સઙ્ગીતરત્નાકરઃ · અધ્યાય p1
સઙ્ગીતરત્નાકરઃ
અથ પઞ્ચમસ્તાલાધ્યાયઃ
નાનામાર્ગૈર્લયો યત્ર યતીનાં સ્યાત્કલાનિધૌ
તં દક્ષિણં શિવં નૌમિ ચિત્રં વૃત્તિમયં ધ્રુવમ્
અથ તાલઃ
તાલસ્તલપ્રતિષ્ઠાયામિતિ ધાતોર્ઘઞિ સ્મૃતઃ
ગીતં વાદ્યં તથા નૃત્યં યતસ્તાલે પ્રતિષ્ઠિતમ્
કાલો લઘ્વાદિમિતયા ક્રિયયા સંમિતો મિતિમ્
ગીતાદેર્વિદધત્તાલઃ સ ચ દ્વેધા બુધૈઃ સ્મૃતઃ
માર્ગદેશીગતત્વેન તત્રાઽઽદ્યસ્ય ક્રિયા દ્વિધા
નિઃશબ્દા શબ્દયુક્તા ચ નિઃશબ્દા તુ કલોચ્યતે
સ્યાદાવાપોઽથ નિષ્ક્રામો વિક્ષેપશ્ચ પ્રવેશકઃ
નિઃશબ્દેતિ ચતુર્ધોક્તા સશબ્દાઽપિ ચતુર્વિધા
ધ્રુવઃ શમ્પા તતસ્તાલઃ સંનિપાત ઇતીરિતા
પાતઃ કલા ચ સા જ્ઞેયા તાસાં લક્ષ્માભિદધ્મહે
આવાપસ્તત્ર હસ્તસ્યોત્તાનસ્યાઙ્ગુલિકુઞ્ચનમ્
નિષ્ક્રામોઽધસ્તલસ્ય સ્યાદઙ્ગુલીનાં પ્રસારણમ્
ક્ષેપો દક્ષિણપાર્શ્વસ્યોત્તાનસ્ય પ્રસૃતાઙ્ગુલેઃ
વિક્ષેપોઽધસ્તલસ્યાસ્ય પ્રવેશોઽઙ્ગુલિકુઞ્ચનમ્
ધ્રુવો હસ્તસ્ય પાતઃ સ્યાચ્છોટિકાશબ્દપૂર્વકઃ
શમ્પા દક્ષિણહસ્તસ્ય તાલો વામકરસ્ય તુ
ઉભયોઃ સંનિપાતઃ સ્યાત્તાસાં માર્ગવશાન્મિતિઃ
માર્ગાઃ સ્યુસ્તત્ર ચાત્વારો ધ્રુવશ્ચિત્રશ્ચ વાર્તિકઃ
દક્ષિણશ્ચેતિ તત્ર સ્યાદ્ધ્રુવકે માત્રિકા કલા
શેષેષુ દ્વે ચતસ્રોઽષ્ટૌ ક્રમાન્માત્રાઃ કલા ભવેત્
ધ્રુવકા સર્પિણી કૃષ્ણા પદ્મિની ચ વિસર્જિતા
વિક્ષિપ્તાખ્યા પતાકા ચ માત્રા સ્યાત્પતિતાઽષ્ટમી
સશબ્દા તુ ધ્રુવા જ્ઞેયા સર્પિણી વામગામિની
કૃષ્ણા દક્ષિણતો ગન્ત્રી પદ્મિની સ્યાદધોગતા
વિસર્જિતા બહિર્યાતા વિક્ષિપ્તા કુઞ્ચનાત્મિકા
પતાકા તૂર્ધ્વગમનાત્પતિતા કરપાતનાત્
ધ્રુવપાતે પ્રયોજ્યાસ્તા નાઽઽવાપાદૌ કદાચન
ધ્રુવકા પતિતા ચિત્રે વાર્તિકે ત્વાદિમે ઉભે
અન્ત્યે દ્વે ચ પ્રયોક્તવ્યે ક્રમાદષ્ટૌ ચ દક્ષિણે
પઞ્ચલધ્વક્ષરોચ્ચારમિતા માત્રેહ કથ્યતે
અનયા માત્રયાઽત્ર સ્યાલ્લઘુગુર્વાદિકલ્પના
ચતુરસ્રસ્તથા ત્ર્યસ્ર ઇતિ તાલો દ્વિધા મતઃ
ચચ્ચત્પુટશ્ચાચપુટ ઇતિ નામ્ની તયોઃ ક્રમાત્
યથાક્ષરશ્ચ દ્વિકલશ્ચતુષ્કલ ઇતિ ત્રિધા
પ્રત્યેકં તૌ નામગતૈર્ગલૈસ્તત્ર યથાક્ષરઃ
અયમેકકલશ્ચચ્ચત્પુટે ત્વન્ત્યં પ્લુતં વિદુઃ
ઽઽ । ઽ ઇતિ યથાક્ષરશ્ચચ્ચત્પુટઃ ઽ । ઽ । ઇતિ યથાક્ષરશ્ચાચપુટઃ ।
ગુરુઃ કલાઽત્ર દ્વિકલેઽષ્ટાવાદ્યેઽન્યત્ર ષટ્કલા
ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઇતિ દ્વિકલશ્ચચ્ચત્પુટઃ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઇતિ દ્વિકલશ્ચાચપુટઃ
ચતુષ્કલૌ તૌ દ્વિગુણૌ
ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇતિ ચતુષ્કલશ્ચચ્ચત્પુટઃ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ
ઇતિ ચતુષ્કલશ્ચાચપુટઃ ।
દ્વિકલે દ્વિકલો મતઃ
પાદભાગઃ કલાનાં તુ ચતુષ્કેણ ચતુષ્કલે
પાદભાગૈશ્ચતુર્ભિસ્તૈર્માત્રા સ્યાન્મન્દ્રકાદિષુ
ષટ્પિતાપુત્રકસ્ત્ર્યસ્રભેદઃ સોઽપિ તથા ત્રિધા
યથાક્ષરે વિશેષોઽત્ર પ્લુતમાદ્યન્તયોર્ભવેત્
ઽએ! । ઽઽ । ઽએ! ઇતિ યથાક્ષરઃ ષટ્પિતાપુત્રકઃ
દ્વિકલે દ્વાદશ કલાઃ
ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઇતિ દ્વિકલઃ ષટ્પિતાપુત્રકઃ
દ્વિગુણાસ્તુ ચતુષ્કલે
ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇતિ ચતુષ્કલઃ ષટ્પિતાપુત્રકઃ
ઉત્તરઃ પઞ્ચપાણિશ્ચ તસ્ય સંજ્ઞાદ્વયં પરમ્
ઉદ્ઘટ્ટોઽપિ ત્ર્યસ્રભેદઃ સ પ્રસ્તારે યથાક્ષરઃ
ઽઽઽ ઇતિ યથાક્ષરોદ્ઘટ્ટઃ
સંપકેષ્ટાકોઽપિ ભેદઃ ષટ્પિતાપુત્રકસ્ય સઃ
તદ્વદ્યથાક્ષરઃ કાર્યઃ પ્લુતાદ્યન્ત્યાક્ષરસ્તથા
ઽએ!ઽઽઽઽએ! ઇતિ યથાક્ષરઃ સંપક્વેષ્ટાકઃ
એતૌ સ્વયોનિવત્સ્યાતાં દ્વિકલૌ ચ ચતુષ્કલૌ
ઽઽઽઽઽઽ ઇતિ દ્વિકલોદ્ઘટ્ટઃ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇતિ ચતુષ્કલોદ્ઘટ્ટઃ
ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઽઽ ઇતિ દ્વિકલઃ સંપક્વેષ્ટાકઃ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇતિ ચતુષ્કાલઃ સંપક્વેષ્ટાકઃ ।
અન્યદ્ભેદત્રયં ચાચપુટેઽપ્યસ્તિ ચતુષ્કલાત્
દ્વિગુણદ્વિગુણત્વેન ષણ્ણવત્યવધિ ક્રમાત્
ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇત્યેકો ભેદઃ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ
ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇતિ દ્વિતીયો
ભેદઃ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ
ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ
ઽઽઽઽ ઽઽઽઽ ઇતિ તૃતીયો ભેદઃ ।
એષાં પાતકલાયોગં શ્રેયસે વ્યાહરામહે
આદ્યવર્ણૈઃ પાતકલા નિઃશઙ્કઃ પર્યભાષત
ચચ્ચત્પુટે ત્વેકકલે સંશતાશં યથાક્રમમ્
ઽ ઽ । ઽએ!
સં શ તા શ ।
યદ્વા શતાંશતા તાલઃ શમ્પા વા દ્વિર્ભવેદિહ
ઽ ઽ । ઽએ! ઽ ઽ । ઽએ!
શ ત શ તા તાશ તાશ ।
આસારિતાદૌ શમ્પાદિસ્તાલાદિઃ પાણિકાદિષુ
ઇત્યેકકલચચ્ચત્પુટકલાવિધિઃ
અન્ત્યં ભેદદ્વયં ચાચપુટેઽપ્યસ્તિ મુનેર્મતમ્
ઽ । । ઽ ઽ । । ઽ
શ ત શ તા । તાશ તાશ ।
ઇત્યેકકલચાચપુટકલાવિધિઃ
ઉત્તરે સંતતસ્તાલઃ શતાલૌ દ્વિરનન્તરમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽ
સ તા શ તા શ તા ।
ઇત્યેકકલષટ્પિતાપુત્રકકલાવિધિઃ
નિશૌ નિતાશપ્રનિસં દ્વિકલે યુગ્મકે મતાઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ।
ઇતિ દ્વિકલ ચચ્ચત્પુટકલાવિધિઃ
નિશૌ તાશૌ નિસમિતિ જ્ઞેયાશ્ચાચપુટે ક્રમાત્
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ તાશ નિસં ।
ઇતિ દ્વિકલચાચપુટકલાવિધિઃ
નિપ્રતાશનિતાનિશતાપ્રનિસં તથોત્તરે
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તાશ નિતા નિશ તાપ્ર નિસં ।
ઇતિ દ્વિકલષટ્પિતાપુત્ર ક કલાવિધિઃ
આદાવધિક આવાપે ક્ષિપ્તે વિક્ષેપકેઽન્તરા
દ્વિકલે પાદભાગઃ સ્યાત્પાદભાગશ્ચતુષ્કલે
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિવિતા આશવિપ્ર આનિવિસં ।
ઇતિ ચતુષ્કલચચ્ચત્પુટકલાવિધિઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આતાવિશં આનિવિતા આનિવિશં આતાવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઇતિ ચતુષ્કલષટ્પિતાપુત્રકકલાવિધિઃ ।
પ્રથમે પાદભાગે સ્યાત્કલાઽઙ્ગુલ્યા કનિષ્ઠયા
તથા ચાનામયાઽન્યત્ર તાભ્યાં મધ્યમયા તથા
તૃતીયે સ્યાચ્ચતસૃભિસ્તુર્યે ચચ્ચત્પુટસ્ય તુ
ઓજસ્ય પાદભાગેષુ કલા મધ્યાઙ્ગુલીં વિના
પઞ્ચપાણેઃ કનિષ્ઠાદિચતુષ્કેણ કનિષ્ઠયા
તર્જન્યા ચ પૃથક્પાદભાગષઙ્કે ક્રમાત્કલાઃ
આવાપાદિઃ પ્રયોક્તવ્યો ભાવિપાતસ્ય પાણિના
પાતયુક્તે પાદભાગે નાઙ્ગુલ્યા ક્રિયતે કલા
ઉદ્ઘટ્ટે તુ સનિષ્ક્રામં શમ્પાદ્વંદ્વં ચ યોજયેત્
ઽ ઽ ઽ
નિ શ શ ।
ઇત્યેકકલોદ્ઘટ્ટકલાવિધિઃ
સંપક્વેષ્ટાકસ્ય કલાઃ ષટ્પિતાપુત્રકોદિતાઃ
સંનિપાતસ્તુ નાસ્ત્યત્ર યોનિવદ્દ્વિકલાદિકે
ઽએ! ઽ ઽ ઽ ઽએ!
તા શ તા શ તા ।
ઇત્યેકકલસંપક્વેષ્ટાકકલાવિધિઃ
ભેદદ્વયસ્યોદ્ઘટ્ટાખ્યતાલસ્ય ચ કલાવિધિઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ તાશ નિસં ।
ઇતિ દ્વિકલોદ્ઘટ્ટકલાવિધિઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આતા વિશ આનિ વિસ ।
ઇતિ ચતુષ્કલોદ્ઘટ્ટકલાવિધિઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તાશ નિતા નિશ તાપ્ર નિસં ।
ઇતિ દ્વિકલસંપક્વેષ્ટાકકલાવિધિઃ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આતાવિશ આનિવિતા આનિવિશ આતાવિપ્ર આનિ વિસં ।
ઇતિ ચતુષ્કલસંપક્વેષ્ટાકકલાવિધિઃ ।
ગાન્ધર્વમાર્ગકુશલઃ કાંસ્યતાલધરોઽપરઃ
ગાતુઃ સહાયઃ કર્તવ્યઃ પ્રમાદવિનિવૃત્તયે
યુગ્મસ્ય યે ત્રયો ભેદાઃ ષડ્વાઽયુગ્મસ્ય કીર્તિતાઃ
તેષામન્યોન્યસંસર્ગાત્સંકીર્ણા બહવો મતાઃ
અન્યે પઞ્ચૈવ સંકીર્ણાન્ગાન્ધર્વેઽભિદધુર્બુધાઃ
પઞ્ચ સપ્ત નવાપિ સ્યુર્દશૈકાદશ તત્કલાઃ
તાલાશ્ચત્વાર ઇત્યન્યે ચતુર્દશકલાદિકાઃ
ચચ્ચત્પુટાદિભેદાસ્તુ સન્તિ ખણ્ડાભિધાઃ પરે
દેશીતાલપ્રપઞ્ચેન તાનપિ વ્યાહરામહે
આવૃત્તિઃ પાદભાગાદેઃ પરિવર્તનમિષ્યતે
વિશ્રાન્તિયુક્તયા કાલે ક્રિયયા માનમિષ્યતે
ક્રિયાનન્તરવિશ્રાન્તિર્લયઃ સ ત્રિવિધો મતઃ
દ્રુતો મધ્યો વિલમ્બશ્ચ દ્રુતઃ શ્રીઘ્રતમો મતઃ
દ્વિગુણદ્વિગુણૌ જ્ઞેયૌ તસ્માન્મધ્યવિલમ્બિતૌ
માર્ગભેદાચ્ચિરક્ષિપ્રમધ્યભાવૈરનેકધા
લયોઽક્ષરે પદે વાક્યે યોઽસૌ નાત્રોપયુજ્યતે
લયપ્રવૃત્તિનિયમો યતિરિત્યભિધીયતે
સમા સ્રોતોગતા ચાન્યા ગોપુચ્છા ત્રિવિધેતિ સા
આદિમધ્યાવસાનેષુ લયૈકત્વે સમા ત્રિધા
લયત્રૈધ્યાદાદિમધ્યાવસાનેષુ યથાક્રમાત્
ચિરમધ્યદ્રુતલયા તદા સ્રોતોગતા મતા
અન્યા વિલમ્બમધ્યાભ્યાં મધ્યદ્રુતવતી પરા
દ્રુતમધ્યવિલમ્બૈઃ સ્યાદ્ગોપુચ્છા દ્રુતમધ્યભાક્
દ્વિતીયાઽન્યા ભવેન્મધ્યવિલમ્બિતલયાન્વિતા
સમોઽતીતોઽનાગતશ્ચ ગ્રહસ્તાલે ત્રિધા મતઃ
ગીતાદિસમકાલસ્તુ સમપાણિઃ સમગ્રહઃ
સોઽવપાણિરતીતઃ સ્યાદ્યો ગીતાદૌ પ્રવર્તતે
અનાગતઃ પ્રાક્પ્રવૃત્તઃ સ એવોપરિપાણિકઃ
લયાઃ ક્રમાત્સમાદૌ સ્યુર્મધ્યદ્રુતવિલમ્બિતાઃ
ઇતિ માર્ગતાલપ્રકરણમ્
એતૈઃ પ્રકરણાખ્યાનિ તાલૈર્યાનિ જગુર્બુધાઃ
તાનિ ગીતાનિ બક્ષ્યામસ્તેષામાદ્યં તુ મદ્રકમ્
અપરાન્તકમુલ્લોપ્યં પ્રકર્યો વેણકં તથા
રોવિન્દકોત્તરે સપ્ત ગીતકાનીત્યવાદિષુઃ
છન્દકાસારિતે વર્ધમાનકં પાણિકા તથા
ઋચો ગાથાશ્ચ સામાનિ ગીતાનીતિ ચતુર્દશ
શિવસ્તુતૌ પ્રયોજ્યાનિ મોક્ષાય વિદધૌ વિધિઃ
કુલકં છેદ્યકં ચેતિ તાનિ દ્વેધાઽભ્યધુર્બુધાઃ
વસ્તૂનામેકવાક્યત્વે કુલકં સંપ્રચક્ષતે
વસ્તૂનાં ભિન્નવાક્યત્વે છેદ્યકં તે પુનઃ પૃથક્
નિર્યુક્તં પદનિર્યુક્તમનિર્યુક્તમિતિ ત્રિધા
સર્વાઙ્ગયુક્તં નિર્યુક્તં પદનિર્યુક્તકં પુનઃ
બદ્ધં સ્તુતિપદૈસ્ત્યક્તોપોહનપ્રત્યુપોહનમ્
વસ્તુમાત્રૈરનિર્યુક્તં તત્ર ત્રેધા તુ મદ્રકમ્
વિધિનૈકકલાદ્યેન ચતુર્વસ્તુ ત્રિવસ્ત્વિતિ
પુનર્દ્વેધા શીર્ષકં તુ ત્રિવસ્તુન્યેવ બોધ્યતે
ગુરૂણ્યષ્ટૌ લઘૂન્યષ્ટૌ વસ્ત્વેકકલમદ્રકે
સ્વરાગયોનિજાતેસ્તુ ન્યાસેઽપન્યાસનેઽથવા
સન્યાસેંઽશેઽથવા ન્યાસઃ સર્વગીતસ્થવસ્તુનઃ
ધ્રુવપાતમપાતં વા તદ્ગુરુત્રયમાદિમમ્
શદ્વયં તાદ્વયં શમ્પે તાલૌ ચ દ્વિઃ શતૌ ચ સમ્
ક્રમાદ્ગલેષુ શેષેષુ તસ્ય સ્યાત્પાતકલ્પના
એવં વસ્તુત્રયં ગીત્વા શીર્ષકં તુ પ્રયુજ્યતે
ચતુષ્કલેનૈકકલેનાથવા પઞ્ચપાણિના
આદ્યે વસ્તુનિ કર્તવ્યં ગુરુદ્વયમુપોહનમ્
ગુરુણાઽગુરુણા કાર્યં શેષયોઃ પ્રત્યુપોહનમ્
ઝણ્ટુમાદ્યાક્ષરૈરેવ રચના સ્યાત્તયોર્દ્વયોઃ
એકવસ્તુકમપ્યાહુર્મદ્રકં વેઽપિ સૂરયઃ
તૃતીયે ગુરુણિ પ્રોક્તં તત્ર તૈઃ પ્રત્યુપોહનમ્
ગુર્વષ્ટકે સ્યાદ્વિવિધો લઘુષ્વષ્ટસ્તથૈકકમ્
વિવિધો દ્વિવિદારીકઃ સ ત્રિધા પરિકીર્તિતઃ
સામુદ્ગશ્ચાર્ધસામુદ્ગો વિવૃત્તશ્ચેતિ સૂરિભિઃ
વિદાર્યોઃ પદવર્ણાદિસામ્યાત્સામુદ્ગકો મતઃ
વિદારીભાગયોઃ સામ્યાત્ત્વર્ધસામુદ્ગકો મતઃ
પૂર્વસ્યા વા પરસ્યા વા દ્વયોર્વેતિ ત્રિધા ચ સઃ
ન્યાસાન્તો વિવિધઃ કાર્યઃ સર્વો દ્વે ગેયકં વિના
અસમાનવિદારીકો ન્યાસાપન્યાસનિર્મિતઃ
વિવૃત્તઃ સ્યાદ્વિદારી તુ ગીતખણ્ડં દ્વિધા ચ સા
મહત્યવાન્તરા ચેતિ મહતી વ્યાપ્તવસ્તુકા
સમાપ્તા પદવર્ણાન્તેઽવાન્તરા ત્વન્તરાભવા
અનયોર્વસ્તુવન્ન્યાસો જાત્યંશોઽશોઽલ્પકે પુનઃ
અંશે તદનુવાદી વા સંવાદી વાંઽશ ઇષ્યતે
સંખ્યાનિયમમેતાસાં નાવોચન્દન્તિલાદયઃ
ભગવાન્ભરતસ્તાસાં સંખ્યાનિયમમભ્યધાત્
અવરૈકાદશપરા વિદાર્યઃ પરિકીર્તિતાઃ
ચતુર્વિંશતિરાસાં તુ પ્રમાણં પરમં સ્મૃતમ્
અવાન્તરવિદારીણાં ચતુર્વિંશતિસંખ્યયા
ન્યાસાન્તમથવાંઽશાન્તં વિદાર્યેકૈકકં મતમ્
આદ્યં વસ્તુદ્વયં મદ્રાંશગ્રહં મે મતમ્
