સાધનદીપિકા · અધ્યાય 12

ઇત્ય્ આદિ ।
અથ યુગલ-દીપ-દાન-પ્રયોગમ્ આહ-
શ્રી-સનત્-કુમાર ઉવાચ-
દીપ-દાન-વિધિં બ્રહ્મન્ બ્રૂહિ વિસ્તરતો મમ ।
યસ્યાનુષ્ઠાન-માત્રેણ રાધા-કૃષ્ણૌ પ્રસીદતઃ

બ્રહ્મોવાચ-
શૃણુ વત્સ પ્રવક્ષ્યામિ દીપ-દાનં વિશેષતઃ ।
રાધા-કૃષ્ણ-પ્રસાદૈક-સાધનં નાત્ર સંશયઃ

કાર્ત્તિકે માર્ગશીર્ષે વા પૌષે વા માઘ-માસકે ।
વૈશાખે વા પ્રકર્તવ્યં નિત્ય-સ્નાન-પુરઃ સરમ્

વિશુદ્ધં સ્થાનમ્ આશ્રિત્ય સિદ્ધ-ક્ષેત્રં મનોહરમ્ ।
નન્દ-ગ્રામં ચ સઙ્કેતં વર-સાનું ગિરિં તથા

ગોવર્ધનં ચ વિમલં યમુના-તીરમ્ અદ્ભુતમ્ ।
એષામ્ અન્યતમં સ્થાનં સમાશ્રિત્ય વિધિર્ ભવેત્

પૂર્વાહ્ને કૃત-નિત્યાદિઃ સઙ્કલ્પ્ય વિધિવન્ નરઃ ।
મણ્ડલં વિપુલં કુર્યાદ્ દીપ-દાનોચિતં મુને

બિન્દું ચતુરસ્ર-યુતં તતોઽષ્ટારં પ્રકલ્પ્ય ચ ।
ષોડશાસ્ત્રં વિધાયાથ સર-દ્વાત્રિંશકં કુરુ

ચતુષષ્ઠિ-મિતાસ્રં ચ મણ્ડલં વિપુલં કુરુ ।
ભૂ-બિમ્બં ચ પ્રવિન્યસ્ય પઞ્ચ-વર્ણૈર્ વિધાનતઃ

તન્-મધ્યે સ્થાપયેદ્ દીપં ષોડશાર્ણેન વત્સક ।
સૌવર્ણં રાજતં ચૈવ યુગાત્માનં વિધાપયેત્

માર્તિકં ચેદ્ વિધાતવ્યં વરસાનુ-પુરોત્થયા ।
નન્દગ્રામોત્થયા ચૈવ મુદા દીપં પ્રકલ્પયેત્

દ્વિધાતુ-સમ્ભવં દીપં ધાતુ-જન્યં પ્રકલ્પયેત્ ।
તત્રાજ્ય-ધારાં સુરભી-દ્વયોત્થાં પરિપાતયેત્

કૃષ્ણાયાશ્ ચૈવ શુક્લાયા ધેનોર્ આજ્યં નિધાપયેત્ ।
અભિમન્ત્ર્યૈવ મૂલેન ક્રમ-વ્યુત્ક્રમ-સંસ્થયા

કૃત્વા માતૃકયા ચાજ્યં વર્તિકાં તત્ર વિન્યસેત્ ।
ગ્રામોત્થં ચ તુલં વર્ણૌ કાર્યારમ્ભે પ્રકલ્પયેત્

સ્થાપયિત્વા ઘૃતે સમ્યક્ કર્ષણીં તત્ર તન્-મયીમ્ ।
એવં દીપં વિનિર્વર્ત્ય યન્ત્ર-રાજં પ્રપૂજયેત્

અષ્ટાદશાર્ણ-મન્ત્રેણ નન્દ-સૂનું પ્રપૂજયેત્ ।
ષોડશાર્ણેન વિધિવદ્ રાધિકાં પરિપૂજયેત્

સર્વાવરણ-પૂજાન્તે પુષ્પાઞ્જલિં પ્રવિન્યસેત્ ।
અતહ્વા મૂર્તિ-રૂપેણ રાધા-કૃષ્ણૌ પ્રપૂજયેત્

તતઃ પ્રકાશયેદ્ દીપં દીપાન્તર-વિધાનતઃ ।
યુગલં દીપ-મધ્યસ્થં પૂજયેત્ સ્વ-સ્વ-મન્ત્રતઃ

ચતુરસ્રેઽર્ચયેન્ નિત્યં લલિતાં ચ વિશાખિકામ્ ।
રાધાં ચૈવાનુરાધાં ચ વિધિવદ્ ગન્ધ-પુષ્પકૈઃ

ગોપાલી પાલિકા ચૈવ ધ્યાન-નિષ્ઠા તથૈવ ચ ।
સોમાભા તારકા ચૈવ શૈવ્યા પદ્મા ચ ભદ્રિકા

અષ્ટાસ્રે પૂજયેદ્ અષ્ટૌ વિધિવદ્ ગન્ધ-પુષ્પકૈઃ ।
યોનિમુદ્રાં તતો વધ્વા પ્રણમેત્ સાદરં મુને

ષોડશાસ્રેઽર્ચયેચ્ છ્યામાં માધવીં કમલાં તથા ।
કલાં ચન્દ્રકલાં ચન્દ્રાં તથા ચપલતાં પુનઃ

