સંવિત્સિદ્ધિ · શ્લોક 361-380

પ્રતિયોગિનિ દૃશ્યે તુ યા ભાવાન્તરમાત્રધીઃ ॥

સૈવાભાવ ઇતીહાપિ સદ્ભિસ્ તે સદ્વિતીયતા ॥

ભૂતભૌતિકભેદાનાં સદસદ્વ્યતિરેકિતા ॥

કુતો ઽવસીયતે કિં નુ પ્રત્યક્ષાદેર્ ઉતાગમાત્ ॥

પ્રત્યક્ષાદીનિ માનાનિ સ્વં સ્વમ્ અર્થં યથાયથમ્ ॥

વ્યવચ્છિન્દન્તિ જાયન્ત ઇતિ યાવત્ સ્વસાક્ષિકમ્ ॥

યથાગ્રતઃ સ્થિતે નીલે નીલિમાન્યકથા ન ધીઃ ॥

એકાકારા ન હિ તથા સ્ફટિકે ધવલે મતિઃ ॥

ક્ષીરે મધુરધીર્ યાદૃઙ્ નૈવ નિમ્બકષાયધીઃ ॥

વ્યવહારાશ્ ચ નિયતાઃ સર્વે લૌકિકવૈદિકાઃ ॥

સત્યં પ્રતીતિર્ અસ્ત્ય્ અસ્યા મૂલં નાસ્તીતિ ચેન્ ન તત્ ॥

સા ચેદ્ અસ્તિ તયા મૂલં કલ્પ્યતાં કાર્યભૂતયા ॥

કૢપ્તં ચેન્દ્રિયલિઙ્ગાદિ તદ્ભાવાનુવિધાનતઃ ॥

યૌગપદ્યક્રમાયોગાદ્ વ્યવચ્છેદવિધાનયોઃ ॥

ઐક્યાયોગાચ્ ચ ભેદો ન પ્રત્યક્ષ ઇતિ યો ભ્રમઃ ॥

ભેદેતરેતરાભાવ વિવેકાગ્રહણેન સઃ ॥

સ્વરૂપમ્ એવ ભાવાનાં પ્રત્યક્ષેણ પરિસ્ફુરત્ ॥

ભેદવ્યાહારહેતુઃ સ્યાત્ પ્રતિયોગિવ્યપેક્ષયા ॥

યથા તન્માત્રધીર્ નાના નાસ્તિવ્યાહારસાધની ॥

હ્રસ્વદીર્ઘત્વભેદા વા યથૈકત્ર ષડઙ્ગુલે ॥