સાંખ્યપરિભાષા · અધ્યાય 10

ઇતિ હસ્તામલે । સલિલ એકો ઇષ્ટાદ્વૈતો ભવતિ । ઇતિ બૃહદારણ્યે । તથા બિમ્બપ્રતિબિમ્બન્યાયેન જીવેશ્વરૌ કલ્પિતૌ । તજ્જીવસ્ય મોક્ષસાધનમાહ કર્મપરં અહરહઃ સન્ધ્યામુપાસિતા યાવજ્જીવમગ્નિહોત્રં જુહુયાત્ । જ્યોતિષ્ટોમૌ સ્વર્ગકામો યજેત્ । ઓંમિતિ બ્રહ્મ । ઓમિતીદઓં સર્વમ્ । ઓમિત્યગ્નિહોત્રમનુજાનાતિ ।
ઇતિ કર્મ ।
અથ જ્ઞાનપરમ્ । ન કર્મણા ન પ્રજયા ધનેન ત્યાગેનૈકે અમૃતત્વમાનશુઃ ।
પ્રથમમાયાશબલસૃષ્ટ્યાદિપુત્રકલત્રદ્રવ્યાદ્વિલક્ષણઃ । દ્વિતીયં સ્થૂલસૂક્ષ્માદિશરીરસ્ય વિલક્ષણમ્ । તૃતીયં કેવલમોક્ષસઙ્કલ્પઃ । યથા શુકનાલકાન્યાયેન મિથ્યારજ્જુસર્પ્પે ભ્રમમાણે સતિ તસ્ય મોક્ષસાધનમાહ । તત્ર જીવસ્વરૂપં લક્ષણં દૃષ્ટિસમ્બન્ધેન સૂર્યપ્રભયા પ્રતિભાતિ તદ્વાસના મહદ્ હૃદિ ગ્રન્થિઃ ।
ઇતિ જીવલક્ષણમ્ ।
જીવસ્ય મોક્ષકામાય ત્રિવર્ગં ચ પુરા કૃતમ્ ।
કર્મ પાતઞ્જલિં સાઙ્ખ્યં તત્સમાસેન કથ્યતે

પઞ્ચભૂતાત્મિકા પૂજા વિધિરેષ સમાશૃણુ ।
ત્રયં કર્મ પૂજાયોગ્યં વા યો પાતઞ્જલે સ્મૃતઃ

દ્વયં દેહાભિમાનેન એકં નાહં ચ સાંખ્યતા ।
અહં નાહં દ્વયં શબ્દબન્ધમોક્ષં ચ કારકમ્

તથા ચ શ્રુતિઃ । અથાતો ધર્મજિજ્ઞાસા । અથાતો બ્રહ્મજિજ્ઞાસા । પૂર્વપૂર્વશ્રુતિયુક્ત્યાનુભવાભાસાનામુત્તરોત્તરશ્રુતિયુક્તાનુભવાભાસબોધદર્શનાત્ ।
સામાન્યશાસ્ત્રં સ્યાન્ન્યૂનં વિશેષો બલવાન્ભવેત્ ।
પરેણ પૂર્વબાધો વા પ્રાયશો દૃશ્યતામિહ