પ્રમોદાં પદ્મિનીં પૂર્ણાં પરમાં સુભગાં શુભામ્ ।
ચપલાં વિપુલાં વામાં ક્રમતો ગન્ધ-પુષ્પકૈઃ

દ્વાત્રિંશાસ્રેઽર્ચયેદ્ વેણીં વશિનીં સુપ્રભાં પ્રભામ્ ।
માલિનીં શાલિનીં શાલાં વિશાલાં કનક-પ્રભામ્

મણ્ડિનીં મણ્ડલા-મુખ્યાં જ્યેષ્ઠાં શ્રેષ્ઠાં ચ ભામિનીમ્ ।
ત્વરિતાં પ્રારિજાતેશીં સુકલાં સુરસાં રસામ્

વેશિનીં કેશિનીં કેશાં સુકેશાં મઞ્જઘોષિણીમ્ ।
શુભાવતીં કાન્તિમતીં કાન્તાં ભાનુમતીં મુદામ્

વસુધાં વસુધામાં ચ ક્રમતો ગન્ધ-પુષ્પકૈઃ ।
ચતુઃષષ્ઠિ-મિતાસ્રે ચ પદ્ધી-પુષ્ટાં ચ પોષિણીમ્

કઞ્જ-પ્રભાં કઞ્જ-હસ્તાં વર્ષિણીં હર્ષિણીં હરામ્ ।
હારિણીં કારિણીં ધારાં ધારિણીં ચિત્ર-લેપિનીમ્

લલામાં લુલિતાં લોભદાં ચ સુલોચનામ્ ।
રોચિનીં સુરુચિં શોભાં શુભ્રાં શોભાવતીં સભામ્

રોહિતાં લોહિતાં લીલાં શીલાં ચૈવ સશીલિકામ્ ।
પત્રિણીં પલ્લવાભાસાં વિશુદ્ધાં વિશદાં બલામ્

સુદતીં સુમુખીં વ્યોમાં સોમાં સામાં ત્વરાતુરામ્ ।
રત્નાવલીં રત્નનિભાં રત્નધામાં દયાવતીમ્

પ્રભાવતીં પ્રેમગાં ચ ક્ષેમાં ક્ષેમાવતીં ક્ષમામ્ ।
મઞ્જરીં ખઞ્જરીટાં ચ લક્ષણાં ચ સુલક્ષણામ્

કામાં કામવતીં વીણાં હીનાં વીણાકરાં તલામ્ ।
ત્રિયુગાં શોણચરણાં ચારિણીં ચારુદન્તિનીમ્

વિચિત્રભાષિણીં ચૈવ ક્રમતઃ પરિપૂજયેત્ ।
ગન્ધૈઃ પુષ્પૈસ્ તથા દૂપૈર્ દીપૈર્ નૈવેદ્યકૈસ્ તથા

ભૂ-બિમ્બે પૂજયેદ્ ગોપ-બાલકાન્ ક્રમતોઽષ્ટ ચ ।
સુબલં ચ સુબાહું શ્રીદામં શ્રી-મધુમઙ્ગલમ્ ।
માધવં ચિત્રલેખં ચ શારદં ચ વિભાવસુમ્

તતઃ પ્રપૂજયેચ્ ચિત્રાં પ્રથ્માવરણેશ્વરીમ્ ।
દ્વિતીયાવરણે વૃન્દાં વીરાં ચ પરિપૂજયેત્

તૃતીયાવરણ્શીં ચ પૌર્ણમાસીં પ્રપૂજયેત્ ।
ચતુર્થાવરણે પાલીં શ્રીમદ્-ગાન્ધર્વિકા-સખીમ્

પઞ્ચમાવરણેશીં ચ શ્યામલાં પરિપૂજયેત્ ।
ષષ્ઠાવરણ-રાજ્ઞીં ચ પદ્મા-દેવીં પ્રપૂજયેત્

સપ્તમાવરણેશીં ચ શ્રીમજ્-જ્યોત્સ્નાવતીં શુભામ્ ।
દીપસ્ય દક્ષ-ભાગે તુ નન્દં ચૈવ યશોદિકાં

વામે સમ્પૂજયેત્ કીર્તિં વૃષભાનું ચ ગોપકમ્ ।
મણ્ડલં પરિપૂજ્યાથ પુષ્પાઞ્જલિં પરિક્ષિપેત્

દીપં પઞ્ચ-દિનં વાપિ કુર્યાદ્ દશ-દિનં તથા ।
પક્ષં વા રક્ષયેદ્ દીપં માસં વાપિ મુનીશ્વર

તતો વિસર્જયેદ્ દીપં કૃત-નિત્ય-ક્રિયો બુધઃ ।
સમ્પૂજ્ય દીપ-રાજં તુ પુષ્પાઞ્જલિમ્ ઉપક્ષિપેત્

યમુનાદૌ શુભે નીરે દીપરાજં પ્રવાહયેત્ ।
એવં કૃત્વા વિધિં સદ્યઃ સર્વાન્ કામાન્ અવાપ્નુયાત્

સાક્ષાત્ કરોતિ યુગલં દીપરાજ-પ્રભાવતઃ ।
પૂજનાદ્ એવ દીપસ્ય નાસાધ્યં વિદ્યતે ક્વચિત્