અસ્ય પ્રસ્તારઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ । । । । । । । ।
ઉ ઉ ઉ શ શ તા શ શ શ તા તા શ તા શ તા સં
એવં વસ્તુત્રયં વસ્તુચતુષ્ટયં વા । વસ્તુ ત્રયાન્તે શીર્ષકં ચતુષ્કલેન પઞ્ચપાણિના યથાક્ષરેણ વા ॥
અથૈકકલા--
ઽ । ઽ ઽ । ઽ
સં તા શ તા શ તા ઇત્યેકકલા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આ નિ વિ પ્ર આ તા વિ શ આ નિ વિ તા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આ નિ વિ શ આ તા વિ પ્ર આ નિ વિ સં
ઇતિ શીર્ષકમ્
ઇત્યેકકલમદ્રકમ્
દ્વિકલે મદ્રકે વસ્તુ સ્યાચ્ચતુર્વિંશતિઃ કલા
પાદભાગા દ્વાદશ સ્યુસ્તૈસ્તુ માત્રાત્રયં ભવેત્
દ્વિકલેનોત્તરેણ સ્યાચ્છીર્ષં વસ્તુત્રયાત્પરમ્
યથાક્ષરેણ વા તત્ર ત્રિકલં સ્યાદુપોહનમ્
પ્રત્યુપોહનમત્ર સ્યાત્કલિકં દ્વિકલં ન વા
વિવિધઃ હ્પ્રતિવસ્તુ સ્યાન્માત્રયોરેકકં પુનઃ
ભવેત્તૃતીયમાત્રાયામથ પાતકલાવિધિઃ
પાદભાગત્રયે નિપ્રૌ પઞ્ચસ્વન્યેષુ યાઃ કલાઃ
આદ્યાસ્તાસુ નિરેવાન્યત્પૂર્વમદ્રકવદ્ભવેત્
અસ્ય પ્રસ્તારઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિ પ્ર નિ પ્ર નિ પ્ર નિ શ ॥ માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિ શ નિ તા નિ તા નિ શ ॥ માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શ તા તા શ તા શ તા સં ॥ માત્રા
ઈદૃગ્વસ્તુત્રયાન્તે શીર્ષકં યથાક્ષરેણ દ્વિકલેનોત્તરેણ વા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
નિપ્ર તાશ નિતા નિશ તાપ્ર નિસં ॥ સં તા શ તા શ તા ॥
ઇતિ શીર્ષકમ્
ઇતિ દ્વિકલમદ્રકમ્
ચતુષ્કલે તુ દ્વિગુણં વસ્તુ દ્વિકલવસ્તુનઃ
લક્ષ્મ દ્વિકલવત્કિં તુ પાદભાગશ્ચતુષ્કલઃ
ચતુષ્કલેનોત્તરેણ કેવલેનાસ્ય શીર્ષકમ્
યુક્તેનૈકકલાદ્યૈર્વાઽષ્ટકલં સ્યાદુપોહનમ્
વિવિધોઽન્તિમવસ્ત્વન્તે કાર્યો દ્વૈગેયકાભિધઃ
અસાવંશાદિરંશાન્તપદાવૃત્તિયુતો મતઃ
આનિવિપ્રાઃ પાદભાગત્રિતયેઽભિમતાઃ ક્રમાત્
દ્વયોરાનિવિશાસ્તદ્વદ્દ્વયોરાનિવિતાસ્તતઃ
એકત્રાઽઽનિવિશા આશવિતાશ્ચાઽઽતાવિશા દ્વયોઃ
અન્ત્યે તાનિવિસં પાતકલાવિધિરયં મતઃ
ચચ્ચત્પુટવદઙ્ગુલ્યઃ કર્તવ્યા મદ્રકે બુધૈઃ
અસ્ય પ્રસ્તારઃ-- ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિપ આનિવિશ ॥ માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આનિવિતા આનિવિશ ॥ માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આશિવિતા આતાવિશ આતાવિશ તાનિવિસં ॥ માત્રા
ઇત્યેકં વસ્તુ ।
એવં વસ્તુત્રયાનન્તરં શીર્ષકં ચતુષ્કલેન પઞ્ચપાણિના યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આતાવિશ આનિવિતા આનિવિશ આતાવિપ્ર આનિવિસં ॥
એકકલચતુષ્કલાભ્યાં વા-- ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ! ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
સં તા શ તા શ તા ॥ આનિવિપ્ર આતાવિશ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિતા આનિવિશ આતાવિપ્ર આનિવિસં ॥
દ્વિકલચતુષ્કલાભ્યાં વા--ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તાશ નિતા નિશ તાપ્ર નિસં ॥ આનિવિપ્ર
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ આનિવિતા આનિવિશ આતાવિપ્ર આનિવિસં ॥
ચતુષ્કલાભ્યાં વા ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ -
આ નિ વિ પ્ર આ તા વિ શ આ નિ વિ તા આ-
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિ વિ શ આ તા વિ પ્ર આ નિ વિ સં ॥ આ નિ વિ પ્ર આ તા વિ શ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આ નિ વિ તા આ નિ વિ શ આ નિ વિ પ્ર આ નિ વિ સં
ઇતિ શીર્ષકમ્
ઇતિ ચતુષ્કલમદ્રકમ્
ત્રિધાઽપરાન્તકં તદ્વદ્ભેદેનૈકકલાદિના
અસ્મિન્નેકકલે વસ્તુ ચતુર્ગુરુ ચતુર્લઘુ
પઞ્ચ ષટ્ સપ્ત વા વસ્તૂન્યસ્ય શાખા નિગદ્યતે
શાખેવ પ્રતિશાખા સ્યાત્કિં ત્વન્યપદનિર્મિતા
શાખાર્ધં પશ્ચિમં ત્વાહ પ્રતિશાખાં વિશાખિલઃ
શાખા વસ્તૂચ્યતે તસ્યાઃ પરાર્ધં મ્પ્રતિશાખિકા
ઇત્યાહ ભરતસ્તત્રોપોહનં કલિકં મતમ્
પ્રત્યુપોહનમત્ર સ્યાન્ન વાઽન્યે ત્વેકવસ્તુકમ્
ઇદમાહુઃ કલા તેષાં દ્વિતીયા પ્રત્યુપોહનમ્
શીર્ષમેકકલેન સ્યાચ્છાખાન્તે પઞ્ચપાણિના
અન્યે તુ પ્રતિશાખાન્તેઽપ્યેતદાહુર્મનીષિણઃ
શાખાયાઃ પ્રતિશાખાયાઃ કલાષટ્કેઽન્ત્યવસ્તુનઃ
અન્ત્યે પદાવૃત્તિયુક્તઃ પઞ્ચપાણિર્યથાક્ષરઃ
નિજપાતૈર્વિના યદ્વા તત્પાતા એવ કેવલાઃ
તાલિકેયં પૃથગ્યદ્વા પઞ્ચપાણૌ યથાક્ષરે
તૃતીયાદિગલેષુ સ્યુઃ શતાતાશાશ્ચ તાલસમ્
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । । ઇતિ વસ્તુ ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
ઉઉ પ્ર શતા તાશ તાસં । । સં તા શ તા શ તા
ઇતિ તાલિકા ॥ । । । । ઇતિ પ્રતિશાખા । ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
તા શ તા શ । સંતા શતા શતા ।
ઇતિ શીર્ષકમ્
ઇત્યેકવસ્તુકમ્ ॥
ઇત્યેકવસ્તુકમપરાન્તકમ્ ।
અથ પઞ્ચવસ્તુકમ્ --
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સં તા શ તા શ તા ।
ઇતિ શીર્ષકમ્ । ઇયં શાખા । ઈદૃશ્યેવ પદાન્તરનિર્મિતા પ્રતિશાખા ।
ઇતિ પઞ્ચવસ્તુકમ્
અથ ષડ્વસ્તુકમ્ ।
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શ તા તા શ તા સં । વસ્તુ
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સં તા શ તા શ તા ।
શીર્ષકમ્ ।
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સં તા શ તા શ તા ।
ઈદૃશ્યેવ પદાન્તરનિર્મિતા પ્રતિશાખા ॥
ઇતિ ષડ્વસ્તુકમ્
અથ સપ્તવસ્તુકમ્--
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ । । । ।
ઉ ઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ શીર્ષકમ્ ॥
ઇતિ સપ્તવસ્તુકમ્ ।
સર્વેષાં વસ્તૂનાં શાખાત્વે તદુત્તરાર્ધાનાં પ્રતિશાખાત્વે તાશતાશા । ઈદૃશ્યેવ પ્રતિશાખા--પ્રતિશાખાપક્ષે ત્વેવમ્--શાખા
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં ।
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ! ઽએ! । ઽ ઽ ઽ ઽ
સંતા શતા શતા સંતા શતા શતા પ્રતિશાખા ॥
। । । ।
તાશ તાશ
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શાખા
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં ।
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
પ્રતિશાખા ॥
। । । ।
તાશ તાશ
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શાખા
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં ।
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શાખા
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં ।
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
પ્રતિશાખા
। । । ।
તાશ તાશ
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શાખા
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં ।
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
પ્રતિશાખા
। । । ।
તાશ તાશ
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
એવં ષડ્વસ્તુકસપ્તવસ્તુકયોરપ્યૂહનીયમ્ । શાખોત્તરાર્ધસ્ય પ્રતિશાખાત્વપક્ષે તુ પઞ્ચવસ્તુકમ્ ।
યથા--
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં । વસ્તુ
ઽઽ ઽઽ । । । ।
ઉઉ શતા તાશ તાસં ।
ઇતિ શાખા । તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ પઞ્ચ વસ્તુકમ્ ।
ષડ્વસ્તુકે શાખાં શીર્ષકં ચ લિખિત્વા તદર્ધેન વસ્તુત્રયેણ પ્રતિશાખાં લિખિત્વા તાલિકાં શીર્ષકં પૂર્વવલ્લિખેત્ । એવં સપ્તવસ્તુકે સપ્તવસ્તુકાં શાખાં તાલિકાં શીર્ષકં ચ લિખિત્વા તદર્ધેન સાર્ધવસ્તુત્રયેણ પ્રતિશાખાં ચ લિખેત્ ।મ્
તતસ્તાલિકાં શીર્ષકં ચ પૂર્વવલ્લિખેત્ ॥
ઇત્યેકકલમપરાન્તકમ્ ।
દ્વિકલે દ્વાદશકલં વસ્તુ સ્યાદપરાન્તકે
તચ્ચૈકકલવત્કાર્યં વિશેષસ્ત્વભિધીયતે
ઉપોહનં સ્યાત્કલિકં દ્વિકલં વા કલૈવ તુ
પ્રત્યુપોહનમત્રોપવર્તનં તુર્યવસ્તુનિ
ગીતે તત્પદગીતિભ્યાં તલ્લયાર્ધલયં ભવેત્
યથાક્ષરેણોત્તરેણ વૃત્તિદક્ષિણમાર્ગયોઃ
સમાપ્તાર્થન્યાસયુક્તં કેચિત્પઞ્ચમવસ્તુનઃ
એતદાદ્યે કલાષટ્કે ગાતવ્યમિતિ મન્વતે
નિપ્રનિપ્રા નિશનિતાસ્તાશાસ્તાસં કલા ત્વિહ
એકકં વિવિધં વાઽત્ર ગીતાઙ્ગં દન્તિલોઽવદત્
ગીતાઙ્ગનિયમં કંચિન્નાબ્રૂત ભગવાન્મુનિઃ
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ॥
પ્રતિશાખા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા તાશ તાસં ॥
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
પ્રતિશાખા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા તાશ તાસં ॥
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥ પ્રતિશાખા ॥
। । । ।
તાશ તાશ ॥
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યેકં વસ્તુ ॥
અથ પઞ્ચવસ્તુકમ્--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યુપવર્તનમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
એવં પદાન્તરનિર્મિતા પ્રતિશાખા । એવં ષડ્વસ્તુકં સપ્તવસ્તુકં ચ । ઇયમેવ શાખા । શાખોત્તરાર્ધસ્ય પ્રતિશાખાત્વે પ્રતિશાખા યથા ।
વસ્તુનોઽર્ધમ્ । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ।
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ।
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યુપવર્તનમ્ । વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા તાશ તાસં ॥
પ્રતિશાખા । તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્ ।
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ પઞ્ચવસ્તુકમ્ ।
એવં ષડ્વસ્તુસપ્તવસ્તુકે શાખાં ચતુર્થશાખાન્ત ઉપવર્તનં શાખાન્તે પૂર્વવત્તાલિકાં શીર્ષકં ચ લિખિત્વા વસ્તુત્રયાત્મકં શાખાર્ધરૂપં પ્રતિશાખિતુર્યવસ્ત્વન્ત ઉપવર્તનં તાલિકાં શીર્ષકં ચ લિખેત્ । એવમેવ સપ્તવસ્તુત્રયાત્મકં શાખાર્ધરૂપાં પ્રતિશાખાં તુર્યવસ્ત્વન્ત ઉપવર્તનયુક્તાં તાલિકાં શીર્ષકં ચ લિખિત્વા સાર્ધવસ્તુત્રયાત્મિકાં તુર્યવસ્ત્વન્તોપવર્તનયુક્તાં પ્રતિશાખાં તાલિકાં ચ શીર્ષકં ચ લિખેત્ । સર્વવસ્તૂનાં પ્રતિવસ્તુ શાખાત્વપક્ષે તત્તદર્ધાનાં પ્રતિશાખાત્વે પ્રસ્તારઃ--
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા તાશ તાસં
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
પ્રતિશાખા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
પ્રતિશાખા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા તાશ તાસં ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઉપવર્તનમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર નિપ્ર નિશ નિતા તાશ તાસં ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા તાશ તાસં ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ પઞ્ચવસ્તુકમ્ । એવમેવ ષડ્વસ્તુકમ્ ॥
ઇતિ દ્વિકલમપરાન્તકમ્
ચતુષ્કલં તુ દ્વિગુણં દ્વિકલાત્પૂર્વવન્મતમ્
ઉપોહનં તુ વસ્ત્વર્ધં દ્વિકલં પ્રત્યુપોહનમ્
દક્ષિણે વાર્તિકે ત્વેતદ્દ્વિકલં વા ચતુષ્કલમ્
ન વા તત્સર્વમાર્ગેષુ વિશેષસ્તૂપવર્તનમ્
તુર્યવસ્તૂત્તરાર્ધસ્થૈઃ પદૈર્નિર્માણમિષ્યતે
આનિવિપ્રા આનિવિપ્રા આવાપનિવિશાસ્તતઃ
આવાપનિવિતા આતાવિશાસ્તાનિવિસં કલાઃ
શતાલપ્રાન્પ્રાહુરન્યેઽષ્ટમદ્વાદશષોડશાન્
