સમાધિરાજસૂત્ર · અધ્યાય 18

ઇતિ શ્રીસમાધિરાજે બહુબુદ્ધનિર્હારસમાધિમુખપરિવર્તો નામ સપ્તદશઃ ॥
(વૈદ્ય 127)
18 સમાધ્યનુપરિન્દનપરિવર્તઃ ।
તત્ર ભગવાંશ્ચન્દ્રપ્રભકુમારમામન્ત્રયતે સ્મ - તસ્માત્ તર્હિ કુમાર યો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઇમં સમાધિમુદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પ્રવર્તયિષ્યતિ ઉદ્દેક્ષ્યતિ સ્વાધ્યાસ્યતિ પરેભ્યશ્ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતિ, તેન ભાવનાયોગમનુયુક્તેન ચ ભવિતવ્યમ્ । તસ્યૈતં પ્રતિપદ્યમાનસ્ય ચત્વારો ગુણાનુશાંસાઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યાઃ । કતમે ચત્વારઃ? યદુત અનભિભૂતો ભવિષ્યતિ પુણ્યૈઃ ॥ અનવમર્દનીયો ભવિષ્યતિ પ્રત્યર્થિકૈઃ । અપ્રમેયો ભવિષ્યતિ જ્ઞાનેન । અનન્તશ્ચ ભવિષ્યતિ પ્રતિભાનેન । યો હિ કશ્ચિત્ કુમાર બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઇમં સમાધિમુદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પ્રવર્તયિષ્યતિ ઉદ્દેક્ષ્યતિ સ્વાધ્યાસ્યતિ પરેભ્યશ્ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતિ, તસ્યેમે ચત્વારો ગુણાનુશંસાઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યાઃ ॥
અથ ખલુ ભગવાંસ્તસ્યાં વેલાયામિ ગાથા અભાષત -
અનાભિભૂતઃ પુણ્યેહિ નિત્યકાલં ભવિષ્યતિ ।
સમાધિં શાન્તુભાવેન સર્વબુદ્ધાન ગોચરમ્

પુણ્યેહિ રક્ષિતઃ શૂરો નિત્યકાલં ભવિષ્યતિ ।
ચરન્ સ પરમાં શુદ્ધાં વિશિષ્ટાં બોધિચારિકામ્

નાસ્ય પ્રત્યર્થિકો જાતુ વિહેઠાં કશ્ચિત્ કરિષ્યતિ ।
પરિગૃહીતો બુદ્ધેહિ નિત્યકાલં ભવિષ્યતિ

અપ્રમેયશ્ચ જ્ઞાનેન નિત્યકાલં ભવિષ્યતિ ।
અનન્તઃ પ્રતિભાનેન ધારેન્તઃ શાન્તિમાં ગતિમ્

સતતમનભિભૂતપુણ્યસ્કન્ધો ભવિષ્યતિ શ્રેષ્ઠતરં તુ બોધિચર્યામ્ ।
ન ભવિષ્યતિ પ્રત્યર્થિંકાન ધૃષ્યો ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ધારયિત્વા

જ્ઞાનુ વિપુલુ તસ્ય ભોતિ તીક્ષ્ણં તથ પ્રતિભાનમનન્ત ચક્ષુ શુદ્ધમ્ ।
ભવિષ્યતિ સદ તસ્ય પણ્ડિતસ્ય સ્મૃતિબલમેવ ચ ધારણીબલં ચ

(વૈદ્ય 128)
પરમ પ્રિયુ મનાપુ પણ્ડિતાનાં ભવિષ્યતિ ચાર્થપદં પ્રભાષમાણઃ ।
જ્ઞાનુ બહુજનસ્ય પ્રજ્ઞવન્તો ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ભાષમાણઃ

લાભિ પરમ શ્રેષ્ઠ ચીવરાણાં શય્ય નિમન્ત્રણમા(ખા ?)દ્યભોજનાનામ્ ।
ભવિષ્યતિ સુકુમાર દર્શનીયો ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ધારયન્તો

