સાધનદીપિકા · અધ્યાય 11

લં રં મં ક્ષં વં યં સં હં હ્રીં શ્રીં એક-વર્ણમ્ ।
લં ઇન્દ્રાય દેવાધિપતયે સાયુધાય સ-વાહનાય સ-શક્તિકાય સ-પરિવારાય શ્રી-
રાધિકા-પાર્ષદાય નમઃ । ઇન્દ્ર-પાદુકાં પૂજયામિ નમસ્ તર્પયામિ નમઃ ।
ઇત્ય્ ઊર્ધ્વામ્નાયે પઞ્ચાક્ષરી-સાધનં સમાપ્તમ્ ।
તત્ર પ્રાણાયામઃ-
આદાવ્ ઋષાદિ-ન્યાસઃ સ્યાત્ કર-શુદ્ધિસ્ તતઃ પરમ્ ।
અઙ્ગુલિ-વ્યાપક-ન્યાસો હૃદ્-આદિ-ન્યાસ એવ ચ ॥
તાલ-ત્રયં ચ દિગ્-બન્ધઃ પ્રાણાયામસ્ તતઃ પરમ્ ।
ધ્યાન-પૂજા જપશ્ ચૈવ સર્વ-તન્ત્રેષ્વ્ અયં વિધિઃ ॥
પ્રાણાયામઃ-દક્ષિણ-નાસા-પુટં નિરુધ્ય વામનાસા-પુટેન ચતુર્વારં પૂરકે,
ષોડશ-વારં કુમ્ભકે, દ્વયં નાસા-પુટં નિરુધ્યાષ્ટ-વારં દક્ષ-નાસયા
વાયું રેચયેત્ ।
અથ સઙ્કલ્પ-વિધિઃ - શ્રી-વિષ્ણુર્ વિષ્ણુર્ નમોઽદ્ય અમુક-માસિ અમુક-તિથૌ
અમુક-ગોત્રોઽમુક-દાસઃ શ્રી-રાધિકા-દેવતા અમુક-મન્ત્ર-સિદ્ધિ-કામોઽમુક-
પુરશ્ચરણ-જપમ્ અહં કરિષ્યે । અસ્ય શ્રી-રાધિકા-પઞ્ચાક્ષરી-મન્ત્રસ્ય સનક-
ઋષિઃ જગતી-ચ્છન્દઃ શ્રી-રાધા દેવતા અખિલાપ્તયે વિનિયોગઃ । શ્રીં
અઙ્ગુષ્ટાભ્યાં નમઃ । રાં તર્જનીભ્યાં નમઃ । ધીં મધ્યમાભ્યાં નમઃ
। કેં અનામિકાભ્યાં નમઃ । શ્રીં કનિષ્ઠાભ્યાં નમઃ । શ્રી-રાધિકે શ્રી-કર-
તલ-કર-પૃષ્ઠાભ્યાં નમઃ । શ્રીં હૃદયાય નમઃ । રાં શિરસે સ્વાહા । ધિં
શિખાયૈ વષટ્ । કેં કવચાય હૂં । શ્રીં નેત્ર-ત્રયાય વૌષટ્ । શ્રીં રાધિકે શ્રીં
અત્રાય ફટ્ । ઇતિ ષડ્-અઙ્ગ-ન્યાસઃ ।
શ્રીં મૂર્ધ્નિ । રાં દક્ષ-નેત્રે । ધિં વામ-નેત્રે । કેં મુખે । શ્રીં હૃદયે । ઇતિ
વર્ણ-ન્યાસઃ ।
શ્રીં ચતુર્દલ-મૂલાધારે । વં શં ષં સં । રાં ષડ્-દલે સ્વાધિષ્ઠાને કં ભં
મં યં રં લં । ધિં દશ-દલે મણિ-પૂરે । ડં ઢં ણં તં થં દં ધં નં
પં ફં । કેં દ્વાદશ-દલે અનાહતે । કં ખં ગં ઘં ઙં ચં છં જં ઝં
ઞં ટં ઠં । શ્રીં ષોડશ-દલે વિશુદ્ધે । અં આં ઇં ઈં ઉં ઊં ઋં ૠં ં ં એં ઐં
ઓં ઔં અં અઃ । શ્રી-રાધિકે શ્રી-રાધિકે શ્રી-દ્વિદલે । લક્ષં । આજ્ઞાયામ્ ઇતિ ષટ્-
ચક્રાત્મક-તન્-ન્યાસઃ ।
ધ્યાનમ્-
ધ્યાયેત્ પદ્મ-કરાં ગૌરીં ક્ષીર-સાગર-નીરગામ્ ।
કૃષ્ણ-કણ્ઠાર્પિત-કરાં સ્મયમાન-મુખામ્બુજામ્ ॥ ઇતિ ધ્યાનમ્ ।
ઇતિ પૂર્વં કૃત્વા ગુરુ-મન્ત્ર-દેવતાનામ્ ઐક્યં વિભાવ્ય મન્ત્ર-જપં કુર્યાત્ ।
કૃતૈતત્-તન્-મન્ત્ર-જપસ્ય અમુક-સઙ્ખ્યાત્મકસ્ય દશાંશ-હોમં તદ્-દશાંશં
તર્પણં તદ્-દશાંશં માર્જનમ્ । તદ્-દશાંશમ્ અભિષેકમ્ । તદ્-દશાંશં
બ્રાહ્મણ-ભોજન-દાનમ્ અહં કરિષ્યે । ગન્ધાક્ષત-કુશોદકમ્ આદાય સર્વ-
ન્યાસ-જાલં વિધાય શ્રી-રાધિકા-દેવ્યા વામ-હસ્તે ---
ગુહ્યાતિગુહ્ય-ગોપ્ત્રી તં ગૃહાણાસ્મત્ કૃતં જપમ્ ।
સિદ્ધિર્ ભવતુ મે દેવિ પ્રસીદ શ્રી-રમેશ્વરી ॥
ઇતિ મન્ત્રેણ જપાદિ-દાન-ફલં સમર્પયેત્ ।
અથ દીપ-દાન-પ્રયોગમ્ આહ-
શિવ ઉવાચ-
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ દીપ-દાન-વિધિં શુભમ્ ।
યસ્મિન્ કૃતે ભવેત્ સિદ્ધિઃ પઞ્ચાક્ષર-મનોર્ ધ્રુવમ્