અસ્ય પ્રસ્તારઃ--વસ્તુ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિશ આનિ વિતા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતા વિશ આનિ વિસં ॥
તલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥ પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિતા આતાવિશ તાનિવિસં ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
એકં વસ્ત્વિતિ ॥
અથ પઞ્ચવસ્તુકં યથા--વસ્તુ શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિશ આનિ વિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
ઉપવર્તનમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિશ
ઽ ઽ ઽ ઽ
તાનિવિસં ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
એવમુપવર્તનતાલિકાશીર્ષકસહિતપઞ્ચવસ્તુકા શાખા । તત એવમેવ પ્રતિશાખા । શાખાપશ્ચિમાર્ધ પ્રતિશાખાત્વે તુ પઞ્ચવસ્તુકં યથા--પ્રસ્તારઃ--વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
ઉપવર્તનમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ પઞ્ચવસ્તુકમ્ ॥
એવં ષડ્વસ્તુ સપ્તવસ્તુકં ચ । શાખોત્તરાર્ધસ્ય પ્રતિશાખાપક્ષત્વે તુ પક્ષદ્વયં પ્રતિશાખા । યથા--પઞ્ચવસ્તુકે પૂર્વવત્પઞ્ચવસ્તુકાં શાખાં લિખિત્વા શાખોત્તરાર્ધરૂપા સાર્ધવસ્તુદ્વયાત્મિકા પ્રતિશાખાયાઃ શાખા તૃતીયવસ્તૂત્તરાર્ધાદિસાર્ધવસ્તુ ॥
પ્રસ્તારઃ--વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિશ તાનિવિસં ॥
એવં વસ્તુચતુષ્ટયમ્ । ઉપવર્તનમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
વસ્તુ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ તાનિવિસં ॥
પ્રતિશાખેયમ્ । તાલિકા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
એવં ષડ્વસ્તુ સપ્તવસ્તુકમપિ જ્ઞેયમ્ ।
સર્વવસ્તૂનાં પ્રતિશાખાત્વપક્ષે તદુત્તરાર્ધાનાં પ્રતિશાખાત્વે પ્રસ્તારઃ--શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ તાનિવિસં ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિતા આનિવિશ તાનિવિસં ।
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ તાનિવિસં ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિતા આનિવિશ તાનિવિસં ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ તાનિવિસં ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽઆ! નિવિતા આનિવિશ તાનિવિસં ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ
તાનિવિસં ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
પ્રતિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિતા આનિવિશ તાનિવિસં ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ તાનિવિસં ॥
શીર્ષકમ્
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિતા આનિવિશ તાનિવિસં ॥
તાલિકા
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
એવં પઞ્ચવસ્તુકભેદાઃ ।
એવં ષડ્વસ્તુ સપ્તવસ્તુકમ્
ઇતિ ચતુષ્કલમપરાન્તકમ્ ।
ભેદૈરેકકલાદ્યૈઃ સ્યાદુલ્લોપ્યકમપિ ત્રિધા
ભવેદેકકલે તસ્મિન્ગુરુદ્વંદ્વં લઘુદ્વયમ્
ગુર્વન્તે ચેતિ માત્રૈકા તચ્ચ માત્રાસમાપ્તિકમ્
દ્વિકલેઽષ્ટકલા માત્રા દ્વિગુણા તુ ચતુષ્કલે
માત્રાપૂર્વદલે કાર્યો વિવિધો મુખસંજ્ઞકઃ
પશ્ચિમાર્ધે પ્રતિમુખં વિવિધો વૃત્તસંયુતઃ
વૃત્તં તિસ્રશ્ચતસ્રો વા પઞ્ચ ષડ્વા વિદારિકાઃ
અવગાઢં પ્રવૃત્તમ્ ચ તદ્દ્વિધેતિ નિરૂપિતમ્
આદ્યમારોહિવર્ણેન પ્રવૃત્તમવરોહિણા
ન્યાસાપન્યાસસંન્યાસવિન્યાસાનાં તુ કુત્રચિત્
ન્યાસોઽસ્યાંશેઽસ્ય સંવાદિન્યનુવાદિનિ વા ભવેત્
અનન્તરસ્વરૈરેકાન્તરિતૈર્વા સમાપનમ્
વિદારીણાં ભવેદત્રેત્યભ્યધત્ત વિશાખિલઃ
અન્યત્રા સમપન્યાસમંશ સંવાદિનં તથા
ઉપક્રમ્ય ચતુર્ધા સ્યાદારોહો વાઽવરોહણમ્
વૈહાયસં વિધાતવ્યં માત્રોપરિ ચતુષ્કલે
યદ્વા કલાપ્રયોગેણ શૂન્યાન્માત્રોપરિસ્થિતાત્
કલાચતુષ્કકાલાત્સ્યાદેકકત્રિતયાદિદમ્
એકાઙ્ગાદિષડઙ્ગાન્તં દ્વાદશાઙ્ગાન્તમપ્યદઃ
વિવિધોઽસ્યાઽઽદ્યમઙ્ગં સ્યાદેકકાનિ તતઃ પરમ્
તદ્દ્વાદશકલં પ્રોક્તમુલ્લોપ્યકસમાપકમ્
વર્ણાનુકર્ષણં તાલાવૃત્તિર્વાંઽઙ્ગનિવેશને
યદ્વા શાખેયમુદિતા માત્રા વૈહાયસાત્મિકા
શાખૈવ પ્રતિશાખ્કોક્તા સા ત્વન્યપદનિર્મિતા
તતોઽન્તાહરણં પ્રોક્તં પઞ્ચપાણૌ યથાક્ષરે
એતત્સંહરણં પ્રોક્તમ્ ગીતકસ્ય સમાપ્તિકૃત્
વૃત્તં સંહરણેઽત્ર સ્યાદન્યદા ત્વેકકં ભવેત્
વિવિધો વા ત્રિધાઽન્તોઽથ યુગયુઙ્મશ્રભેદતઃ
યુગ્મોઽન્તઃ પ્રથમસ્તેષાં ત્ર્યસ્ર ઇત્યાહ દન્તિલઃ
સ્થિતં પ્રવૃત્તમપરં મહાજનિકમિત્યપિ
ત્રીણ્યઙ્ગાનિ પૃથક્તેષાં લક્ષણં પ્રતિપાદ્યતે
યુગ્મે દ્વિકલયુગ્મેન સ્થિતં સ્થાયિગતં મતમ્
તેનૈવ તત્પ્રવૃત્તં સ્યાદુદ્ઘટ્ટસ્તત્કલાત્રયે
આદ્યે કલાચતુષ્કેઽન્ત્યે પદાનિ પ્રાઞ્ચિ યોજયેત્
વિવિધોઽસ્યાઽઽદ્યભાગે સ્યાદેકકં તુ તતઃ પરમ્
પૂર્વાર્ધસ્થપદાવૃત્ત્યા યુઙ્મહાજનિકં વિદુઃ
સ્થિતતાલયુતં તસ્ય ગીતાઙ્ગનિયમો ન વા
ત્ર્યસ્રેઽન્તે ત્ર્યસ્રતાલેન દ્વિકલેન સ્થિતં ભવેત્
યથાક્ષરેણોત્તરેણ પ્રવૃત્તં તત્ર કીર્તિતમ્
ત્ર્યસ્રેણ મહાજનિકં મહાજનિકવન્મતમ્
મિશ્રાન્તઃ ષડ્વિધઃ પ્રોક્તો યુગ્માયુગ્માઙ્ગમિશ્રણાત્
એકકં વિવિધો વા સ્યાદનુક્તાઙ્ગસ્થિતાદિષુ
વિવિધાભ્યાં ચૈકકાભ્યાં યદ્વા યુગ્મસ્થિતં ભવેત્
અયુગન્યતરાઙ્ગં સ્યાત્પ્રવૃત્તસ્થિતવન્મતમ્
પ્રવૃત્તાભ્યાં પ્રવૃત્તેન યુગયુગ્મં પરેઽબ્રુવન્
મહાજનિકમન્ત્યં સ્યાદ્દ્વ્યઙ્ગમેકાઙ્ગકં પરમ્
દ્વ્યઙ્ગો યદા તદાઽન્તઃ સ્યાન્મહાજ્જનિકવર્જિતઃ
સ્થિતપ્રવૃત્તહીનોઽયં યદૈકાઙ્ગશ્ચિકીર્ષિતઃ
શતાશતાસમિત્યેકકલ ઉલ્લોપ્યકે કલાઃ
દ્વિકલે સ્યુર્નિશનિતા શતાનિસમિતિ ક્રમાત્
ચતુષ્લે ત્વાનિવિશાસ્તત આનિવિતાઃ ક્રમાત્
ભવન્ત્યાશવિતા આનિવિસં માત્રાં ગતાઃ કલાઃ
વૈહાયસે તુ વિનિશાનિવિતાનિ શતાશતાઃ
સંનિપાતશ્ચેતિ કલાઃ સ્થિતે નિઃ પઞ્ચમો ભવેત્
શતાશતાસંનિપાતાઃ પ્રવૃત્તે ત્રિકલાદનુ
ત્ર્યસ્રસ્થિતે ચતુર્થઃ પ્ર ઇત્યુલ્લોપ્યે કલાવિધિઃ
વૈયાહસાદિનિર્મુક્તમથવા સ્યાચ્ચતુષ્કલમ્
અન્તાન્તમન્તાહરણપ્રાન્તં વૈહાયસાન્તિમમ્
માત્રામાત્રમિતિ પ્રોક્તં તચ્ચતુર્ધા પુરાતનૈઃ
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શતા શતા સં
ઇત્યેકકલોલ્લોપ્યકમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શતા નિસં ।
ઇતિ દ્વિકલમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા આશાવિતા આનિ વિસં ।
ઇતિ ચતુષ્કલમાત્રા ।
ઇતિ માત્રામાત્રમુલ્લોપ્યકમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા આશ વિતા આનિ વિસં ।
વૈહાયસા ચતુષ્કલમુલ્લોપ્યકમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા આશ વિતા આનિ વિસં ।
ચતુર્માત્રામાત્રપ્રયોગશૂન્યચતુષ્કલા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા આશ વિતા આનિ વિસં ।
ચતુષ્કલાન્તમુલ્લોપ્યકમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિ વિ શ નિ વિ તા વિ શ તા શ તા સં ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિતા આનિવિસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ।
ઇત્યુલ્લોપ્યકકલા પ્રયોગઃ । શૂન્યકલાચતુષ્કલાનન્તરવૈહાયસરૂપમ્ । ચતુષ્કલા માત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિતા આનિવિસં ।
શાખા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ।
એવમેવ પદાન્તરાનિર્મિતા પ્રતિશાખા । તતઃ સંહરણાખ્યમન્તાહરણમ્ ॥
ઇત્યન્તાહરણાન્તમુલ્લોપ્યકમ્ ।
અથ યુગ્મસ્યાન્તસ્યાયુગ્મસ્ય ચ ત્રયો ભેદાઃ સ્થિતં પ્રવૃત્તં મહાજનિકં ચેતિ ।
તત્ર યુગ્મસ્થિતાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇદમેવ વૈહાયસમ્ ।
ચતુષ્કલમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશાવિતા આનિવિસં ।
વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ।
યુગ્મપ્રવૃત્તમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ શતા તાશ તાસં ॥
યુગ્મસ્થિતમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા નિપ્ર નિસં ॥
અથ યુગ્મપ્રવૃત્તાન્તં મહાજનસ્થિતાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--યુગ્મપ્રવૃત્તાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--ચતુષ્કલમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિતા આનિવિસં ॥
વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ॥
યુગ્મસ્થિતમયુગ્મસ્થિતાન્તમુલ્લોપ્યકમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ॥
અથાયુગ્મપ્રવૃત્તકમ્ । ચતુષ્કલમાત્રા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિતા આનિવિસં ॥ વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽ
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ યુગ્મપ્રવૃત્તમ્ । અથાયુગ્મપ્રવૃત્તાન્તમુલ્લોપ્યમ્ । ચતુષ્કલમાત્રા યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિતા આનિવિસં ॥
ઇતિ ચતુષ્કલા માત્રા ॥
વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ॥
સ્થિતપ્રવૃત્તયુગ્મમહાજનિકમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ॥
અથ મિશ્રાન્તસ્ય ષડ્ભેદાઃ । તત્ર યુગ્મસ્થિતપ્રવૃત્તાયુગ્મમહાજનિકમિશ્રાન્તાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--ચતુષ્કલા માત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિ તા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આશ વિતા આનિ વિસં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ।
ઇતિ વૈહાયસમ્ । યુગ્મસ્થિતપ્રવૃત્તે યુગ્મસ્ય મહાજનિકમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર-નિસં નિશ તાશ નિસં ।
અથ યુગ્મસ્થિતપ્રવૃત્તે યુગ્મમહાજનિકમિશ્રાન્તાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશતા શનિસ । નિશનિ તાશ પ્રનિસં ।
ઇત્યયુગ્મસ્થિતપ્રવૃત્તે યુગ્મસ્ય મહાજનિકમ્ ।
અથાયુગ્મસ્થિતાયુગ્મપ્રવૃત્તમહાજનિકમિશ્રાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--ચતુષ્કલમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આશ વિતા આનિ વિસં ।
વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ।
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશતા શનિસં ।
યુગ્મસ્ય સ્થિતમયુગ્મસ્ય પ્રવૃત્તમહાજનિકમિતિ । યુગ્મપ્રવૃત્તકં યથા--મહાજનિકમિશ્રાન્તાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--
ચતુષ્કલમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આશ વિતા આનિ વિસં ।
વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશતા પ્રનિસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ શતા શતા શસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ।
ઇત્યયુગ્મસ્થિતયુગ્મસ્ય પ્રવૃત્તમહાજનિકે ।
અથ યુગ્મસ્થિતાયુગ્મપ્રવૃત્તયુગ્મમહાજનિકમિશ્રાન્તાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આશ વિતા આનિ વિસં ।
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્ર નિસં ।
ઇતિ યુગ્મસ્ય સ્થિતમયુગ્મપ્રવૃત્તં મહાજનિકમ્ ।
અથાયુગ્મસ્થિતં યુગ્મપ્રવૃત્તાયુગ્મમહાજનિકમિશ્રાન્તમુલ્લોપ્યકં યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આશ વિતા આનિ વિસં ।