દ્રક્ષ્યતિ બહુ બુદ્ધ લોકનાથાન્ અતુલિય કાહિતિ પૂજ નાયકાનામ્ ।
ન ચ ભવિષ્યતિ તસ્ય અન્તરાયો ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિમેષતો હિ

ભાષિષ્યતિ પુરતઃ સ્થિત્વ લોકનાથાન્ સુરુચિર ગાથશતેહિ તુષ્ટચિત્તઃ ।
ન ચ ભવિષ્યતિ તસ્ય જાતુ હાની ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ધારયિત્વા

સ્થાસ્યતિ પુરતો ઽસ્ય લોકનાથઃ સુરુચિરલક્ષણકાયુ વ્યઞ્જનેભિઃ ।
ન ચ ભવિષ્યતિ તસ્ય જ્ઞાનહાની ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ધારયિત્વા

ન કદાચિ ભવિષ્યતિ દીનચિત્તઃ સતત ભવિષ્યતિ આઢ્યુ નો દરિદ્રઃ ।
ન ચ ભવિષ્યતિ ઉદ્ગૃહીતચિત્તો ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ધારયિત્વા

ન ચ ભવિષ્યતિ વા અક્ષણેષુ મહીપતિ ભેષ્યતિ રાજચક્રવર્તી ।
સદ ભવિષ્યતિ રાજ્ય તસ્ય ક્ષેમં ઇમુ વરુ શાન્ત સમાધિ ધારયિત્વા

જ્ઞાનુ વિપુલુ નાત્ર સંશયો ઽસ્તિ ક્ષપયિતુ કલ્પશતેહિ ભાષમાણૈઃ ।
(વૈદ્ય 129)
શ્રુત ઇમુ સમાધિ શાન્તભૂમી યથ ઉપદિષ્ટ તથા સ્થિહેત ધીરો

અપરિમિત અનન્ત કલ્પકોટ્યો દશબલ તસ્ય ભણેયુરથાનુશંસામ્ ।
ન ચ પરિકીર્તિતા કલા ભવેય્યા યથ જલબિન્દુ ગ્રહીતુ સાગરાતો

હર્ષિતુ સ કુમારુ તસ્મિ કાલે ઉત્થિતુ પ્રાઞ્જલિકો નમસ્યમાનઃ ।
દશબલભિમુખો સ્થિતો ઉદગ્રો ગિરવરાય ઉદાનુદાનયતિ

અચિન્તિયો મહાવીરો લોકનાથ પ્રભાકરઃ ।
યાવચ્ચેમે નરેન્દ્રેણ અનુશંસાઃ પ્રકાશિતાઃ

આખ્યાહિ મે મહાવીર હિતૈષી અનુકમ્પકઃ ।
કો નામ પશ્ચિમે કાલે ઇદં સૂત્રં શ્રુણિષ્યતિ

તમેનમવદચ્છાસ્તા કલવિઙ્કરુતસ્વરઃ ।
અસઙ્ગજ્ઞાની ભગવાનિમાં વાચં પ્રભાષતે

કુમાર શૃણુ ભાષિષ્યે પ્રતિપત્તિમનુત્તરામ્ ।
યો ધર્માનનુશિક્ષન્તો ઇદં સૂત્રં શ્રુણિષ્યતિ

પૂજાં કુર્વન્ જિનેન્દ્રાણાં બુદ્ધજ્ઞાનગવેષકઃ ।
મૈત્રચિત્તં નિષેવન્તો ઇદં સૂત્રં શ્રુણિષ્યતિ

ધૂતાન્ ગુણાંશ્ચ સંલેખાન્ ગુણાન્ શ્રેષ્ઠાન્ નિષેવતઃ ।
પ્રતિપત્તૌ સ્થિહિત્વા ચ ઇદં સૂત્રં શ્રુણિષ્યતિ