નયયોન્યાત્મકં ચક્રં મધ્યે બિન્દુ-વિભૂષિતમ્ ।
તદ્-અગ્રે વિલિખેત્ પદ્મમ્ અષ્ટ-પત્રં મનોહરમ્

ધરણી-વલયોપેતં વિદિક્ષ્વ્ અસ્ર-વિભૂષિતમ્ ।
લલિતાયૈ નમઃ પ્રોચ્ય મણ્ડલેશીં પ્રપૂજયેત્

(4-7)
આવાહનં સ્થાપનં ચ સન્નિધાપનમ્ એવ ચ ।
સન્નિરોધનમ્ એવાપિ ચક્ર-દેવ્યાઃ પ્રકલ્પયેત્

તત્-તન્-મુદ્રાભિર્ આચર્ય પુષ્પાઞ્જલિં વિનિક્ષિપેત્ ।
અથ દીપં સમાનીય સૌવર્ણં રાજતં તથા

તામ્રં કાંસ્યમ્ અયં ચાપિ મૃન્-મયં શુભ-લક્ષણમ્ ।
પઞ્ચ-તોલ-મિતં વશ્યે આકર્ષે દશ-તોલકમ્

મોહને પઞ્ચ-દશભિર્ મારણે વિંશ-તોલકમ્ ।
પઞ્ચ-વિંશતિ-તોલૈસ્ તુ સર્વ-કાર્યે શુભાવહમ્

ધર્માર્થ-કામ-મોક્ષેષુ સંગ્રામે જય-વાદયોઃ ।
કાર્ય-ગૌરવમ્ આલક્ષ્ય ત્રિંશત્-તોલાદિ-માનકમ્

