સાંખ્યપરિભાષા · અધ્યાય 4

ઇતિ વૈરાગ્યમ્ ॥
અથ ભક્તિદ્વારા ચતુર્વિધા મુક્તિઃ ।
વેદાક્ષરાણાં સાયુજ્યં સરૂપતાં સલોકતામશ્નુતે ॥
પ્રથમં ચિત્તશુદ્ધિં ચ માનસં પૂજનદ્વયમ્ ।
તૃતીયં ચ સદા ધ્યાનં વ્યાપકં ચ ચતુર્થકમ્

પઞ્ચમં તુ નિરાલમ્બં મોક્ષભૂમિર્યથાક્રમમ્ ।
યત્નેન સાધયેન્મર્ત્યો તસ્ય મુક્તિર્ન સંશયઃ

જપાનુષ્ઠાનયોર્દ્વારા ચિત્તશુદ્ધિર્વિધીયતે ।
પશ્ચાચ્ચતુર્વિધા મુક્તિઃ શૃણુ સાધુ દ્વિજોત્તમ

માનસે લોકસમ્પ્રાપ્તિસ્તત્સદા ચ સમીપતા ।
તથા તસ્ય સ્વરૂપં ચ નિરાલમ્બેન શાશ્વતમ્

યે યે યાન્ યાન્ યજન્દેવાંસ્તે ચત્વારમોક્ષગાઃ ।
આત્મજ્ઞાનં વિના મોક્ષો ન ભવેત્સચ્ચિદાત્મનિ