ચતુષ્કલમાત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિવિશ નિવિતા નિશતા શતાસં ।
વૈહાયસમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્રનિસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽઽ ઽ
નિશ નિતા શપ્રનિસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશતા શનિસં ।
ઇતિ યુગ્મસ્થિતમયુગ્મસ્ય પ્રવૃત્તાભ્યામેકાઙ્ગો મહાજનિકેન । એતે ષણ્મિશ્રભેદાઃ । દ્વ્યઙ્ગો વા મિશ્રઃ સ્થિતપ્રવૃત્તાભ્યામેકાઙ્ગો વા મહાજનિકેન ।
ઇત્યન્તાન્તમુલ્લોપ્યકમ્ ।
ચતુષ્કલાનિ ચત્વારિ પ્રકર્યાદીન્યુદાહરન્
પ્રકરી સ્યાચ્ચતુર્વસ્તુર્યદ્વા સાર્ધત્રિવસ્તુકા
તત્રાર્ધમન્ત્યમાદૌ સ્યાદ્વસ્તુ ષણ્માત્રમિષ્યતે
સાર્ધત્રિવસ્તુપક્ષે તુ ભવેદર્ધમુપોહનમ્
પક્ષાન્તરે વસ્તુમાત્રં ન વા સ્યાત્પ્રત્યુપોહનમ્
કનિષ્ઠાસારિતં પ્રોક્તમત્ર સંહરણં બુધૈઃ
વૃત્તં ચ ત્રિવિદારીકમસ્મિન્સંહરણે મતમ્
અન્તસ્ય ત્વન્તિમા માત્રા કૈશ્ચિત્સંહરણં મતા
અન્તે વા સપ્તમી માત્રા પરૈઃ સંહરણં સ્મૃતા
વસ્ત્વર્ધેષ્વિહ ગીતાઙ્ગવિધિર્મદ્રકવદ્ભવેત્
દ્વિતીયમાત્રા તાલાન્તા પ્રકર્યા વસ્તુનો મતા
તુર્યાયાં દ્વાદશસ્તાલઃ પઞ્ચમ્યામષ્ટમસ્તુ સઃ
યાઃ ષોડશ કલાઃ પ્રોક્તા દ્વિકલે મદ્રકેઽન્તિમાઃ
તાઃ ષષ્ઠ્યામદ્વિતીયન્ત્યા માત્રાઃ શમ્પાન્તિમા મતાઃ
શેષસ્થાનેષ્વાનિવિપ્રાન્પાદભાગેષુ નિક્ષિપેત્
ઉપોહને કલાપાતાન્ન્યષેધન્દન્તિલાદયઃ
ષષ્ઠી વા સપ્તમી માત્રા યદા સંહરણં તદા
કનિષ્ઠાસારિતકલા વિનાઽન્ત્યાં પરિકીર્તિતા
પ્રસ્તારઃ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિશ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિતા।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિશ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિશ
। માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિપ્ર આનિ વિશ । માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતા નિતા નિશ શતા તાશ તાશ તાસં । માત્રા
ઇતિ ષણ્માત્રાત્મકં વસ્તુ ।
એવં ચત્વારિ વસ્તૂનિ ત્રીણિ સાર્ધાનિ વા ગીત્વા કનિષ્ઠાસારિતાત્મકં સંહરણં કાર્યં યથા અથવાઽન્ત્યસંનિપાતવર્જિતાભિઃ કનિષ્ઠાસારિતસ્ય કલાભિરન્વિતાન્ત્યવસ્તુનઃ ષષ્ઠી માત્રા સંહરણં કાયમ્ અથવૈવમાત્મિકા સપ્તમી માત્રા સંહરણં કાર્યમ્ ।
યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શતા શતા સંતા શતા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
સંતા શતા શતા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ પ્રકરી ।
ઓવેણકં દ્વાદશાઙ્ગં સપ્તાઙ્ગં ચ પરાવરમ્
સ્યાત્પાદઃ પ્રતિપાદશ્ચ માષઘાતોપવર્તનમ્
સંધિશ્ચ ચતુરસ્રં સ્યાદ્વજ્રં સંપિષ્ટકં તતઃ
વેણી તથા પ્રવેણી સ્યાદુપપાતસ્તતઃ પરમ્
અન્તાહરણમિત્યેતાન્યઙ્ગાનિ દ્વાદશાવદન્
સંપિષ્ટકં તથા વેણીં પ્રવેણીમુપવર્તનમ્
ઉપપાતં વિનાઽન્યાનિ સપ્તોપાઙ્ગાનિ મેનિરે
યાદૃક્ચતુષ્કલે વસ્તુ પ્રાગુક્તમપરાન્તકે
તાદૃક્પાદસ્તતસ્તદ્વત્પ્રતિપાદઃ પદાન્તરૈઃ
સમં પાદપદાર્ધેન પ્રતિપાદં પરે જગુઃ
યથાક્ષરોત્તરે શીર્ષં કેચિદાહુરતઃ પરમ્
શીર્ષાત્પરો માષઘાતો દ્વિકલોત્તરતાલતઃ
અપરાન્તકવત્તસ્માત્પરં સ્યાદુપવર્તનમ્
ઊર્ધ્વં સંપિષ્ટકાદ્વા સ્યાદુભાભ્યામથવા પરમ્
તદ્વદેવ તતઃ સંધિસ્તતોઽપિ ચતુરસ્રકમ્
યુગ્મપ્રવૃત્તવત્તસ્માદ્વજ્રં સંધિવદિષ્યતે
સંપિષ્ટકં તતઃ કાર્યં દશ દ્વાદશ વા કલાઃ
દ્વાદશાઙ્ગે દશકલં સપ્તાઙ્ગે ત્વિતરન્મતમ્
સપ્તાઙ્ગદ્વાદશાઙ્ગત્વે વર્ણાઙ્ગૈઃ કેચિદૂચિરે
ચતુર્થી પઞ્ચમી ચેહ ત્યાજ્યે દશકલે કલે
ભવેદ્વેણ્યાં પ્રવેણ્યાં ચ પઞ્ચપાણિર્યથાક્ષરઃ
દ્વિકલો વાઽથવા ચચ્ચત્પુટાદૂર્ધ્વં યથાક્ષરાત્
ચચ્ચત્પુટઃ સ્યાદ્વિકલો યદ્વા વેણી યથાક્ષરે
પઞ્ચપાણૌ પ્રવેણી તુ દ્વિકલે મુનિભિર્મતાઃ
પ્રવેણ્યનન્તરં કૈશ્ચિદુપવર્તનમિષ્યતે
પાદોત્તરાર્ધતાલેન દ્વિકલેનોત્તરેણ વા
ઉપપાતસ્તતોઽન્તેન વિનાઽન્તાહરણં ન વા
સત્યન્તેઽસ્ત્યેવ સ દ્વેધા સપ્તાઙ્ગેઽન્યત્ર તુ ત્રિધા
લક્ષ્માન્તાહરણાદીનાં જ્ઞેયમુલ્લોપ્યકાદિહ
વિધેયો વિવધો વેણ્યાં પ્રવૃત્તં વા મતાન્તરાત્
પ્રવેણ્યાં તુ પ્રવૃત્તં સ્યાદવગાઢં પરે જગુઃ
પાદોપપાતસંપિષ્ટઽપ્યભ્યધુર્વિવિધં બુધાઃ
વિવિધો વૈકકં વજ્ર એકકં તૂપવર્તને
વિવિધશ્ચતુરસ્રે સ્યાદેકકં વાઽથવૈકકમ્
કલાપ્રયોગનિર્મુક્તં સંપ્રયુજ્યાવપાણિના
કલાસ્વષ્ટાસુ વિવિધો વિધેયો ગાનવેદિભિઃ
શનિતા માષઘાતે સ્યુર્દ્વિતીયાદ્યાસ્ત્રયઃ ક્રમાત્
સંપિષ્ટકે નિશમ્પાસ્ત્રિસ્ત્રિતાલો દ્વિઃ શતૌ ચ સમ્
અન્તો ગીતિપદાવૃત્તિયુક્તઃ સપ્તાઙ્ગકે મતઃ
ઓવેણકે દ્વાદશાઙ્ગે તુલ્યગીતિઃ પૃથક્પદઃ
અસ્ય પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિપ્ર આનિ વિશ આનિ વિતા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતા વિશ આનિ વિશ
ઇતિ પાદઃ । એવમેવ પ્રતિપાદઃ ।
પાદોત્તરાર્ધં વા પ્રતિપાદો યથા--ગીતિઃ પૃથક્પદઃ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
તાનિ વિસં આનિ વિશ આતા વિશ ।
ઇતિ પ્રતિપાદઃ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
શીર્ષકમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તાશ નિતા તાશ તાપ્ર નિસં ॥
માષઘાતઃ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યુપવર્તનમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ સંધિઃ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ શશ શતા તાતા શશ તાસં ॥
ઇતિ સપ્તાઙ્ગ ઓવેણકે દ્વાદશકલં સંપિષ્ટકમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ શતા તાશ તાશ તાતા શસં ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ દ્વાદશકલં સંપિષ્ટકમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ શતા તાશ તાશ તાતા શસં ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽ
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ દ્વાદશકલં સંપિષ્ટકમ્ । સંપિષ્ટકાનન્તરમુપવર્તનં વા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ વેણી
ઽ । ઽ ઽ । ઽ
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ પ્રવેણી
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તાશ નિતા નિશ તાપ્ર નિસં ॥
ઇતિ વા વેણી । એવમેવ પ્રવેણી ।
તતો મતાન્તરેણ પ્રવેણ્યનન્તરમુપવર્તનમ્ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યુપવર્તનમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિતા આનિ વિશ તાનિ વિસં ॥
ઇતિ પાદોત્તરાર્ધતાલેનોપપાતઃ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તાશ નિતા શનિ શતા પ્રનિસં ॥
ઇતિ દ્વિકલેનોત્તરેણ વોપપાતઃ ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યન્તાહરણમ્ । તતઃ પાક્ષિકાન્તો જ્ઞેયઃ । સ ચ સપ્તાઙ્ગે યુગ્મોઽયુગ્મશ્ચેતિ દ્વિવિધઃ કર્તવ્યઃ । દ્વાદશાઙ્ગે તુ યુગ્મોઽયુગ્મો મિશ્રશ્ચેતિ ત્રિવિધઃ ॥
ઇત્યોવેણકમ્
સપ્તાઙ્ગમવરં જ્ઞેયં ષોડશાઙ્ગં પરં તથા
રોવિન્દં તસ્ય ષણ્માત્રઃ પાદોઽસ્યાઽઽદ્યે કલાષ્ટકે
ઉપોહનં મદ્રકસ્થવસ્તુવચ્ચ તદર્ધયોઃ
વિવિધૈકૈકસંયોગઃ પ્રત્યેકં પાદવત્તતઃ
પ્રતિપાદઃ પદૈરન્યૈઃ પાદસ્યાન્તે કલાષ્ટકે
પ્રતિપાદાદિમે ચૈકા ગીતિઃ પ્રસ્તારસંજ્ઞકા
શરીરં પ્રતિપાદાન્ત્યકલાદ્વાદશકસ્થયા
ગીત્યા તતઃ પરં ગેયમુત્તરે દ્વિકલે બુધૈઃ
પ્લુતાકારાસ્ત્રિચતુરાઃ સ્યુઃ શરીરેઽન્તરાઽન્તરા
તેષુ વૃત્તં તદૂર્ધ્વાધઃ સ્વૈરમઙ્ગાનિ યોજયેત્
શરીરાદ્યકલાષટ્કે પ્રયોક્તવ્યમુપોહનમ્
વિવિધો વા પ્રવૃત્તં વા ગીતાઙ્ગં સ્યાદુપોહનમ્
અથોપવર્તનં કેચિદપરાન્તકવજ્જગુઃ
શીર્ષકં ગીતકાન્તે સ્યાત્પઞ્ચપાણૌ યથાક્ષરે
ગીતાવૃત્ત્યા પદાવૃત્ત્યાઽપ્યુભયાવૃત્તિતોઽથવા
આવૃત્ત્યા દ્વિસ્ત્રિરથવા સ્યાદાવૃત્ત્યા વિનાઽથવા
આકારૈઃ પ્રથમાવૃત્તિઃ કર્તવ્યં તત્ર ચૈકકમ્
દ્વિતીયા તુ પદૈર્યુક્તા પ્રવૃત્તેન પ્રકીર્તિતા
ત્રિરાવૃત્તૌ મધ્યમા સ્યાત્સ્વૈરં ગીતાઙ્ગસંગતા
પાદભાગેષ્વાનિવિપ્રા વિશેષસ્તૂચ્યતેઽધુના
તાલોઽષ્ટમોઽન્તિમા શમ્પા તત્ર માત્રાસુ પઞ્ચસુ
ચતુર્દશસ્તુ પઞ્ચમ્યાં તાલોઽન્ત્યાન્તે ચન્ત્યેવ મદ્રકે
શરીરે પ્રાક્કલાસ્તિસ્રઃ કેઽપ્યાહુર્માષઘાતવત્
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા ।
ઇત્યુપોહનમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિશ ।
ઇત્યુપોહનેન સહ માત્રા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિપ્ર આનિ વિશ માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિપ્ર આનિ વિસં ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિપ્ર આનિ વિસં ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિપ્ર આનિ વિશ ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિપ્ર આનિ વિતા આનિ વિપ્ર આનિ વિશ ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિતા આનિ વિશ આતા વિશ તાનિ વિસં ।
માત્રા
ઇતિ ષણ્માત્રઃ પાદઃ । એવમેવ પદાન્તરૈઃ પ્રતિપાદઃ । તતઃ શરીરમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્ર તા શ નિતા નિશ તા પ્રનિસં ।
ઇતિ માષઘાતાદ્યકલાત્રયયુક્તં શરીરમ્ ।
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇત્યુપવર્તનમ્ ।
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ॥
ઇતિ શીર્ષકમ્ । ઇતિ રોવિન્દકમ્
ચતુષ્કલોલ્લોપ્યકવદાદૌ માત્રોત્તરે ભવેત્
શાખાઽવરા ષડઙ્ગા સ્યાદ્દ્વાદશાઙ્ગા પરા તતઃ
દ્વિકલે પઞ્ચપાણૌ સા પ્રતિશાખા ચ તત્સમા
કિંતુ બદ્ધા પદૈરન્યૈઃ શીર્ષં મધ્યે તયોર્ભવેત્
મધ્યે તયોશ્ચ વા ભિન્નગીતેનૈકકલાન્તરે
તતોઽનન્તરમેકોઽન્તો યદ્વાઽન્તો નાત્ર વિદ્યતે
આકારવર્જં શાખાયાં ગીતાઙ્ગાનિ શરીરવત્
અસ્ય પ્રસ્તારો યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા આશ વિતા આનિ વિસં ।
માત્રા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્રતાશ નિતા નિશતા પ્રતિસં ।
શાખા ॥
ઽએ! । ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા શતા શતા ।
ઇતિ શીર્ષકમ્ । તતઃ શાખેવ પ્રતિશાખા । શાખાપ્રતિશાખાન્તરયોરપિ શીર્ષકમિત્યન્યે । તતઃ કોઽપ્યેકોઽન્તઃ । અન્તર્હિતં વા । ઇત્યુત્તરમ્ ।
દ્વૌ માર્ગૌ ગીતકેષૂક્તૌ શઙ્કચ્છત્રકસંજ્ઞકૌ
શઙ્ખમાર્ગોઽઙ્ગસંક્ષેપશ્છત્રકસ્ત્વઙ્ગવિસ્તરઃ
વિકારો બહુધા તેષુ લયમાર્ગાનુસારતઃ
ઇતિ સપ્ત ગીતકાનિ ।
અન્તે ગેયં ગીતકાનાં છન્દકં તસ્ય ચ દ્વિધા
શરીરં ચતુરસ્રં વા ત્ર્યસ્રં વા ચતુરસ્રકમ્
યૈઃ કૈશ્ચિદઙ્ગૈર્નવભિશ્ચતુર્ભિસ્ત્ર્યસ્રમુચ્યતે
પ્રાગ્વન્મુખં છન્દકે સ્યાત્પાદેન પ્રતિવક્ત્રકમ્
મુખતાલેન વા કાર્યં ગીતાન્તે શીર્ષકં ભવેત્
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ । ઽએ!
સંતા તાશ ॥
ઇતિ ચતુરસ્રં શરીરમ્ । અથવા--
ઽ । । ઽ
શતા શતા ॥
ઇતિ ત્ર્યસ્રં શરીરમ્ । અસ્ય મુખં ગીતકાન્તરમુખવત્ । પ્રતિમુખં મુખવત્પાદવદ્વા । અન્તે શીર્ષકં યેન કેનચિચ્છીર્ષકેણ સદૃશમ્ । ઇતરે મુખવત્પ્રતિમુખમ્ । ઇતિ ચ્છન્દકમ્ ।
આસારિતં ચતુર્ધા સ્યાત્કનિષ્ઠં ચ લયાન્તરમ્
મધ્યમં જ્યેષ્ઠમિત્યેષાં લક્ષ્માણિ વ્યાહરામહે
કનિષ્ઠાસારિતે યુગ્મઃ શમ્પાદિર્દ્વાવથોત્તરૌ
એતે યથાક્ષરાસ્તેષાં સંનિપાતોઽન્તિમેઽધિકઃ
પ્રસ્તારઃ--
ઽએ! ઽ । ઽએ! ઽએ! । ઽ ઽ । ઽ ઽએ! ।
શતા શતા સંતા શતા શતા સંતા
ઽ ઽ । ઽએ! ઽએ!