અસ્ત્ર-મન્ત્રેણ સંક્ષાલ્ય ધૂપયેન્ મૂલ-મન્ત્રતઃ ।
પૂજયેદ્ ગન્ધ-પુષ્પાદ્યૈર્ મૂલેનૈવાભિમન્ત્રયેત્

સુરભી-ઘૃત-ધારાભિઃ પૂરયેન્ મૂલ-મન્ત્રતઃ ।
ઉગ્ર-કાર્યે મહેશાનિ તૈલેનાપિ પ્રપૂરયેત્

સુગન્ધિભિઃ પ્રસૂનાદ્યૈર્ યથાવદ્ ઉપકલ્પયેત્ ।
ષોડશાઙ્ગુલ-માનેન કુઞ્ચિકાં તત્ર ધારયેત્

યદ્-દ્રવ્યેણ કૃતો દીપઃ સાપિ તદ્-દ્રવ્ય-નિર્મિતા ।
દીપાન્તરં વિધાયાથ ષટ્-કોણ-મણ્ડલોપરિ

હૃદયાદિકમ્ અસ્ત્રાન્તં પૂજયેત્ તત્ર મણ્ડલે ।
પ્રદીપે પૂજયેત્ તસ્મિન્ સ્વયં જ્યોતિઃ સનાતનમ્

સનાતનાય સ્વયં જ્યોતિષે નમ ઇત્ય્ અઞ્જલિં ક્ષિપેત્ ।
ભૂતલે જ્વાલયેદ્ દીપં પૂજયેદ્ ઉપચારકૈઃ ।
ગન્ધાદિભિઃ ષોડશભિસ્ તતો દીપં પ્રદીપયેત્

વામ-દક્ષ-ક્રમાદ્ દીપ-વર્તિકાં યુગલાત્મિકામ્ ।
અખણ્ડામ્ એવ તાં કુર્યાદ્ યાવત્ પઞ્ચ-દિનાવધિ

વન-કાર્પાસ-તૂલોત્થાં વિશદાં દૃઢ-વિગ્રહામ્ ।
કન્યા-કર્તિત-સૂત્રેણ આખણ્ડેન્હ બલીયસા

વામાં પઞ્ચદશૈઃ સૂત્રૈર્ દક્ષિણાં ષોડશૈર્ અપિ ।
સર્વ-કાર્યં પ્રસિદ્ધ્ય્-અર્થં કર્તવ્યૈવ તુ વર્તિકા

વશ્યેઽષ્ટાદશભિઃ સૂત્રૈર્ દક્ષિણા વર્તિકા ભવેત્ ।
વામા ચૈકોનવિંશૈસ્ તૈર્ આકર્ષે વિંશ-તારકૈઃ

દક્ષિણૈકાધિકૈર્ વામા મોહને ચૈકવિંશકૈઃ ।
દક્ષિણૈકાધિકા વામા મારણે ચ દ્વાવિંશકૈઃ

દક્ષિણૈકાધિકૈર્ વામા ઇત્થં સર્વત્ર કલ્પયેત્ ।
અત્યાહિતે ગુરૌ કાર્યે વર્તિકાં પઞ્ચવિંશકૈઃ

ત્રિંશૈશ્ ચત્વારિંશ-સઙ્ખ્યૈઃ પઞ્ચાશદ્ભિઃ શતાવધિ ।
કૃત-માત્રે દીપ-રાજે સર્વં કાર્યં પ્રજાયતે

યદ્ યદ્ હૃદિ સ્થિતં વાપિ નાલભ્યં ભુવન-ત્રયે ।
રાધા-કૃષ્ણ-વશીકારં તત્-ક્ષણાત્ કુરુતે જનઃ

અન્તે ચ મહતીં પૂજાં કૃત્વા દીપં વિસર્જયેત્ ।
પુત્રાર્થી પુત્રમ્ આપ્નોતિ ધનાર્થી લભતે ધનમ્