ઋગ્વેદ · અધ્યાય 6.016

ત્વમ્ અગ્ને યજ્ઞાનાં હોતા વિશ્વેષાં હિતઃ ।
દેવેભિર્ માનુષે જને ॥

સ નો મન્દ્રાભિર્ અધ્વરે જિહ્વાભિર્ યજા મહઃ ।
આ દેવાન્ વક્ષિ યક્ષિ ચ ॥

વેત્થા હિ વેધો અધ્વનઃ પથશ્ ચ દેવાઞ્જસા ।
અગ્ને યજ્ઞેષુ સુક્રતો ॥

ત્વામ્ ઈળે અધ દ્વિતા ભરતો વાજિભિઃ શુનમ્ ।
ઈજે યજ્ઞેષુ યજ્ઞિયમ્ ॥

ત્વમ્ ઇમા વાર્યા પુરુ દિવોદાસાય સુન્વતે ।
ભરદ્વાજાય દાશુષે ॥

ત્વં દૂતો અમર્ત્ય આ વહા દૈવ્યં જનમ્ ।
શૃણ્વન્ વિપ્રસ્ય સુષ્ટુતિમ્ ॥

ત્વામ્ અગ્ને સ્વાધ્યો3 મર્તાસો દેવવીતયે ।
યજ્ઞેષુ દેવમ્ ઈળતે ॥

તવ પ્ર યક્ષિ સંદૃશમ્ ઉત ક્રતું સુદાનવઃ ।
વિશ્વે જુષન્ત કામિનઃ ॥

ત્વં હોતા મનુર્હિતો વહ્નિર્ આસા વિદુષ્ટરઃ ।
અગ્ને યક્ષિ દિવો વિશઃ ॥

અગ્ન આ યાહિ વીતયે ગૃણાનો હવ્યદાતયે ।
નિ હોતા સત્સિ બર્હિષિ ॥

તં ત્વા સમિદ્ભિર્ અઙ્ગિરો ઘૃતેન વર્ધયામસિ ।
બૃહચ્ છોચા યવિષ્ઠ્ય ॥

સ નઃ પૃથુ શ્રવાય્યમ્ અચ્છા દેવ વિવાસસિ ।
બૃહદ્ અગ્ને સુવીર્યમ્ ॥

ત્વામ્ અગ્ને પુષ્કરાદ્ અધ્ય્ અથર્વા નિર્ અમન્થત ।
મૂર્ધ્નો વિશ્વસ્ય વાઘતઃ ॥

તમ્ ઉ ત્વા દધ્યઙ્ઙ્ ઋષિઃ પુત્ર ઈધે અથર્વણઃ ।
વૃત્રહણમ્ પુરંદરમ્ ॥

તમ્ ઉ ત્વા પાથ્યો વૃષા સમ્ ઈધે દસ્યુહન્તમમ્ ।
ધનંજયં રણે-રણે ॥

એહ્ય્ ઊ ષુ બ્રવાણિ તે ઽગ્ન ઇત્થેતરા ગિરઃ ।
એભિર્ વર્ધાસ ઇન્દુભિઃ ॥

યત્ર ક્વ ચ તે મનો દક્ષં દધસ ઉત્તરમ્ ।
તત્રા સદઃ કૃણવસે ॥

નહિ તે પૂર્તમ્ અક્ષિપદ્ ભુવન્ નેમાનાં વસો ।
અથા દુવો વનવસે ॥

આગ્નિર્ અગામિ ભારતો વૃત્રહા પુરુચેતનઃ ।
દિવોદાસસ્ય સત્પતિઃ ॥

સ હિ વિશ્વાતિ પાર્થિવા રયિં દાશન્ મહિત્વના ।
વન્વન્ન્ અવાતો અસ્તૃતઃ ॥

સ પ્રત્નવન્ નવીયસાગ્ને દ્યુમ્નેન સંયતા ।
બૃહત્ તતન્થ ભાનુના ॥

પ્ર વઃ સખાયો અગ્નયે સ્તોમં યજ્ઞં ચ ધૃષ્ણુયા ।
અર્ચ ગાય ચ વેધસે ॥

સ હિ યો માનુષા યુગા સીદદ્ ધોતા કવિક્રતુઃ ।
દૂતશ્ ચ હવ્યવાહનઃ ॥

તા રાજાના શુચિવ્રતાદિત્યાન્ મારુતં ગણમ્ ।
વસો યક્ષીહ રોદસી ॥

વસ્વી તે અગ્ને સંદૃષ્ટિર્ ઇષયતે મર્ત્યાય ।
ઊર્જો નપાદ્ અમૃતસ્ય ॥

ક્રત્વા દા અસ્તુ શ્રેષ્ઠો ઽદ્ય ત્વા વન્વન્ સુરેક્ણાઃ ।
મર્ત આનાશ સુવૃક્તિમ્ ॥

તે તે અગ્ને ત્વોતા ઇષયન્તો વિશ્વમ્ આયુઃ ।
તરન્તો અર્યો અરાતીર્ વન્વન્તો અર્યો અરાતીઃ ॥