શતા સતા સં ॥
ઇતિ કનિષ્ઠાસારિતમ્
તદ્વલ્લયાન્તરં માર્ગલયાભ્યાં દ્વિગુણં તતઃ
વર્ધમાનાઙ્ગમિત્યન્યે
અસ્ય પ્રસ્તારઃ કનિષ્ઠાસારિતેન વ્યાખ્યાત એવ
ઇતિ લયાન્તરમ્
મધ્યમાસારિતે પુનઃ
ઉત્તરા દ્વિકલા જ્ઞેયાસ્ત્રયસ્તેષ્વાદિમે કલાઃ
આદ્યાસ્તિસ્રસ્ત્યજેત્
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શનિતા નિશતા પ્રનિસં ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્રતાસ નિશ તાપ્ર નિસં ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિપ્રતા શનિતા નિશતા પ્રનિસં ॥
ઇતિ મધ્યમાસારિતમ્
જ્યેષ્ઠાસારિતે તૂત્તરાસ્ત્રયઃ
ચતુષ્કલાઃ સ્યુસ્તેષ્વાદ્યે ત્યજેત્સપ્તમાઽદિમાઃ કલાઃ
અસ્ય પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આતાવિશ આનિવિતા આનિવિશ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઇદમન્ત્યખણ્ડં જ્ઞેયમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આતાવિશ આનિવિશ આનિવિશ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આતાવિપ્ર આનિવિસ આનિવિસા આનિવિશ
આતાવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઇતિ જ્યેષ્ઠાસારિતમ્ ॥
એતેષાં પઞ્ચ ષટ્સપ્તાષ્ટૌ કલાઃ સ્યુઃ ક્રમેણ તુ
ઉપોહનાનિ વસ્તૂનિ ત્રીણિ ત્રીણિ ચ નિર્દિશેત્
સંનિપાતસમાપ્તીનિ તેષાં મુખમુપોહનમ્
યુગ્મતાલઃ પ્રતિમુખં કનિષ્ઠે ચ લયાન્તરે
મધ્યમેઽષ્ટૌ કલાસ્ત્વાદ્યા જ્યેષ્ઠે ષોડશ કીર્તિતાઃ
ત્ર્યસ્રૌ શરીરસંહારૌ ક્રમાત્સર્વેષુ કીર્તિતૌ
પાદભાગા વિહાયાઽઽદ્યાં શમ્પામઙ્ગુલિકર્મણિ
વિભક્તાઙ્ગેષુ તેષુ સ્યુરવિભાગે યથાસ્થિતમ્
ઉપોહનાનાં ગુરુણી દ્વે દ્વે આદ્યન્તયોર્મતે
અષ્ટૌ દ્વાદશ મધ્યે લાઃ ક્રમાત્ષોડશ વિંશતિઃ
એતેષુ સ્યાદ્ધ્રુવઃ પાતઃ કલયોરન્તયોર્ગુરુઃ
એકૈકમક્ષરં શેષાશ્ચતુર્માત્રકલાઃ કલાઃ
ચતુર્માત્રાક્ષરગણા સર્વાદ્યાસારિતે કલા
સંનિપાતસ્ત્વર્ધગણેઽવસાનોઽન્યૈરયં પુનઃ
વિભક્તાઙ્ગમધ્યવર્તી ગણેનાર્ધેન વા મતઃ
આસારિતાન્યાહુરન્યે હીનાન્યઙ્ગૈરુપોહનૈઃ
દ્વિસંખ્યાતં ત્રિસંખ્યાતં દ્વિત્રિરુચ્ચારણે ક્રમાત્
આવૃત્તિદ્વયમાત્રાસ્યાદર્ધાર્ધલયમિષ્યતે
યથાક્ષરં સર્વમાર્ગે વૃત્તિદક્ષિણયોઃ પરમ્
દક્ષિણે સ્યાત્ત્રિસંખ્યાતં કનિષ્ઠં વૃત્તિચિત્રયોઃ
લયાન્તરં ખતન્ત્રે સ્યાદપરે ત્વપરં જગુઃ
ધ્રુવાસારિતમાવૃત્તિવિધુરં ધ્રુવમાર્ગતઃ
ઇતિ ત્રયોદશવિધમાસારિતમ્ ।
કણ્ડિકાવર્ધમાનં વાઽઽસારિતાભાસમિત્યપિ
વર્ધમાનાસારિતં ચ વર્ધમાનમિતિ ત્રિધા
કણ્ડિકાભિશ્ચતસૃભિઃ કણ્ડિકાવર્ધમાનકમ્
વિશાલાઽઽદ્યા સંગતા ચ સુનન્દા સુમુખી તથા
ચતસ્રઃ કણ્ડિકાસ્તાસાં નવાષ્ટૌ ષોડશ ક્રમાત્
દ્વાત્રિંશચ્ચ કલા જ્ઞેયાશ્ચતુરાસારિતસ્થવત્
ક્રમાદુપોહનાન્યાસાં ઝંટુમિત્યાદિમૌ ગુરૂ
વા ઇત્યન્તે મુખાનાં સ્યાદ્વિશાલાયાં તુ મધ્યમાઃ
લાશ્ચતુર્દશ ચત્વારશ્ચત્વારોઽન્યેષુ તેઽધિકાઃ
એષ્વક્ષરાણિ નિયતાન્યબ્રૂત શ્રેયસે વિધિઃ
ભગવાન્ભરતોઽપ્યાહ તાનિ વ્યક્તાનિ તદ્યથા
તાન્યક્ષરાણિ વક્ષ્યે યાનિ પુરા બ્રહ્મગીતાનિ
ઝંટું દિગિદિગિદિગિદિગિદિગિ કુચઝલઝંટુમિતિ
તદ્વદ્બાલે જ્ઞેયં ત્વિંતિઝલવૃદ્ધિલયાન્તરે ગદિતમ્
કુચઝલસહિતં મધ્યે તિતિકુચયુક્તં ભવેજ્જ્યેષ્ઠે
ઇતિ ચ
મધ્યમાસારિતાદિસ્થવસ્તુવત્તાલ ઇષ્યતે
વિશાલાયાં સંગતાયાં દ્વિકલો યુગ્મસંજ્ઞકઃ
ચતુષ્કલઃ સુનન્દાયાં સુમુખ્યાં સ દ્વિરુચ્યતે
શમ્પાતાલં દ્વિરન્તે ચ સંનિપાત ઉપોહને
આદ્યાયાં દ્વિકલશ્ચાચપુટોઽન્યસ્યા ઉપોહને
ઉદ્ધટ્ટાદિઃ સુનન્દાયાં ભવેદ્યુગ્મો યથાક્ષરઃ
સ એવ તાલો દ્વિકલઃ સુમુખ્યાઃ સ્યાદુપોહને
કણ્ડિકાનાં વદન્તીત્થં પરિવર્તાન્દશાપરે
વિશાલા સંગતા વાઽઽદ્યા સુનન્દા સંગતાઽઽદિમા
સુમુખી ચ સુનન્દાઽઽદ્યા સંગતા ચ વિશાલિકા
આસારિતવદત્રાપિ કલાનાં ગણકલ્પના
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશતાનિ શતાપ્રનિસં ॥
ઇતિ વિશાખા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતાશ પ્રનિસં ॥
ઇતિ સંગતા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આતાવિતા આશવિપ્ર આનિવિસં
ઇતિ સુનન્દા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિતા આશવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઇતિ સુમુખી । ઇતિ ચતસ્રઃ કણ્ડિકાઃ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શતા શતાસં ॥
ઇતિ વિશાલાયા ઉફોહનમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ તાશ નિસં ॥
સંગતોપોહનમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશશતા શતાશ ॥
સુનન્દાયા ઉપોહનમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતાશ પ્રનિસં ॥
ઇતિ સુમુખ્યા ઉપોહનમ્ । પરિવર્તનપક્ષે તુ વિશાલા સંગતા વાઽ
દ્યેતિ ક્રમેણ કણ્ડિકાનાં પ્રસ્તારો જ્ઞેયઃ ॥
ઇતિ કણ્ડિકાવર્ધમાનમ્ ॥
આસારિતવદત્રાપિ કલાનાં ગણકલ્પના
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશતાનિ શતાપ્રનિસં ॥
ઇતિ વિશાખા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતાશ પ્રનિસં ॥
ઇતિ સંગતા ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિપ્ર આનિવિસં
ઇતિ સુનન્દા ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિતા આશવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આશવિપ્ર આનિવિસં ॥
ઇતિ સુમુખી । ઇતિ ચતસ્રઃ કણ્ડિકાઃ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શતા શતાસં ॥
ઇતિ વિશાલાયા ઉપોહનમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ તાશ નિસં ॥
સંગતોપોહનમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશશતા શતાશ ॥
સુનન્દાયા ઉપોહનમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ નિતાશ પ્રનિસં ॥
ઇતિ સુમુખ્યા ઓપોહનમ્ । પરિવર્તનપૈક્ષે તુ વિશાલા સંગતા વાઽઽદ્યેતિ ક્રમેણ કણ્ડિકાનાં પ્રસ્તારો જ્ઞેયઃ
ઇતિ કણ્ડિકાવર્ધમાનમ્ ।
આસારિતાનામુત્પત્તિર્વર્ધમાનાદ્ભવત્યતઃ
તદાસારિતવદ્ભાતિ વિધયા વક્ષ્યમાણયા
વિશાલા ચેન્નવ કલા ભિત્ત્વાઽષ્ટાદશધા કૃતા
ત્યક્ત્વા ચાન્ત્યાં કલાં તત્તુ તદા ભાતિ કનિષ્ઠવત્
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શતા શતા સંતા શતા શતા સંતા શતા શતા સં ॥
ઇતિ કનિષ્ઠાસારિતાભાસં વર્ધમાનમ્
સંગતા ષટ્કલમુખી વિશાલા ચેત્તતઃ પરા
ભવેલ્લયાન્તરાભાસં તત્તાલં વર્ધમાનકમ્
અસ્ય પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽઽ
શતા શતા સંતા શતા શતા સંતા શતા શતા સં
॥
આદાવુપોહનં પ્રાગ્વત્તાલલયમાર્ગાદ્વૈગુણ્યં ચ ॥
ઇતિ લયાન્તરાભાસમ્
સોપોહના સુનન્દાઽદૌ સંગતે દ્વે તતઃ પરે
મધ્યમાસારિતે તાલે સ્યાત્તદાભાસકં તદા
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
શનિતા નિશતા પ્રનિ સં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિ પ્રતાશ નિતા નિશતા પ્રનિસં નિપ્રતાશ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિતા નિશતા પ્રનિસં
આદૌ સપ્તકલમુપોહનમ્ ॥
ઇતિ મધ્યમાસારિતાભાસમ્ ।
સુમુખી કણ્ડિકા પશ્ચાત્સુનન્દા સંગતાઽદિમા
જ્યેષ્ઠતાલેન ચેજ્જ્યેષ્ઠાસારિતાભાસકં તદા
પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિપ્ર આનિવિપ્ર આનિવિશ
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિશ આનિવિતા આનિવિતા
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિપ્ર આનિવિસં આનિવિપ્ર
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આનિવિપ્ર આનિવિસં ।
આદાવષ્ટકલમુપોહનં પ્રાગ્વત્ । ઇતિ જ્યેષ્ઠાસારિતાભાસમ્ ।
ઇતિ ચતુર્વિધમાસારિતાભાસવર્ધમાનમ્
ઇતિ ચતુર્વિધમાસારિતાભાસં વર્ધમાનમ્ ।
આસારિતેભ્ય ઉત્પન્નં વર્ધમાનં વિવક્ષ્યતે
યદા તદા વર્ધમાનાસારિતં તદુદાહરન્
યદા પૂર્વક્રમાદ્ગીતાસ્તાલૈસ્તૈરેવ કણ્ડિકાઃ
વર્ધમાનાસારિતાનિ તદા ચત્વારિ પૂર્વવત્
કનિષ્ઠાદીનિ ભાન્ત્યત્ર તાલાંશા વર્ધમાનવત્
યક્ષાક્ષરાદિભેદેન પુનઃ સર્વાણ્યપિ ત્રિધા
યથાક્ષરાદિત્રિતયં દક્ષિણે વાર્તિકે દ્વયમ્
ચિત્રે ત્વેકમિતીમાનિ ષટ્પ્રકારાણિ માર્ગતઃ
એતેષાં પ્રસ્તારો યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽઽ
શ આનિ વિતા આનિ વિશ આતા વિપ્ર તાનિ વિસં
ઇતિ વર્ધમાનાભાસં કનિષ્ઠાસારિતમ્ । ઇતિ વર્ધમાનાભાસં લયાન્તરમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા આશ વિપ્ર આનિ વિસં
ઇતિ વર્ધમાનાભાસં મધ્યમાસારિતમ્ ॥
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિ વિશ આનિ વિતા તાશ
ઇતિ ચતુષ્પઞ્ચાશદ્ભેદાનિ વર્ધમાનાનિ ॥
ઇતિ ચતુષ્પઞ્ચાશદ્ભેદાનિ વર્ધમાનાનિ ।
આદ્યા રોવિન્દકગતા માત્રૈકા પાણિકા મુખમ્
માત્રા સ્યાદવરાઽષ્ટાઙ્ગા ષોડશાઙ્ગા પરા મતા
ઉલ્લોપ્યકવદઙ્ગાનાં નિવેશં કોવિદા વિદુઃ
વિદાર્યઃ સ્યુઃ સ્તુતિપદૈરાકારાન્તરિતૈરિહ
નિરન્તરૈઃ સ્તુતિપદૈરાકારૈશ્ચાથવા ક્રમાત્
મુખાત્પરં પ્રતિમુખં મુખવત્સ્યાત્પદાન્તરૈઃ
અથોત્તરૈશ્ચતુર્ભિઃ સ્યાચ્છરીરં તુ યથાક્ષરૈઃ
તતઃ શીર્ષં સૈકકેન કાર્યં સંપિષ્ટકેન તુ
અન્યેઽન્તાહરણેનાન્તાન્વિના નેચ્છન્તિ શીર્ષકમ્
અસ્ય પ્રસ્તારઃ--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિતા
ઇત્યુપોહનમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિપ્ર આનિવિશ ।
ઇત્યુપોહનમિદં મિલિતમુખમ્ ।
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
આનિવિશ આનિવિતા આનિવિપ્ર આનિવિસં
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
સંતાશતાશતા
ઇતિ પ્રતિમુખમ્ । તતો યથાક્ષરૈશ્ચતુર્ભિરુત્તરૈઃ શરીરમ્ । પ્રસ્તારો યથા--
ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ ઽ
નિશ શશ તાતા શતા શતા તાસં ।
ઇતિ શીર્ષકમ્ । અન્યે ત્વન્તાહરણસહિતમન્તં શીર્ષકમાહુઃ સ ચોલ્લોપ્યકે દર્શિતઃ । ઇતિ પાણિકા ।
આરભ્યાનુષ્ટુભં વત્તૃઇર્જગત્યન્તૈઃ પદૈરપિ
લૌકિકૈર્વૈદિકૈર્વાઽપિ ગાતવ્યામૃચમૂચિરે
એકાક્ષરાઃ કલા અષ્ટચત્વારિંશદિહોદિતાઃ
કલાનાં પૂરણં મન્ત્રપદૈઃ સ્તોભાક્ષરૈરપિ
તાન્યત્ર બ્રહ્મગીતાનિ નિર્દિશ્યન્તેઽધુના યથા
ઝંટું જગતિયવલિતકકુચઝલતિતિઝલપશુપતિદિગિદિગિવાદિગૐગણપતિતિતિધા ઇત્યેતાન્યબ્રવીદ્બ્રહ્મા ॥
ૐકારશ્ચ હકારોઽપિ સ્વરવ્યઞ્જનસંયુતઃ
ત્રિકલઃ ષટ્કલો વાઽત્ર સ્તોભઃ સ્યાન્મુનિસંમતઃ
પ્રસ્તાવાદીનિ સપ્તાપિ સામાઙ્ગાન્યત્ર ચાવદન્
યથાશોભં વિદારીશ્ચ વર્ણાંશ્ચ રુચયેદિહ
ઇતિ ઋક્
કલા મુનિજનૈરુક્તા ગાથાયાં ચતુરક્ષરા
અધ્યષ્ટાવિંશતિશતં કલાનાં તત્ર કીર્તિતમ્
માત્રાવૃત્તૈઃ કલાનાં ચ પૂર્તિઃ સ્તોભાક્ષરૈરપિ
કર્તવ્યાન્યેકકાન્યત્ર વર્ણાલંકારગીતયઃ
સામાઙ્ગાનિ ચ ભૂયાંસિ વિવધાનામિહાલ્પતા
ઇતિ ગાથા
ઇતિ ગાથાલક્ષણમ્
સ્તોભભઙ્ગીં વિજાનીયાત્સામ્નો વૈદિકસામવત્
બ્રહ્મણા ચ પુરા ગીતં પ્રસ્તાવોદ્ગીથકૌ તથા
પ્રતિહારોપદ્રવૌ ચ નિધનં પઞ્ચમં મતમ્
તતો હિંકાર ૐકારઃ સપ્તાઙ્ગાનીતિ તત્ર તુ
ઉદ્ગ્રાહઃ સ્યાદનુદ્ગ્રાહઃ સંબોધો ધ્રુવકસ્તથા
આભોગશ્ચેતિ પઞ્ચાનામાદ્યાનામભિધાઃ ક્રમાત્
હિંકારૐકારયોસ્તત્ર કલાપૂરકતા મતા
ગાયત્રીપ્રભૃતિચ્છન્દઃ સંકૃત્યન્તમિહેષ્યતે
ઋગ્વ્યૂઢમિતિ સામોક્તં ગદ્યે ષણ્ણવતિઃ કલાઃ
એકાક્ષરાઃ સામગાને તદર્ધમપરે જગુઃ
અત્રાપિ મન્ત્રસ્તોભાનામૃચાં ચ ત્રિકલાદિકમ્
ઇતિ સામ । ઇતિ પ્રકરણાનિ ।
શ્રીકીર્તિવિજયાનન્દં પાર્વતીલોચનોત્સવમ્
રાજચૂડામણિં નત્વા તાલં દેશીગતં બ્રુવે
દેશીતાલસ્તુ લઘ્વાદિમિતયા ક્રિયયા મતઃ
યથાશોભં કાંસ્યતાલધ્વનનાદિકયા મતઃ
અર્ધમાત્રા દ્રુતો માત્રાત્રિતયં પ્લુત ઉચ્યતે
દ્રુતાદિરચનાભેદાત્તાલભેદોઽપ્યનેકધા
તાલાનામધુના તેષામુદ્દેશં સંગિરામહે
આદિતાલો દ્વિતીયશ્ચ તૃતીયોઽથ ચતુર્થકઃ
પઞ્ચમો નિઃશઙ્કલીલો દર્પણઃ સિંહવિક્રમઃ
રતિલીલઃ સિંહલીલઃ કંદર્પો વીરવિક્રમઃ
રઙ્ગઃ શ્રીરઙ્ગચચ્ચર્યૌ પ્રત્યઙ્ગો યતિલગ્નકઃ
ગજલીલો હંસલીલો વર્ણભિન્નસ્ત્રિભિન્નકઃ
રાજચૂડામણી રઙ્ગો દ્યોતો રઙ્ગપ્રદીપકઃ
રાજતાલો વર્ણતાલઃ સિંહવિક્રીડિતો જયઃ
વનમાલી હંસનાદઃ સિંહનાદઃ કુડુક્કકઃ
તુરઙ્ગલીલઃ શરભલીલઃ સ્યાત્સિંહનન્દનઃ
ત્રિભઙ્ગિરઙ્ગાભરણો મણ્ઠકઃ કોકિલાપ્રિયઃ
નિઃસારુકો રાજવિદ્યાધરશ્ચ જયમઙ્ગલઃ
મલ્લિકામોદવિજયાનન્દૌ ક્રીડાજયશ્રિયૌ
મકરન્દઃ કીર્તિતાલઃ શ્રીકીર્તિઃ પ્રતિપાલકઃ
વિજયો વિન્દુમાલી ચ સમનન્દનમણ્ઠિકાઃ
દીપકોદીક્ષણૌ ઢેઙ્કી વિષમો વર્ણમણ્ઠિકા
અભિનન્દોઽનઙ્ગનાન્દીમલ્લકઙ્કાલકન્દુકાઃ
એતકાલી ચ કુમુદશ્ચતુસ્તાલી ચ ડોમ્બુલી
અભઙ્ગો રાયવઙ્કોલો વસન્તો લઘુશેખરઃ
પ્રતાપશેખરો ઝમ્પા ગજઝમ્પશ્ચતુર્મુખઃ
મદનઃ પ્રતિમણ્ઠશ્ચ પાર્વતીલોચનો રતિઃ
લીલાકરણયત્યાખ્યૌ લલિતો ગારુગિસ્તથા
રાયનારાયણાખ્યશ્ચ લક્ષ્મીશો લલિતપ્રિયઃ
શ્રીનન્દનશ્ચ્ જનકો વર્ધનો રાગવર્ધનઃ
ષટ્તાલશ્ચાન્તરક્રીડા હંસોત્સવવિલોકિતાઃ
ગજો વર્ણયતિ સિંહઃ કરણઃ સારસસ્તથા
ચણ્ડતાલશ્ચન્દ્રકલાલયસ્કન્દાડતાલિકાઃ
ધત્તા દ્વંદ્વમુકુન્દૌ ચ કુવિન્દશ્ચ કલધ્વનિઃ
ગૌરીસરસ્વતીકણ્ઠાભરણો ભગ્નસંજ્ઞકઃ
તાલો રાજમૃગાઙ્કશ્ચ રાજમાર્તણ્ડસંજ્ઞકઃ
નિઃશઙ્કઃ શાર્ઙ્ગદેવશ્ચેત્યેતે સોડુલસૂનુના
દેશીતાલાઃ સમાદિષ્ટા વિંશત્યભ્યધિકં શતમ્
ગુર્વાદ્યાશ્ચતુરસ્રાદેઃ હણ્ડયિત્વા નિવેશિતાઃ
યદ્વા લઘ્વાદિખણ્ડાનામાધિક્યમિહ દૃશ્યતે
તેનૈષાં ખણ્ડતાલત્વમાભાષન્ત પુરાતનાઃ
દ્રુતાદ્યાદ્યક્ષરૈર્જ્ઞેયં સન્તિ સંજ્ઞાન્તરાણ્યપિ
અર્ધમાત્રં તથા વ્યોમ વ્યઞ્જનં બિન્દુકં દ્રુતે
અલ્ઘુનિ વ્યાપકં હ્રસ્વં માત્રિકં સરલં તથા
દ્વિમાત્રં ચ કલા વક્રં દીર્ઘં ગુરુણિ કીર્તિતમ્
પ્લુતે ત્ર્યઙ્ગં ત્રિમાત્રં ચ દીપ્તં સામોદ્ભવં તથા
દ્રુતે શંભુર્લઘૌ દેવી ગુરૌ ગૌરીયુતઃ શિવઃ
પ્લુતે ત્રયો વિરિઞ્ચ્યાદ્યા દેવતા મુનિભિઃ સ્મૃતાઃ
દ્રુતે બિન્દુર્વિરામાન્તે તૂક્તા માત્રાયુતા લિપિઃ
પ્લુતે માત્રાયુતો વક્રો લિપૌ શ્રીશાર્ઙ્ગિણોદિતઃ
તાલાનાં લક્ષણં વક્ષ્યે તેષાં સૂરિમતાશ્રિતમ્
લઘ્વાદિતાલો લોકેઽસૌ રાસઃ
। ઇત્યાદિતાલઃ
દૌ લો દ્વિતીયકઃ
। ઇતિ દ્વિતીયઃ
દ્રુતાદ્દ્રુતૌ વિરામાન્તૌ તૃતીયઃ સ્યાત્
ર્! ઇતિ તૃતીયઃ
ચતુર્થકઃ
લઘુદ્વયં દ્રુતશ્ચૈકઃ
।
ઇતિ ચતુર્થકઃ
પઞ્ચમસ્તુ દ્રુતદ્વયમ્
ઇતિ પઞ્ચમઃ
તાલે નિઃશઙ્કલીલાખ્યે પ્લુતૌ દ્વૌ ગદ્વયં લઘુઃ
દર્પણે દદ્વયં ગશ્ચ
ઽ ઇતિ દર્પણઃ
સિંહવિક્રમસંજ્ઞકઃ ॥
ગત્રયં લઃ પલગપાઃ
ઽ ઽ ઽ । ઽએ! । ઽ ઽએ! ઇતિ સિંહવિક્રમઃ
રતિલીલે લઘૂ ગુરૂ
। । ઽ ઽ ઇતિ રતિલીલઃ
લઘ્વન્તે દત્રયં સિંહલીલો
ઇતિ સિંહલીલઃ
દૌ યગણસ્તથા ॥
કન્દર્પતાલસ્તસ્યૈવ પર્યાયઃ સ્યાત્પરિક્રમઃ
। ઽ ઽ ઇતિ કન્દર્પઃ
લઘુર્દ્રુતદ્વયં ચાન્તે ગુરુઃ સ્યાદ્વીરવિક્રમઃ ॥
ઇતિ વીરવિક્રમઃ
રઙ્ગશ્ચતુર્દ્રુતી ગશ્ચ
ઽ ઇતિ રઙ્ગઃ
શ્રીરઙ્ગઃ સગણો લપૌ
। । ઽ । ઽએ! ઇતિ શ્રીરઙ્ગઃ
વિરામાન્તદ્રુતદ્વંદ્વાન્યષ્ટૌ લઘુ ચ ચચ્ચરી
ર્!
