિમ્ ઇચ્છન્તિ કેચન
અન્યે ક્રિયાત એવેતિ દ્વાભ્યામ્ અન્યે વિચક્ષણાઃ ॥

જ્ઞાનં હિ ફલદં પુંસાં ન કિર્યા ફલદા મતા
મિથ્યાજ્ઞાનાત્ પ્રવૃત્તસ્ય ફલપ્રાપ્તેર્ અસંભવાત્ ॥

જ્ઞાનહીનાશ્ ચ યલ્ લોકે દૃશ્યન્તે હિ મહાક્રિયાઃ
તામ્યન્તે ઽતિચિરં કાલં ક્લેશાયાસપરાયણાઃ ॥

જ્ઞાનવન્તશ્ ચ તદ્વીર્યાત્ તત્ર તત્ર સ્વકર્મણિ
વિશિષ્ટફલયોગેન સુખિનો ઽલ્પક્રિયા અપિ ॥

કેવલજ્ઞાનભાવે ચ મુક્તિર્ અપ્ય્ અન્યથા ન યત્
ક્રિયયાવતો ઽપિ યત્નેન તસ્માત્ જ્ઞાનાદ્ અસૌ મતા ॥

ક્રિયૈવ ફલદા પુંસાં ન જ્ઞાનં ફલદં મતમ્
યતઃ સ્ત્રીભક્ષ્યભોગજ્ઞો ન જ્ઞાનાત્ સુખિનો ભવેત્ ॥

ક્રિયાહીનાશ્ ચ યલ્ લોકે દૃશ્યન્તે જ્ઞાનિનો ઽપિ હિ
કૃપાયતનમ્ અન્યેષાં સુખસમ્પદ્વિવર્જિતાઃ ॥

ક્રિયોપેતાશ્ ચ તદ્યોગાદ્ ઉદગ્રફલભાવતઃ
મૂર્ખા અપિ હિ ભૂયાંસો વિપશ્ચિત્સ્વામિનો ઽનઘાઃ ॥

ક્રિયાતિશયયોગાચ્ ચ મુક્તિઃ કેવલિનો ઽપિ હિ
નાન્યથા કેવલિત્વે ઽપિ તદ્ અસૌ તન્નિબન્ધના ॥

ફલં જ્ઞાનક્રિયાયોગે સર્વમ્ એવોપપદ્યતે
તયોર્ અપિ ચ તદ્ભાવઃ પરમાર્થેન નાન્યથા ॥

સાધ્યમ્ અર્થં પરિજ્ઞાય યદિ સમ્યક્ પ્રવર્તતે
તતસ્ તત્ સાધયત્વ્ એવ તથા ચાહ બૃહસ્પતિઃ ॥

સમ્યક્ પ્રવૃત્તિઃ સાધ્યસ્ય પ્રાપ્ત્યુપાયો ઽભિધીયતે
તદપ્રાપ્તાવ્ ઉપાયત્વં ન તસ્યા ઉપપદ્યતે ॥

અસાધ્યારમ્ભિણસ્ તેન સમ્યગ્ જ્ઞાનં ન જાતુચિત્
સાધ્યાનારમ્ભિણશ્ ચેતિ દ્વયમ્ અન્યોઽન્ય્સંગતમ્ ॥

અત એવાગમજ્ઞસ્ય યા ક્રિયા સા ક્રિયોચ્યતે
આગમજ્ઞો ઽપિ યસ્ તસ્યાં યથાશક્તિ પ્રવર્તતે ॥

ચિન્તામણિસ્વરૂપજ્ઞો દૌર્ગત્યોપહતો ન હિ
તત્પ્રાપ્ત્યુપાયવૈચિત્ર્યે મુક્ત્વાન્યત્ર પ્રવર્તતે ॥

ન ચાસૌ તત્સ્વરૂપજ્ઞો યો ઽન્યત્રાપિ પ્રવર્તતે
માલતીગન્ધગણવિદ્ દર્ભે ન રમતે હ્ય્ અલિઃ ॥

મુક્તિશ્ ચ કેવલજ્ઞાન ક્રિયાતિશયજૈવ હિ
તદ્ભાવ એવ તદ્ભાવાત્ તદભાવે ઽપ્ય્ અભાવતઃ ॥

ન વિવિક્તં દ્વયં સમ્યગ્ એતદ્ અન્યૈર્ અપીષ્યતે
સ્વકાર્યસાધનાભાવાદ્ યથાહ વ્યાસમહર્ષિઃ ॥

બઠરશ્ ચ તપસ્વી ચ શૂરશ્ ચાપ્ય્ અકૃતવ્રણઃ
મદ્યપા સ્ત્રી સતીત્વં ચ રાજન્ ન શ્રદ્દધામ્ય્ અહમ્ ॥