અગ્નિસ્ તિગ્મેન શોચિષા યાસદ્ વિશ્વં ન્ય્ અ1ત્રિણમ્ ।
અગ્નિર્ નો વનતે રયિમ્ ॥

સુવીરં રયિમ્ આ ભર જાતવેદો વિચર્ષણે ।
જહિ રક્ષાંસિ સુક્રતો ॥

ત્વં નઃ પાહ્ય્ અંહસો જાતવેદો અઘાયતઃ ।
રક્ષા ણો બ્રહ્મણસ્ કવે ॥

યો નો અગ્ને દુરેવ આ મર્તો વધાય દાશતિ ।
તસ્માન્ નઃ પાહ્ય્ અંહસઃ ॥

ત્વં તં દેવ જિહ્વયા પરિ બાધસ્વ દુષ્કૃતમ્ ।
મર્તો યો નો જિઘાંસતિ ॥

ભરદ્વાજાય સપ્રથઃ શર્મ યચ્છ સહન્ત્ય ।
અગ્ને વરેણ્યં વસુ ॥

અગ્નિર્ વૃત્રાણિ જઙ્ઘનદ્ દ્રવિણસ્યુર્ વિપન્યયા ।
સમિદ્ધઃ શુક્ર આહુતઃ ॥

ગર્ભે માતુઃ પિતુષ્ પિતા વિદિદ્યુતાનો અક્ષરે ।
સીદન્ન્ ઋતસ્ય યોનિમ્ આ ॥

બ્રહ્મ પ્રજાવદ્ આ ભર જાતવેદો વિચર્ષણે ।
અગ્ને યદ્ દીદયદ્ દિવિ ॥

ઉપ ત્વા રણ્વસંદૃશમ્ પ્રયસ્વન્તઃ સહસ્કૃત ।
અગ્ને સસૃજ્મહે ગિરઃ ॥

ઉપ ચ્છાયામ્ ઇવ ઘૃણેર્ અગન્મ શર્મ તે વયમ્ ।
અગ્ને હિરણ્યસંદૃશઃ ॥

ય ઉગ્ર ઇવ શર્યહા તિગ્મશૃઙ્ગો ન વંસગઃ ।
અગ્ને પુરો રુરોજિથ ॥

આ યં હસ્તે ન ખાદિનં શિશું જાતં ન બિભ્રતિ ।
વિશામ્ અગ્નિં સ્વધ્વરમ્ ॥

પ્ર દેવં દેવવીતયે ભરતા વસુવિત્તમમ્ ।
આ સ્વે યોનૌ નિ ષીદતુ ॥

આ જાતં જાતવેદસિ પ્રિયં શિશીતાતિથિમ્ ।
સ્યોન આ ગૃહપતિમ્ ॥

અગ્ને યુક્ષ્વા હિ યે તવાશ્વાસો દેવ સાધવઃ ।
અરં વહન્તિ મન્યવે ॥

અચ્છા નો યાહ્ય્ આ વહાભિ પ્રયાંસિ વીતયે ।
આ દેવાન્ સોમપીતયે ॥

ઉદ્ અગ્ને ભારત દ્યુમદ્ અજસ્રેણ દવિદ્યુતત્ ।
શોચા વિ ભાહ્ય્ અજર ॥

વીતી યો દેવમ્ મર્તો દુવસ્યેદ્ અગ્નિમ્ ઈળીતાધ્વરે હવિષ્માન્ ।
હોતારં સત્યયજં રોદસ્યોર્ ઉત્તાનહસ્તો નમસા વિવાસેત્ ॥

આ તે અગ્ન ઋચા હવિર્ હૃદા તષ્ટમ્ ભરામસિ ।
તે તે ભવન્તૂક્ષણ ઋષભાસો વશા ઉત ॥

અગ્નિં દેવાસો અગ્રિયમ્ ઇન્ધતે વૃત્રહન્તમમ્ ।
યેના વસૂન્ય્ આભૃતા તૃળ્હા રક્ષાંસિ વાજિના ॥