ર્!
ર્!
ર્!
ર્!
ર્!
ર્!
ર્! । ઇતિ ચચ્ચરી
પ્રત્યઙ્ગો મગણો લૌ દ્વૌ
ઽ ઽ ઽ । । ઇતિ પ્રત્યઙ્ગઃ
યતિલગ્નો દ્રુતો લઘુઃ
। ઇતિ યતિલગ્નઃ
ગજલીલો વિરામાન્તમુક્તં લઘુચતુષ્ટયમ્ ॥
। । । ।ર્! ઇતિ ગજલીલઃ
હંસલીલે વિરામાન્તં લઘુદ્વયમુદાહૃતમ્
।ર્! ।ર્! ઇતિ હંસલીલઃ
વર્ણભિન્નો દ્રુતૌ લો ગઃ
। ઽ ઇતિ વર્ણભિન્નઃ
ત્રિભિન્નો લગુરુપ્લુતાઃ ॥
। ઽ ઽએ! ઇતિ ત્રિભિન્નઃ
રાજચૂડામણિર્દૌ દ્વૌ નગણશ્ચ દ્રુતૌ લગૌ
। ।
। ઽ ઇતિ રાજચૂડામણિઃ
મગણો લપ્લુતૌ રઙ્ગોદ્યોતઃ
ઽ ઽ ઽ । ઽએ! ઇતિ રઙ્ગોદ્યોતઃ
રઙ્ગપ્રદીપકઃ ॥
તો ગપ્લુતૌ
ઽ ઽ । ઽ ઽએ! ઇતિ રઙ્ગપ્રદીપકઃ
રાજતાલો ગપૌ દૌ ચ ગલૌ પ્લુતઃ
ઽ ઽએ!
ઽ । ઽએ! ઇતિ રાજતાલઃ
ત્ર્યસ્રો મિશ્રો દ્વિધા વર્ણસ્ત્ર્યસ્રો લૌ દૌ લઘુદ્વયમ્ ॥
।
। । ઇતિ ત્ર્યસ્રો વર્ણઃ ॥
મિશ્રો દ્રુતચતુષ્કાઃ સ્યુર્વિરામાન્તાસ્ત્રયઃ પૃથક્
તતઃ પગૌ દૌ ગલૌ ગઃ
ર્!
ર્!
ર્! ઽએ! ઽ
ઽ । ઽ ઇતિ મિશ્રવર્ણઃ ॥
ચતુરસ્રોઽપિ દૃશ્યતે ॥
ગલૌ દ્રુતૌ ગુરુશ્ચેતિ
ઽ
ઽ ઇતિ ચતુરસ્રવર્ણઃ
સિંહવિક્રીડિતઃ પુનઃ
લપૌ ગપૌ પગૌ લાદ્ગઃ પલૌ પશ્ચ
। ઽએ! ઽ ઽએ! ઽએ! ઽ । ઽ ઽએ! । ઽએ! ઇતિ સિંહવિક્રીડિતઃ
જયઃ પુનઃ ॥
જો લઘુર્દ્વૌ દ્રુતૌ પઞ્ચ
। ઽ ।
ઽએ! ઇતિ જયઃ
વનમાલી ચતુર્દ્રુતી
લઘુર્દૌ દ્વૌ ગુરુરિતિ
ઽ ઇતિ વનમાલી
લપ્લુતૌ દ્વૌ દ્રુતૌ પ્લુતઃ ॥
હંસનાદઃ
। ઽએ!
ઽએ! ઇતિ હંસનાદઃ
સિંહનાદો યગણશ્ચ લઘુર્ગુરુઃ
। ઽ ઽ । ઽ ઇતિ સિંહનાદઃ
કુડુક્કો દ્વૌ દ્રુતૌ લૌ દ્વૌ
। । ઇતિ કુડુક્કઃ
વિરામાન્તદ્રુતદ્વયાત્ ॥
દ્રુતૌ તુરઙ્ગલીલઃ સ્યાત્
ર્!
ર્!
ઇતિ તુરઙ્ગલીલઃ
ભવેચ્છરભલીલકઃ
લૌ દ્વૌ ચતુર્દ્રુતી દ્વૌ લૌ
।
। । ઇતિ શરભલીલઃ
સિંહનન્દનકઃ પુનઃ ॥
તપૌ લગૌ દ્રુતૌ ગૌ લઃ પલપા ગો લઘૂ તતઃ
ચત્વારો લઘવોઽશબ્દાઃ
ઽ ઽ । ઽએ! । ઽ
ઽ ઽ । ઽએ! । ઽએ! ઽ ।
ᳲ! ઇતિ સિંહનન્દનઃ
ત્રિભઙ્ગિઃ સગણાદ્ગુરુઃ ॥
। । ઽ ઽ ઇતિ ત્રિભઙ્ગિઃ
રઙ્ગાભરણતાલે તાલ્લપ્લુતૌ
ઽ ઽ । । ઽએ! ઇતિ રઙ્ગાભરણઃ
મણ્ઠકે પુનઃ
સાચ્ચતુર્લઘુ નિઃશબ્દમ્
। । ઽ
ᳲ! ઇતિ મણ્ઠઃ
યદ્વા ભાદ્ભાવશબ્દકૌ ॥
ઽ ।
ᳲ! ઇતિ વા મણ્ઠઃ ॥
ભાચ્ચતુર્લઘુ નિઃશબ્દં ભવેન્મુદ્રિતમણ્ઠકે ॥
ઽ
ᳲ! ઇતિ મુદ્રિતમણ્ઠઃ ॥
મણ્ઠો ન જૌ લઘુર્યદ્વા
। । । । ઽ । । ઇતિ વા મણ્ઠઃ ॥
પ્રોક્તાઃ ષડપરા ભિદાઃ
મણ્ઠરૂપકવેલાયામ્
ઇતિ દશવિધમણ્ઠઃ ।
કોકિલાપ્રિયનામ્નિ તુ ॥
ગલપાઃ સ્યુઃ
ઽ । ઽએ! ઇતિ કોકિલાપ્રિયઃ
વિરામાન્તૌ લઘૂ નિઃસારુકો મતઃ
।ર્! ।ર્! ઇતિ નિઃસારુકઃ
લઘુર્ગુરુર્દ્રુતદ્વંદ્વં રાજવિદ્યાધરો ભવેત્ ॥
। ઽ
ઇતિ રાજવિદ્યાધરઃ
સગણદ્વિતયં યત્ર સ તાલો જયમઙ્ગલઃ
। । ઽ । । ઽ ઇતિ જયમઙ્ગલઃ
મલ્લિકામોદતાલે તુ લૌ દ્વૌ દ્રુતચતુષ્ટયમ્
।
ઇતિ મલ્લિકામોદઃ
વિજયાનન્દસંજ્ઞે તુ લઘુદ્વંદ્વં ગુરુત્રયમ્
। । ઽ ઽ ઽ ઇતિ વિજયાનન્દઃ
ક્રીડા દ્રુતૌ વિરામાન્તૌ ચણ્ડનિઃસારુકશ્ચ સઃ
ર્!
ર્! ઇતિ ક્રીડાતાલશ્ચણ્ડનિઃસારુકશ્ચ
જયશ્રી રગણાલ્લો ગઃ
ઽ । ઽ । ઽ ઇતિ જયશ્રીઃ
દૌ લૌ લો મકરન્દકઃ
। । । ઇતિ મકરન્દઃ
લષૌ ગલૌ પ્લુતઃ કીર્તિઃ
। ઽએ! ઽ । ઽએ! ઇતિ કીર્તિતાલઃ
શ્રીકીર્તિર્દ્વૌ લઘૂ ગુરૂ ॥
। । ઽ ઽ ઇતિ શ્રીકીર્તિઃ
લો દ્રુતૌ પ્રતિતાલઃ સ્યાત્
ઇતિ પ્રતિતાલઃ
વિજયઃ પગપા લઘુઃ
ઽએ! ઽ ઽએ! ઇતિ વિજયઃ
ગુર્વોર્મધ્યે તુ ચત્વારો વિન્દવો બિન્દુમાલિની ॥
ઽ
ઽ ઇતિ બિન્દુમાલી
સમો લૌ દૌ વિરામાન્તૌ
।
ર્!
ર્! ઇતિ સમઃ
લઘુર્દૌ પઞ્ચ નન્દનઃ
ઽએ! ઇતિ નન્દનઃ
ગુરુદ્રુતપ્લુતાઃ પ્રોક્તા મણ્ઠિકા
ઽ
ઽએ! ઇતિ મણ્ઠિકા
અન્યૈસ્તુ લદ્વયમ્ ॥
વિરામાદિદ્રુતૌ દ્વૌ ચ મણ્ઠિકા પરિકીર્તિતા
ર્!
ઇતિ મણ્ઠિકા ॥
દીપકો દલગા દ્વિર્દ્વિઃ
। । ઽ ઽ ઇતિ દીપકઃ
લૌ દ્વૌ ગુરુરુદીક્ષણઃ ॥
। । ઽ ઇત્યુદીક્ષણઃ
રગણો ઢેઙ્ક્તિકા કૈશ્ચિદેષ પ્રોક્તસ્તુ યોજનઃ
ઽ । ઽ ઇતિ ઢેઙ્કી
દ્વિશ્ચત્વારો વિરામાન્તા દ્રુતાસ્તુ વિષમે મતાઃ
ર્!
ર્! ઇતિ વિષમઃ
દ્વૌ લૌ દ્વૌ દૌ લઘુર્દૌ દ્વૌ કીર્તિતા વર્ણમણ્ઠિકા
।
ઇતિ વર્ણમણ્ઠિકા
અભિનન્દો લઘુદ્વંદ્વં દ્રુતયુગ્મં ગુરુસ્તથા ॥
।
ઽ ઇત્યભિનન્દઃ
લપ્લુતૌ સગણોઽનઙ્ગઃ
। ઽએ! । । ઽ ઇત્યનઙ્ગઃ
નાન્દી લો દૌ લઘૂ ગુરૂ
। । ઽ ઽ ઇતિ નાન્દી
મલ્લતાલો વિરામાન્તદ્વિવિન્દ્વન્તં ચતુર્લઘુ ॥
। । ।
ર્! ઇતિ મલ્લતાલઃ
ઉક્તશ્ચતુર્ધા કઙ્કાલઃ પૂર્ણઃ ખણ્ડઃ સમોઽસમઃ
ચતુર્દ્રુતી ગલૌ પૂર્ણઃ
ઽ । ઇતિ પૂર્ણઃ ॥
ખણ્ડો દૌ દ્વૌ ગુરુદ્વયમ્
ઽ ઽ ઇતિ ખણ્ડઃ ॥
સમો ગુરૂ દ્વૌ લઘ્વન્તૌ
ઽ ઽ । ઇતિ સમઃ ॥
વિષમો લાદ્રુરુદ્વયં
। ઽ ઽ ઇતિ વિષમઃ ॥
ઇતિ ચતુર્ધા કઙ્કાલઃ
કન્દુકો લૌ ચ સગણઃ
। । । । ઽ ઇતિ કન્દુકઃ
દ્રુતેન ત્વેકતાલિકા
ઇત્યેકતાલી
કુમુદો લાદ્દ્રુતૌ લૌ ગશ્ચ
। । ઽ ઇતિ કુમુદઃ
અન્યેષાં લશ્ચતુર્દ્રુતી
અન્તે ગુરુશ્ચ કુમુદઃ
ઽ ઇતિ વા કુમુદઃ ।
ચતુસ્તાલો ગુરોઃ પરે ॥
ત્રયો દ્રુતાઃ
ઽ
ઇતિ ચતુસ્તાલઃ
ડોમ્બુલી તુ દ્વિર્લઘુ સ્યાદ્વિરામવત્
।ર્! ।ર્! ઇતિ ડોમ્બુલી
અભઙ્ગો લપ્લુતૌ
। ઽએ! ઇત્યભઙ્ગઃ
રાયવઙ્કોલો રગણાદ્દ્રુતૌ ॥
ઽ । ઽ
ઇતિ રાયવઙ્કોલઃ
વસન્તો ન્મૌ
। । । ઽ ઽ ઽ ઇતિ વસન્તઃ
વિરામાન્તલઘુના લઘુશેખરઃ
।ર્! ઇતિ લઘુશેખરઃ
પ્રતાપશેખરો દીપ્તાદ્વિરામાન્તં દ્રુતદ્વયમ્ ॥
ઽએ!
ર્! ઇતિ પ્રતાપશેખરઃ
ઝમ્પાતાલો વિરામાન્તં દ્રુતદ્વંદ્વં લઘુસ્તથા
ર્!