ન પાપકારિણાં હસ્તાદિદં સૂત્રં શ્રુણિષ્યતિ ।
ન યૈર્વિરાગિતં શીલં લોકનાથાનમન્તિકે

બ્રહ્મચારીણ શૂરાણાં યેષાં ચિત્તમલોલુપમ્ ।
અધિષ્ઠિતાનાં બુદ્ધેહિ તેષાં હસ્તાચ્છ્રુણિષ્યતિ

યે હિ પુરિમકા બુદ્ધા લોકનાથા ઉપસ્થિતાઃ ।
તેષાં હસ્તાદિદં સૂત્રં પશ્ચાત્કાલે શ્રુણિષ્યતિ

યે તુ પૂર્વાસુ જાતીસુ અભૂવન્નન્યતીર્થિકાઃ ।
તેષ્વિમં શ્રુત્વ સૂત્રાન્તં સૌમનસ્યં ન ભેષ્યતિ

(વૈદ્ય 130)
મમ ચ પ્રવ્રજિત્વેહ શાસને જીવિકાર્થિકાઃ ।
લાભસત્કારાભિભૂતા અન્યમન્યં પ્રતિક્ષિપિ

અધ્યોષિતા પરસ્ત્રીષુ બહુ ભિક્ષુ અસંયતા ।
લાભકામાશ્ચ દુઃશીલા ઇદં સૂત્રં ન શ્રદ્દધી

પુણ્યાનુપ્રાપ્તા બુદ્ધેષુ ધ્યાનપ્રાપ્ત્યાપ્યનર્થિકાઃ ।
નિશ્રિતાશ્ચાત્મસંજ્ઞાયામિદં સૂત્રં ન શ્રદ્દધે

લૌકિક ધ્યાનફલસંજ્ઞી ભેષ્યતે કાલિ પશ્ચિમે ।
અર્હત્પિણ્ડં ચ તે ભુક્ત્વા બુદ્ધબોધિં પ્રતિક્ષિપિ

યશ્ચૈવ જમ્બુદ્વીપસ્મિ ભિન્દેયાત્ સર્વ ચેતિયા ।
યશ્ચ પ્રતિક્ષિપેત્ સૂત્રમિદં પાપં વિશિષ્યતે

યશ્ચાર્હતો નિહનેય્યા યથા ગઙ્ગાય વાલુકાઃ ।
યશ્ચ પ્રતિક્ષિપેત્ સૂત્રમિદં પાપં વિશિષ્યતે

ક ઉત્સહન્તિ યુષ્માકં પશ્ચિમે કાલિ દારુણે ।
સદ્ધર્મ લોકે વર્તન્તે ઇદં સૂત્રં પ્રકાશિતુમ્

રોદન્તો ઉત્થિતસ્તત્ર કુમારો જિનમબ્રવીત્ ।
સિંહનાદં નદત્યેવં પુત્રો બુદ્ધસ્ય ઔરસઃ

અહં નિર્વૃતે સંબુદ્ધે પશ્ચિમે કાલિ દારુણે ।
સૂત્રં વૈસ્તારિકં કુર્યાં ત્યજિત્વા કાયુ જીવિતમ્

સહિષ્યામ્યત્ર બાલનામભૂતાં પરિભાષણામ્ ।
આક્રોશાંસ્તર્જનાં ચૈવ અધિવાસિસ્યે નાયક

ક્ષપેયં પાપકં કર્મ યન્મયા પુરિમે કૃતમ્ ।
અન્યેષુ બોધિસત્ત્વેષુ વ્યાપાદો જનિતો મયા

સ્થપેત્વ પાણિં મૂર્ધસ્મિ બુદ્ધઃ કાઞ્ચનસંનિભમ્ ।
શાસ્તા ચન્દ્રપ્રભં પ્રાહ મઞ્જુઘોષસ્તથાગતઃ

કરોમિ તે અધિષ્ઠાનં કુમાર કાલિ પશ્ચિમે ।
ન બ્રહ્મચર્યાન્તરાયો જીવિતસ્ય ચ ભેષ્યતિ

અન્યે ચાષ્ટૌ શતાન્યત્ર ઉત્થિતા ધર્મધારકાઃ ।
વયં હિ પશ્ચિમે કાલે અસ્ય સૂત્રસ્ય ધારકાઃ