ર્! । ઇતિ ઝમ્પાતાલઃ
ગજઝમ્પો ગુરોરૂર્ધ્વં વિરામાન્તં દ્રુતત્રયમ્ ॥
ઽ
ર્! ઇતિ ગજઝમ્પઃ
ચતુર્મુખો જપ્લુતાભ્યાં સ એવોન્માતૃકો મતઃ
। ઽ । ઽએ! ઇતિ ચતુર્મુખઃ
દદ્વયં ગશ્ચ મદનઃ
ઽ ઇતિ મદનઃ
સો ભો વા પ્રતિમણ્ઠકઃ ॥
કોલ્લકોઽન્યૈરયં પ્રોક્તઃ
। । ઽ ઽ । । ઇતિ પ્રતિમણ્ઠકઃ
પાર્વતીલોચને પુનઃ
મલપા દ્વૌ ગુરૂ દૌ દ્વૌ
ઽ ઽ ઽ । ઽએ! ઽ ઽ
ઇતિ પાર્વતીલોચનઃ
રતિતાલો લઘુર્ગુરુઃ ॥
। ઽ ઇતિ રતિતાલઃ
લીલા દલૌ પઃ
। ઽએ! ઇતિ લીલાતાલઃ
કરણયતૌ દ્રુતચતુષ્ટયમ્
ઇતિ કરણયતિઃ
લલિતો દ્વૌ દ્રુતૌ લો ગઃ
। ઽ ઇતિ લલિતઃ
ગારુગિસ્તુ ચતુર્દ્રુતી
વિરામાન્તા બુધૈરુક્તા
ર્! ઇતિ ગારુગિઃ
રાજનારાયણઃ પુનઃ ॥
દ્રુતૌ દ્વૌ જગણો વક્રઃ
। ઽ । ઽ ઇતિ રાજનારાયણઃ
લક્ષ્મીશે તુ દ્રુતદ્વયમ્
વિરામાન્તં લપ્લુતૌ ચ
ર્! । ઽ ઇતિ લક્ષ્મીશઃ
તાલસ્તુ લલિતપ્રિયઃ ॥
ઊર્ધ્વં લઘુભ્યાં રગણઃ
। । ઽ । ઽ ઇતિ લલિતપ્રિયઃ
સ્યાતાં શ્રીનન્દને ભપૌ
ઽ । । ઽએ! ઇતિ શ્રીનન્દનઃ
જનકો નયસા વક્રઃ
। । । । ઽ ઽ ઽ । । ઽ ઇતિ જનકઃ
વર્ધનો દ્વૌ દ્રુતૌ લપૌ
। ઽએ! ઇતિ વર્ધનઃ
વિરામાન્તૌ દ્રુતૌ બિન્દુસ્ત્રિમાત્રો રાગવર્ધનઃ
ર્!
ઽએ! ઇતિ રાગવર્ધનઃ
દ્રુતૈઃ ષડ્ભિસ્તુ ષટ્તાલઃ
ઇતિ ષટ્તાલઃ
અન્તરક્રીડા તુ કથ્યતે ॥
દ્રુતત્રયં વિરામાન્તમ્
ર્! ઇત્યન્તરક્રીડા
હંસે સવિરતી લઘૂ
। ।ર્! ઇતિ હંસઃ
લઘુપ્લુતાવુત્સવઃ સ્યાત્
। ઽએ! ઇત્યુત્સવઃ
ગો દૌ દીપ્તો વિલોકિતે ॥
ઽ
ઽએ! ઇતિ વિલોકિતઃ
ગજશ્ચતુર્લા ધારાઽસૌ
। । । । ઇતિ ગજઃ
લૌ દૌ વર્ણયતિર્ભવેત્
।
ઇતિ વર્ણયતિઃ
સિંહે લદૌ લત્રયં ચ
। । । ઇતિ સિંહઃ
ગુરુણા કરુણો મતઃ ॥
ઽ ઇતિ કરુણઃ
લઘુર્દ્રુતાનાં ત્રિતયં લઘૂ દ્વૌ સારસઃ સ્મૃતઃ
। । ઇતિ સારસઃ
દ્રુતત્રયં લઘુદ્વંદ્વં ચણ્ડતાલે બભાષિરે
। । ઇતિ ચણ્ડતાલઃ
મગણશ્ચ ત્રયો દીપ્તા લઘુશ્ચન્દ્રકલાભિધે
ઽ ઽ ઽ ઽએ! ઽએ! ઽએ! । ઇતિ ચન્દ્રકલા
ગલૌ પ્લુતત્રયં વક્રઃ પ્લુતો બિન્દુત્રયં લયે ॥
ઽ । ઽએ! ઽએ! ઽએ! ઽ ઽએ!
ઇતિ લયઃ
રો દ્રુતૌ દ્વૌ ગુરૂ સ્કન્દઃ
ઽ । ઽ
ઽ ઽ ઇતિ સ્કન્દઃ
અડતાલી દો લઘુદ્વયમ્
ઇમમેવોચિરે તાલં કેચિત્ત્રિપુટસંજ્ઞયા
। । ઇત્યડતાલી
દ્વૌ લૌ દ્વૌ દૌ લગૌ ધત્તા
।
। ઽ ઇતિ ધત્તા
દ્વંદ્વઃ સતગણૌ પ્લુતઃ
। । ઽ ઽ ઽ । ઽએ! ઇતિ દ્વંદ્વઃ
મુકુન્દે તુ લઘોર્બિન્દુચતુષ્ટયમથો ગુરુઃ ॥
ઽ ઇતિ મુકુન્દઃ
કુવિન્દકે લઘુર્બિન્દુદ્વયં ગુરુરથ પ્લુતઃ
ઽ ઽએ! ઇતિ કુવિન્દકઃ
કલધ્વનિર્લઘુદ્વંદ્વં ગુરુર્લઘુરથ પ્લુતઃ ॥
। । ઽ । ઽએ! ઇતિ કલધ્વનિઃ
પઞ્ચભિર્લઘુભિર્ગૌરી
। । । । । ઇતિ ગૌરી
દ્વૌ ગુરૂ દ્વૌ લઘુદ્રુતૌ
તાલે સરસ્વતીકણ્ઠાભરણે શાર્ઙ્ગિસંમતૌ ॥
ઽ ઽ ।
ઇતિ સરસ્વતીકણ્ઠાભરણઃ
ભગ્નતાલે ચતુર્બિન્દુ નગણશ્ચ વિરામવાન્
। । ।ર્! ઇતિ ભગ્નતાલઃ
તાલે રાજમૃગાઙ્કે તુ દ્રુતૌ લઘુરથો ગુરુઃ
। ઽ ઇતિ રાજમૃગાઙ્કઃ
ગુરુર્લઘુર્દ્રુતસ્તાલે રાજમાર્તણ્ડસંજ્ઞકે
ઽ
ઇતિ રાજમાર્તણ્ડઃ
નિઃશઙ્કસંજ્ઞકે તાલે લગુરૂ પગુરૂ ગલૌ ॥
। ઽ ઽ ઽએ! ઽ ઽ ઽ । ઇતિ નિઃશઙ્કઃ
શાર્ઙ્ગદેવે દ્રુતદ્વંદ્વં ગપ્લુતૌ ગદ્વયં લઘુઃ
ઽ ઽએ! ઽ ઽ । ઇતિ શાર્ઙ્ગદેવઃ
ઇતિ વિંશત્યુત્તરશતં દેશીતાલાઃ ॥
અન્યેઽપિ સન્તિ ભૂયાંસસ્તાલાસ્તે લક્ષ્મવર્ત્મનિ
પ્રસિદ્ધિવિધુરત્વેન શાસ્ત્રેઽસ્મિન્ન પ્રદર્શિતાઃ
તદ્ભેદપ્રત્યયાર્થં તુ લઘૂપાયા ભવન્ત્યમી
પ્રસ્તારસંખ્યે નષ્ટં ચોદ્દિષ્ટં પાતાલકસ્તતઃ
દ્રુતમેરુર્લઘોર્મેરુર્ગુરુમેરુઃ પ્લુતસ્ય ચ
મેરુઃ સંયોગમેરુશ્ચ ખણ્ડપ્રસ્તારકસ્તતઃ
પ્રાચાં ચતુર્ણાં મેરૂણાં નષ્ટોદ્દિષ્ટે પૃથક્પૃથક્
એકોનવિંશતિરિતિ પ્રત્યયાસ્તાન્બ્રુવેઽધુના
ન્યસ્યાલ્પમાદ્યાન્મહતોઽધસ્તાચ્છેષં યથોપરિ
પ્રાગૂને વામસંસ્થાંસ્તુ સંભવે મહતો લિખેત્
અલ્પાનસંભવે તાલપૂર્ત્યૈ ભૂયોઽપ્યયં વિધિઃ
સર્વદ્રુતાવધિઃ કાર્યઃ પ્રસ્તારોઽયં લઘૌ ગુરૌ
પ્લુતે વ્યસ્તે સમસ્તે ચ ન તુ વ્યસ્તે દ્રુતેઽસ્તિ સઃ
ઇતિ પ્રસ્તારઃ ।
એકદ્વ્યઙ્કૌ ક્રમાન્ન્યસ્ય યુઞ્જીતાન્ત્યં પુરાતનૈઃ
દ્વિતીયતુર્યષષ્ઠાઙ્કૈરભાવે તુર્યષષ્ઠયોઃ
સર્વદ્રુતાવધિઃ કાર્યઃ પ્રસ્તારોઽયં લઘૌ ગુરૌ
પ્લુતે વ્યસ્તે સમસ્તે ચ ન તુ વ્યસ્તે દ્રુતેઽસ્તિ સઃ
ઇતિ પ્રસ્તારઃ
એકદ્વ્યઙ્કૌ ક્રમાન્ન્યસ્ય યુઞ્જીતાન્ત્યં પુરાતનૈઃ
દ્વિતીયતુર્યષષ્ઠાઙ્કૈરભાવે તુર્યષષ્ઠયોઃ
તૃતીયપઞ્ચમાઙ્કાભ્યાં ક્રમાત્તં યોગમગ્રતઃ
લિખેદ્દક્ષિણસંસ્થૈવમઙ્કશ્રેણી વિધીયતે
સા ચાઙ્કૈરિષ્ટતાલસ્થદ્રુતસંખ્યૈઃ સમાપ્યતે
દ્રુતો લઘુઃ સાર્ધમાત્રો ગુરુઃ સાર્ધદ્વિમાત્રિકઃ
પ્લુતઃ સાર્ધત્રિમાત્રશ્ચેત્યેકૈકદ્રુતવર્ધિતૈઃ
તાલભેદાઃ ક્રમાદઙ્કૈઃ સંખ્યાયન્તે સ્થિતૈરિહ
યદઙ્કયોગાદન્ત્યોઽઙ્કો લબ્ધસ્તૈરન્તતઃ ક્રમાત્
ભેદા દ્રુતાન્તલઘ્વન્તગુર્વન્તાશ્ચ પ્લુતાન્તકાઃ
સંખ્યાયન્ત ઇતિ પ્રોક્તાઃ સંખ્યા નિઃશઙ્કસૂરિણા
ઇતિ સંખ્યા ।
અત્રૈતાવતિથો ભેદઃ કિંરૂપ ઇતિ પૃચ્છતિ
યત્ર તન્નષ્ટમાખ્યાતં તસ્યોત્તરમિહોચ્યતે
ભેદાનાં યાવતાં મધ્યે નષ્ટપ્રશ્નઃ કૃતો ભવેત્
તાવત્સંખ્યાઙ્કપર્યન્તાં લિખેત્સંખ્યાઙ્કસંતતિમ્
અન્ત્યાઙ્કે તત્ર નષ્ટાઙ્કં પાતયેદથ શેષતઃ
પાતયેત્પૂર્વપૂર્વાઙ્કં તત્ર ત્વપતિતો દ્રુતઃ
પૂર્વશ્ચેત્પતિતો ન સ્યાલ્લઘુસ્તુ પતિતાદ્ભવેત્
ઉત્તરેણાકૃતાર્થેન સહિતાત્તદસંભવે
અકૃતાર્થેન પૂર્ણેન સાન્તરે પતિતે પૃથક્
લઘુર્નિરન્તરે ત્વસ્મિલ્લઁઘુરેવ ગુરુર્ભવેત્
ગુરુહેતોસ્તૃતીયે તુ પતિતે ગઃ પ્લુતી ભવેત્
અઙ્કાભાવે દ્રુતા ગ્રાદ્યાસ્તાલપૂરણહેતવઃ
ઇતિ નષ્ટસ્ય વિજ્ઞેયમુત્તરં રૂપનિર્ણયાત્
ઇતિ નષ્ટમ્
ઈદૃગ્રૂપોઽત્ર કથિતો ભેદઃ પ્રશ્ન ઇતીદૃશઃ
ઉદ્દિષ્ટં તત્ર સંખ્યાઙ્કસંતતિં નષ્ટવલ્લિખેત્
યૈરઙ્કૈઃ પતિતૈર્નષ્ટે લભ્યન્તે યે દ્રુતાદયઃ
તાનેવાઙ્કાલ્લઁભન્તે તે ભેદમુદ્દિષ્ટમાશ્રિતાઃ
યદ્વા ષટ્પ્લુતહેત્વઙ્કમધ્યેઽન્ત્યાત્પ્રાચિ સપ્તમે
તદભાવે તુ ષષ્ઠાઙ્કે પાતિતેઽન્ત્યાઙ્કમધ્યતઃ
યઃ શેષઃ સ પ્લુતાલ્લભ્યો લબ્ધહીનાન્ત્યશેષતઃ
જ્ઞાનં પૂરણસંખ્યાયા ઉદ્દિષ્ટોત્તરમિષ્યતે
ઇત્યુદ્દિષ્ટમ્
આદૌ રૂપમથૈકૈકમઙ્કસંખ્યાઙ્કસંતતેઃ
ક્રમાદધોઽધો વિન્યસ્યેદન્ત્યાદીંશ્ચતુરસ્તથા
સ્વપઙ્ક્તિસ્થાલ્લિઁખેદઙ્કાનગ્રે સંખ્યાઙ્કવદ્યુતાન્
કિંતુ પ્રતિનિધિર્નાત્ર વિદ્યતે તુર્યષષ્ઠયોઃ
ઇષ્ટતાલદ્રુતમિતેષ્વઙ્કેષુ લિખિતેષ્વિતિ
ક્રમાદન્ત્યોપાન્ત્યતુર્યષષ્ઠૈર્યત્ર દ્રુતાદયઃ
મીયન્તે સર્વભેદસ્થાઃ પાતાલઃ સોઽભિધીયતે
ઇતિ પાતાલઃ
પઙ્ક્તિં કૃત્વેષ્ટતાલસ્થદ્રુતસંમિતકોષ્ઠિકામ્
તિરશ્ચીં તત્પરામૂનાં કોષ્ઠેનાથ તતઃ પરાઃ
દ્વિદ્વિકોષ્ઠોનિતાઃ સ્વસ્વપૂર્વતોઽથાઙ્કયોજના
દ્વૌ દ્વૌ તાસામાદ્યકોષ્ઠૌ સ્યાતામેકાઙ્કસંયુતૌ
અધસ્તન્યાસ્તૃતીયાદૌ વિષમે કોષ્ઠકે લિખેત્
અન્ત્યાદ્યઙ્કચતુષ્કસ્ય યોગં સંખ્યાઙ્કસંઘવત્
સમે ત્વન્ત્યં વિનૈતેષાં યોગં ન્યસ્યાથ પઙ્ક્તિષુ
પરાસુ શેષકોષ્ઠેષુ ચતુર્યોગોઽયમિષ્યતે
નાસ્તિ પ્રતિનિધિસ્ત્વાસામઙ્કયોસ્તુર્યષષ્ઠયોઃ
તાસુ સ્વભાવતો યાસ્તુ નિષ્પન્ના ઊર્ધ્વપઙ્ક્તયઃ
તન્મધ્યે તુ સમે કોષ્ઠેઽન્ત્યસ્થાનેઽન્ત્યાદધસ્તનઃ
અઙ્કઃ કાર્યોઽથ તૈરઙ્કૈર્ભેદસંખ્યાઽભિધીયતે
વિષમાયામૂર્ધ્વપઙ્ક્તૌ સ્થિતૈરઙ્ક્તૈરધઃ ક્રમાત્
એકદ્રુતાદ્યા વિષમત્ર્યાદિસંખ્યા દ્રુતા ભિદાઃ
સર્વદ્રુતાન્તા મીયન્તે સમપઙ્ક્તિસ્થિતૈઃ પુનઃ
દ્રુતહીનાદયો દ્વ્યાદિસમસંખ્યા દ્રુતા ભિદાઃ
સર્વદ્રુતાન્તા જ્ઞાયન્તે દ્રુતમેરુરયં મતઃ
ઊર્ધ્વપઙ્ક્તિસ્થસર્વાઙ્કયોગાત્સંખ્યાઽપિ ગમ્યતે
ઇતિ દ્રુતમેરુઃ
। ઽ
ઽ ઽએ!
ઽએ! ।ઽએ!
।ઽએ!
ઇતિ દ્રુતમેરુકોષ્ઠખમ્
ઇતિ દ્રુતમેરુઃ
લઘુમેરૌ કોષ્ઠપઙ્ક્તીઃ પ્રાગ્વન્ન્યસેત્તદાદિમઃ
એકૈકકોષ્ઠ એકાઙ્કયુક્તોઽધઃપઙ્ક્તિકેષુ તુ
શેષકોષ્ઠેષ્વન્ત્યતુર્યષષ્ઠયોગં નિવેશયેત્
પરાસાં શેષકોષ્ઠેષૂપાન્ત્યાધસ્તનસંયુતમ્
ત્રિયોગમેવમાદધ્યાદત્ર ચ દ્રુતમેરુવત્
સદસત્ત્વે પ્રતિનિધિઃ કોષ્ઠાઙ્કૈરૂર્ધ્વપઙ્ક્તિગૈઃ
લઘુહીનાદુપક્રમ્યૈકાદ્યેકોત્તરવૃદ્ધલાઃ
સર્વલાન્તાઃ ક્રમાજ્જ્ઞેયાઃ સંખ્યા સર્વાઙ્ગસંગતેઃ
ઇતિ લઘુમેરુઃ
ઇતિ લઘુમેરુઃ
ગુરુમેરાવધઃપઙ્ક્તેઃ પરા કોષ્ઠત્રયોનિતા
ચતુશ્ચતુષ્કોષ્ઠહીનાઃ સ્વસ્વપૂર્વાબલેઃ પરાઃ
એકાઙ્કવન્ત આદ્યાદ્યકોષ્ઠાઃ પ્રથમપઙ્ક્તિગઃ
દ્વિતીયો દ્વ્યઙ્કવાનન્ત્યોપાન્ત્યષષ્ઠાઙ્કયોગિનઃ
શેષકોષ્ઠાઃ પરાસાં તુ દ્વિતીયાદિષુ લિખ્યતે
યોગોઽન્ત્યોપાન્ત્યષષ્ઠાનામધસ્તુર્યાઙ્કસંયુતઃ
લઘુસ્થાને ગુરુર્જ્ઞેયઃ શેષં તુ લઘુમેરુવત્
ઇતિ ગુરુમેરુઃ
ઇતિ ગુરુમેરુઃ
પ્લુતમેરાવધઃપઙ્ક્તેઃ પઞ્ચકોષ્ઠોનિતા પરા
તત્પરાઃ સ્વસ્વપૂર્વાન્તાઃ ષટ્ષટ્કોષ્ઠોનિતા મતાઃ
અધઃપઙ્ક્તૌ તુ ષષ્ઠાઙ્કસ્થાને તુર્યં નિયોજયેત્
ત્રિયોગોઽયમધઃ ષષ્ઠયુક્તઃ સ્યાત્પરપઙ્ક્તિષુ
પ્લુતો જ્ઞેયો ગુરુસ્થાને શેષં તુ ગુરુમેરુવત્
ઇતિ પ્લુતમેરુઃ
ઇતિ પ્લુતમેરુકોષ્ઠકમ્
ઇતિ પ્લુતમેરુઃ
સંયોગમેરાવૂર્ધ્વાઃ સ્યુશ્ચતસ્રઃ કોષ્ઠપઙ્ક્તયઃ
ઇષ્ટતાલદ્રુતમિતૈઃ કોષ્ઠૈર્યુક્તાસ્તતઃ પરે
દ્વે પઙ્ક્તી સ્વસ્વપૂર્વાતો દ્વિદ્વિકોષ્ઠોનિતે તતઃ
દ્વે ષષ્ઠ્યા એકકોષ્ઠોને તતસ્તિસ્રોઽષ્ટમાવલેઃ
એકકોષ્ઠોનિતાઃ પશ્ચાદ્દ્વિદ્વિકોષ્ઠોનિતે પરે
પઙ્ક્તિભ્યાં સ્વસ્વપૂર્વાભ્યાં તથૈકૈકોનિતે પરે
આદ્યાસુ ચતસૃષ્વાસાં ક્રમેણ સકલદ્રુતાઃ
સમસ્તલઘવઃ સર્વગુરવઃ સકલપ્લુતાઃ
એકાઙ્કયુક્તનિઃશેષકોષ્ઠાઽઽદ્યા સ્યાત્પરા પુનઃ
ખયુક્તૈર્વિષમૈઃ કોષ્ઠૈઃ સમૈસ્ત્વેકાઙ્કસંયુતૈઃ
કર્તવ્યા ગુરુપઙ્ક્તેસ્તુ ત્રયઃ કોષ્ઠા ન ભોન્વિતાઃ
તુર્ય એકાઙ્કવાનેવં ચતુષ્કોષ્ઠ્યોઃ પરા અપિ
પ્લુતપઙ્ક્તૌ સશૂન્યાઃ સ્યુઃ પઞ્ચ ષષ્ઠસ્તુ રૂપવાન્
ષટ્કોષ્ઠ્યસ્તદ્વદન્યાઃ સ્યુઃ ષટ્સુ પઙ્ક્તિષ્વનન્તરમ્
દ્વિયોગજાઃ ક્રમાદ્ભેદાદલઘૂ દગુરૂ દપૌ
લગૌ લપૌ ગપૌ ચેતિ તદઙ્ક્તપ્રક્રિયા ત્વિયમ્
અત્રોપરિષ્ટાદારભ્ય સ્યાદધોઽધોઽઙ્કલેખનમ્
અન્ત્યપૂર્વદ્વિતીયાઙ્કતુર્યષષ્ઠાસ્તથા ક્રમાત્
યોજ્યા દલગપેષુ સ્યુસ્તેષુ યદ્યોગજા ભિદાઃ
પઙ્ક્તૌ તદઙ્કયોગાઙ્કં તત્કોષ્ઠે સંભવાલ્લિઁખેત્
લેખ્યપઙ્ક્ત્યુપરિશ્રેણી યા તિરશ્ચી તદાશ્રિતાઃ
અઙ્કા દલગપાનાં સ્યુરાદ્યપઙ્ક્તિચતુષ્ટયે
તેષુ પ્રસ્તુતભેદસ્થદ્રુતાદિવ્યક્તિસંશ્રિતાન્
અઙ્કાન્ગૃહ્ણીત તેઽપ્યન્ત્યદ્વિતીયાદ્યા દ્રુતાદિષુ
પ્રસ્તુતેષુ વિપર્યસ્તાઃ સ્યુરઙ્કાસંભવે તુ ખમ્
ત્રિયોગજાશ્ચ યે ભેદાશ્ચતુર્યોગભવશ્ચ યઃ
તત્પઙ્ક્તીનામપિ જ્ઞેયમેવમેવાઙ્કપૂરણમ્
કિંતુ ત્રિયોગજે ભેદે યે ત્રયઃ સ્યુર્દ્વિયોગજાઃ
તેષાં સંનિહિતાદ્યાનાં પ્રાગુક્તોઽઙ્કવિપર્યયઃ
ચતુર્યોગે તુ ચત્વારો યે સ્યુર્ભેદાસ્ત્રિયોગજાઃ
તદઙ્કેષ્વેવ પૂર્વોક્તં સ્યાદ્વિપર્યાસયોજનમ્
યે ચત્વારસ્ત્રિયોગોત્થાશ્ચતુર્યોગોત્થપઞ્ચમાઃ
ભેદાસ્તે પઙ્ક્તિષુ જ્ઞેયાઃ ક્રમાદન્ત્યાસુ પઙ્ક્તિષુ
દલગા દલપાશ્ચૈવ દગપા લગપાઃ ક્રમાત્
ત્રિયોગજાશ્ચતુર્યોગોદ્ભવા દલગપા ઇતિ
એષ સંયોગમેરુઃ સ્યાદતો જ્ઞેયમથોચ્યતે
તિર્યક્પઙ્ક્તિસ્થકોષ્ઠાઙ્કૈસ્તૈસ્તૈઃ સર્વદ્રુતાદયઃ
ઊર્ધ્વપઙ્ક્તિગતા મેયાસ્તદભાવસ્તુ શૂન્યતઃ
તાવદ્દ્રુતોઽત્ર તાલઃ સ્યાત્પઙ્ક્તિર્યાવતિથી તિરઃ
ઉપરિષ્ઠાત્સમારભ્ય સંખ્યા પઙ્ક્ત્યઙ્કસંગતેઃ
ઇતિ સંયોગમેરુઃ
સંયોગમેરુકોષ્ઠક્તમ્
। ઽ ઽએ!
ઽ
ઽએ! ।ઽ
।ઽએ! ઽઽએ!
।ઽ
।ઽએ!
ઽઽએ!
।ઽઽએ!
।ઽઽએ!
ઇતિ સંયોગમેરુઃ
દ્રુતહીનાદયો ભેદોદ્ધારા યે મેરુબોધિતાઃ
સર્વપ્રસ્તારવત્તેષાં પ્રસ્તારઃ કિં તુ તેષુ યઃ
દ્રુતાદિનિયમઃ સોઽત્ર ન ભઙ્ક્તવ્યઃ પ્રયત્નતઃ
ઇતિ ખણ્ડપ્રસ્તારઃ
સંખ્યૈષા મેરુકોષ્ઠાઙ્કાદ્યસ્માત્પૂર્વોક્તરીતિતઃ
લભ્યતે તત્ર નષ્ટાઙ્કં પાતયેદથ શેષતઃ
તૃતીયપઞ્ચમોપાન્ત્યાવપાતે લભ્યતે લઘુઃ
પરો યદ્યકૃતાર્થઃ સ્યાત્સહ તેનાથ ચેદુભૌ
અકૃતાર્થૌ તતસ્તાભ્યાં સ્વં વિનૈવૈષ લભ્યતે
પરે કૃતાર્થે ગ્રાહ્યઃ સ્યાદકૃતાર્થઃ પુરાતનઃ
પતિતાદ્ગુરુલાભઃ સ્યાત્સહ પ્રાચા તદા પરા
ચતુરઙ્કી નિવર્તેત પતિતે પઞ્ચમેઽપ્યથ
ગુરુઃ પ્લુતી ભવેત્પ્રાચા સહ ચૈષા નિવર્તતે
રૂપાપ્તૌ પ્રાપકાઙ્કેભ્યઃ શેષેષ્વેષ પુનર્વિધિઃ
ગુરુલાભે ત્વપાતાર્હઃ પઞ્ચમઃ શેષતાં વ્રજેત્
અઙ્કાભાવે તુ ગૃહ્યન્તે લઘવસ્તાલપૂર્તયે
ઇતિ નષ્ટમ્
ઇતિ મેરોરધઃપઙ્ક્તિસમકોષ્ઠનષ્ટમ્ ।
ઉદ્દિષ્ટે તુ ગુરોર્લભ્યસ્તૃતીયોઽન્ત્યાત્પુરાતનઃ
પ્રાગ્વચ્ચતુર્નિવૃત્તિઃ સ્યાત્તૃતીયઃ પઞ્ચમસ્તથા
પ્લુતાલાપ્યો નિવૃત્તિસ્તુ ષણ્ણામથ પુનર્વિધિઃ
લઘોરઙ્કો ન લભ્યેત નિવૃત્તિસ્ત્વઙ્કયોર્દ્વયોઃ
લબ્ધાઙ્કયોગહીનેઽન્ત્યે શેષાદુદ્દિષ્ટબોધનમ્
ઇત્યુદ્દિષ્ટમ્
ઇતિ દ્રુતમેર્વધઃપઙ્ક્તિસમકોષ્ઠોદ્દિષ્ટમ્
સમસ્તનષ્ટવન્નષ્ટં વિષમે કોષ્ઠકે ભવેત્
દ્રુતે લબ્ધે તતઃ પૂર્વૈરઙ્કૈઃ સ્યાત્સમકોષ્ઠનષ્ટમ્ ।
ઇતિ દ્રુતમેર્વધઃપઙ્ક્તિવિષમકોષ્ઠનષ્ટમ્ ।
કોષ્ઠે સમોર્ધ્વપઙ્ક્તિસ્થે પરાસામધિકો ભવેત્
દ્વિતીયાધસ્તનઃ પાત્યસ્તત્ર ત્વપતિતા દ્રુતાઃ
પતિતાલ્લઃ પાત્યપાતાનન્તર્યોઽલ્પો મહાન્ભવેત્
રૂપપૂર્તૌ નિવર્તન્તે પૂર્વવત્સ્વીયપઙ્ક્તિગાઃ
અધઃસમવદન્યત્સ્યાન્નિવૃત્તૌ તુ પુનર્વિધિઃ
યસ્માત્સ યસ્યામૂર્ધ્વાયાં પઙ્ક્તૌ સા વિષમા યદિ
વિધિર્વિષમકોષ્ઠોક્તઃ સમા ચેત્તદયં મતઃ
વિષમોર્ધ્વશ્રેણિસંસ્થે કોષ્ઠેઽધોવિષમોદિતઃ
ઇતિ પરપઙ્ક્તિનષ્ટમ્
ઇતિ દ્રુતમેરુપરપઙ્ક્તિનષ્ટમ્ ।
યૈરઙ્કૈઃ પતિતૈર્નષ્ટં લભ્યન્તે યે પ્લુતાદયઃ
તેભ્ય ઉદ્દિષ્ટસંસ્થેભ્યસ્તદઙ્કાવાપ્તિરિષ્યતે
દ્રુતહીનાદ્યકોષ્ઠાસુ પઙ્ક્તિષૂર્ધ્વાસુ યો લઘુઃ
તસ્માદુદ્દિષ્ટરૂપસ્થાન્નાઙ્કઃ કશ્ચિદવાપ્યતે
લબ્ધાઙ્કન્યૂનિતાન્ત્યાઙ્કશેષાદુદ્દિષ્ટવેદનમ્
ઇતિ પરપઙ્ક્ત્યુદ્દિષ્ટમ્
ઇતિ દ્રુતમેરુપરપઙ્ક્ત્યુદ્દિષ્ટમ્
લઘુમેરાવધઃપઙ્ક્તેર્નષ્ટાઙ્કેનાન્ત્યશેષતઃ
પૂર્વેષાં પાત્યમાનાનામપાતે પૂર્વવદ્દ્રુતઃ
પતિતાત્સહ પૂર્વાભ્યાં પરેણ ચ ગુરુર્ભવેત્
પતિતે વૃત્તગુર્વઙ્કાનન્તરે ગઃ પ્લુતી ભવેત્
એવં નષ્ટસ્ય બોધઃ સ્યાદિત્યુક્તં સૂરિશાર્ઙ્ગિણા
ઇતિ લઘુમેર્વધઃપઙ્ક્તિનષ્ટમ્
નષ્ટે તુ પરપઙ્ક્તીનાં પાતયેત્પ્રાતિલોમ્યતઃ
દ્વિતીયં ચ તૃતીયાધસ્તનમઙ્કં ચ પઞ્ચમમ્
પરેષુ ચ નિવૃત્તેષુ શેષેષ્વેષ પુનર્વિધિઃ
સમસ્તનષ્ટવચ્ચાત્ર દ્રુતાદેઃ પ્રાપ્તિરિષ્યતે
કિં તુ લબ્ધે લઘૌ શેષેષ્વાદ્યાધસ્તનતઃ ક્રિયા
સોઽધસ્તનઃ સ્વપઙ્કિસ્થવિધિમેવં પ્રવર્તયેત્
શેષાઙ્કાશ્રિતપઙ્ક્ત્યઙ્કાભાવે તુ લઘવો મતાઃ
અધસ્તનશ્રેણિસંખ્યા નષ્ટસ્યૈષ વિધિઃ સ્મૃતઃ
ઇતિ લઘુમેર્નષ્ટમ્ ।
ઇતિ લઘુમેરુપરપઙ્ક્તિનષ્ટમ્
ગુરુમેરોરધઃપઙ્ક્તૌ નષ્ટં સકલનષ્ટવત્
પ્લુતલાભસ્તુ ગુરુવત્
ઇતિ ગુરુમેર્વધઃપઙ્ક્તિનષ્ટમ્
પરપઙ્ક્તિષ્વથોચ્યતે
તૃતીયાધસ્તનસ્થાને તૃતીયોઽઙ્કોઽત્ર પાત્યતે
સ્થાને તુ પઞ્ચમસ્યાધઃ પઞ્ચમો લઘુવદ્ગુરૌ
લબ્ધેઽધોવ્રજનં શેષાલ્લઘુવદ્ગુરુલમ્ભનમ્
લઘુમેરુવદન્યત્તુ નષ્ટે સ્યાત્પરપઙ્ક્તિષુ
ઇતિ ગુરુમેરુનષ્ટમ્
ઇતિ ગુરુમેરુપરપઙ્ક્તિનષ્ટમ્
સમસ્તનષ્ટવન્નષ્ટં પ્લુતમેરાવુદાહૃતમ્
વિશેષઃ કથ્યતે ત્વેષ દ્વિતીયાદિષુ પઙ્ક્તિષુ
અધો ગચ્છેત્પ્લુતે પૂર્ણે ગુરુમેરૌ ગુરાવિવ
દ્રુતો લઘુર્ગુરુર્વાઽન્ત્યૈરઙ્કૈર્લબ્ધઃ પ્લુતી ભવેત્
તદઙ્કાધસ્તનૈઃ સાર્ધમઙ્કષટ્કમતીત્ય ચ
અધઃપઙ્ક્તૌ સ્થિતૈરઙ્કૈઃ શેષૈરેષ પુનર્વિધિઃ
પઙ્ક્તૌ તુ પ્લુતહીનાયાં નાન્તિમઃ પ્લુતતાં વ્રજેત્
ઇતિ પ્લુતમેરુનષ્ટમ્ ।
ઇતિ પ્લુતમેરુપર્પઙ્ક્તિનષ્ટમ્
સર્વોદ્દિષ્ટવદુદ્દિષ્ટં લઘુમેર્વાદિષુ ત્રિષુ
ઇતિ લઘુમેર્વાદિમેરુત્રયોદ્દિષ્ટમ્
ઇતિ શ્રીમદનવદ્યવિદ્યાવિનોદશ્રીકરણાધિપતિશ્રીસોઢલદેવનન્દનનિઃશઙ્કશ્રીશાર્ઙ્ગદેવવિરચિતે સંગીતરત્નાકરે પઞ્ચમસ્તાલાધ્યાયઃ સમાપ્તઃ
મૂળ પાઠ: saṅgītaratnākaraḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0