(વૈદ્ય 131)
દેવનાગાન યક્ષાણ અશીતિકોટ્યુપસ્થિતા ।
અન્યે ચ નયુતાઃ ષષ્ટિ વન્દન્તે લોકનાયકમ્

વયમિમેષાં ભિક્ષૂણાં ય ઇમે અદ્ય ઉત્થિતાઃ ।
તસ્મિંશ્ચ પશ્ચિમે કાલે રક્ષાં કાહામ નાયક

અસ્મિન્ સૂત્રે પ્રભાષ્યન્તે બુદ્ધક્ષેત્રાઃ પ્રકમ્પિતાઃ ।
યથા વાલુક ગઙ્ગાયા અધિષ્ઠાનેન શાસ્તુનઃ

યે ચ પ્રકમ્પિતાઃ ક્ષેત્રાઃ સર્વેષુ બુદ્ધનિર્મિતાઃ ।
પ્રેષિતા લોકનાથેન યે હિ ધર્માઃ પ્રકાશિતાઃ

એકૈકશશ્ચ ક્ષેત્રાતઃ સત્ત્વકોટ્યો અચિન્તિયાઃ ।
એવં ધર્મં તદા શ્રુત્વા બુદ્ધજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠિતાઃ

ઇતશ્ચ બુદ્ધક્ષેત્રાતો નવતિર્દેવકોટિયઃ ।
બોધિચિત્તં સમુત્પાદ્ય બુદ્ધં પુષ્પૈરવાકિરન્

તે વ્યાકૃતા નરેન્દ્રેણ કલ્પકોટેરશીતિભિઃ ।
સર્વે ઽપ્યેકત્ર કલ્પે ઽસ્મિન્ ભવિષ્યન્તિ વિનાયકાઃ

ભિક્ષુભિક્ષુણિકાશ્ચૈવ ઉપાસક ઉપાસિકાઃ ।
ષટ્સપ્તતિ પ્રાણકોટ્યો યેહિ સૂત્રમિદં શ્રુતમ્

તે ઽપિ વ્યાકૃત બુદ્ધેન દ્રક્ષ્યન્તે લોકનાયકાન્ ।
યથા વાલુક ગઙ્ગાયાશ્ચરન્તો બોધિચારિકામ્

સર્વેષાં પૂજ કાહિન્તિ બુદ્ધજ્ઞાનગવેષકાઃ ।
તત્ર તત્ર શ્રુણિષ્યન્તિ ઇદં સૂત્રં નિરુત્તરમ્

અશીત્યા કલ્યકોટીભિ ભેષ્યન્તે લોકનાયકાઃ ।
સર્વે એકત્ર કલ્પે ઽસ્મિં હિતૈષી અનુકમ્પકાઃ

મૈત્રેયસ્ય ચ બુદ્ધસ્ય પૂજાં કૃત્વા નિરુત્તરામ્ ।
સદ્ધર્મ શ્રેષ્ઠં ધારિત્વા ગમિષ્યન્તિ સુખાવતીમ્

યત્રાસૌ વિરજો બુદ્ધો અમિતાયુસ્તથાગતઃ ।
તસ્ય પૂજાં કરિષ્યન્તિ અગ્રબોધીય કારણાત્

ત્રિસપ્તતિરસંખ્યેયા કલ્પા યે ચ અનાગતાઃ ।
ન દુર્ગતિં ગમિષ્યન્તિ શ્રુત્વેદં સૂત્રમુત્તમમ્

યે કેચિત્ પશ્ચિમે કાલે શ્રોષ્યન્તે સૂત્રમુત્તમમ્ ।
અશ્રુપાતં ચ કાહિન્તિ સર્વૈસ્તૈઃ સત્કૃતો હ્યહમ્

આરોચયામિ સર્વેષાં યાવન્તઃ પુરતઃ સ્થિતાઃ ।
પરિન્દામિ ઇમાં બોધિં યા મે કૃછ્રેણ સ્પર્શિતા