ઋગ્વેદ · અધ્યાય 3.001

સોમસ્ય મા તવસં વક્ષ્ય્ અગ્ને વહ્નિં ચકર્થ વિદથે યજધ્યૈ ।
દેવાઁ અચ્છા દીદ્યદ્ યુઞ્જે અદ્રિં શમાયે અગ્ને તન્વં જુષસ્વ ॥

પ્રાઞ્ચં યજ્ઞં ચકૃમ વર્ધતાં ગીઃ સમિદ્ભિર્ અગ્નિં નમસા દુવસ્યન્ ।
દિવઃ શશાસુર્ વિદથા કવીનાં ગૃત્સાય ચિત્ તવસે ગાતુમ્ ઈષુઃ ॥

મયો દધે મેધિરઃ પૂતદક્ષો દિવઃ સુબન્ધુર્ જનુષા પૃથિવ્યાઃ ।
અવિન્દન્ન્ ઉ દર્શતમ્ અપ્સ્વ્ અ1ન્તર્ દેવાસો અગ્નિમ્ અપસિ સ્વસૄણામ્ ॥

અવર્ધયન્ સુભગં સપ્ત યહ્વીઃ શ્વેતં જજ્ઞાનમ્ અરુષમ્ મહિત્વા ।
શિશું ન જાતમ્ અભ્ય્ આરુર્ અશ્વા દેવાસો અગ્નિં જનિમન્ વપુષ્યન્ ॥

શુક્રેભિર્ અઙ્ગૈ રજ આતતન્વાન્ ક્રતુમ્ પુનાનઃ કવિભિઃ પવિત્રૈઃ ।
શોચિર્ વસાનઃ પર્ય્ આયુર્ અપાં શ્રિયો મિમીતે બૃહતીર્ અનૂનાઃ ॥

વવ્રાજા સીમ્ અનદતીર્ અદબ્ધા દિવો યહ્વીર્ અવસાના અનગ્નાઃ ।
સના અત્ર યુવતયઃ સયોનીર્ એકં ગર્ભં દધિરે સપ્ત વાણીઃ ॥

સ્તીર્ણા અસ્ય સંહતો વિશ્વરૂપા ઘૃતસ્ય યોનૌ સ્રવથે મધૂનામ્ ।
અસ્થુર્ અત્ર ધેનવઃ પિન્વમાના મહી દસ્મસ્ય માતરા સમીચી ॥

બભ્રાણઃ સૂનો સહસો વ્ય્ અદ્યૌદ્ દધાનઃ શુક્રા રભસા વપૂંષિ ।
શ્ચોતન્તિ ધારા મધુનો ઘૃતસ્ય વૃષા યત્ર વાવૃધે કાવ્યેન ॥

પિતુશ્ ચિદ્ ઊધર્ જનુષા વિવેદ વ્ય્ અસ્ય ધારા અસૃજદ્ વિ ધેનાઃ ।
ગુહા ચરન્તં સખિભિઃ શિવેભિર્ દિવો યહ્વીભિર્ ન ગુહા બભૂવ ॥

પિતુશ્ ચ ગર્ભં જનિતુશ્ ચ બભ્રે પૂર્વીર્ એકો અધયત્ પીપ્યાનાઃ ।
વૃષ્ણે સપત્ની શુચયે સબન્ધૂ ઉભે અસ્મૈ મનુષ્યે3 નિ પાહિ ॥

ઉરૌ મહાઁ અનિબાધે વવર્ધાપો અગ્નિં યશસઃ સં હિ પૂર્વીઃ ।
ઋતસ્ય યોનાવ્ અશયદ્ દમૂના જામીનામ્ અગ્નિર્ અપસિ સ્વસૄણામ્ ॥

અક્રો ન બભ્રિઃ સમિથે મહીનાં દિદૃક્ષેયઃ સૂનવે ભાઋજીકઃ ।
ઉદ્ ઉસ્રિયા જનિતા યો જજાનાપાં ગર્ભો નૃતમો યહ્વો અગ્નિઃ ॥

અપાં ગર્ભં દર્શતમ્ ઓષધીનાં વના જજાન સુભગા વિરૂપમ્ ।
દેવાસશ્ ચિન્ મનસા સં હિ જગ્મુઃ પનિષ્ઠં જાતં તવસં દુવસ્યન્ ॥

બૃહન્ત ઇદ્ ભાનવો ભાઋજીકમ્ અગ્નિં સચન્ત વિદ્યુતો ન શુક્રાઃ ।
ગુહેવ વૃદ્ધં સદસિ સ્વે અન્તર્ અપાર ઊર્વે અમૃતં દુહાનાઃ ॥

ઈળે ચ ત્વા યજમાનો હવિર્ભિર્ ઈળે સખિત્વં સુમતિં નિકામઃ ।
દેવૈર્ અવો મિમીહિ સં જરિત્રે રક્ષા ચ નો દમ્યેભિર્ અનીકૈઃ ॥

ઉપક્ષેતારસ્ તવ સુપ્રણીતે ઽગ્ને વિશ્વાનિ ધન્યા દધાનાઃ ।
સુરેતસા શ્રવસા તુઞ્જમાના અભિ ષ્યામ પૃતનાયૂઁર્ અદેવાન્ ॥

આ દેવાનામ્ અભવઃ કેતુર્ અગ્ને મન્દ્રો વિશ્વાનિ કાવ્યાનિ વિદ્વાન્ ।
પ્રતિ મર્તાઁ અવાસયો દમૂના અનુ દેવાન્ રથિરો યાસિ સાધન્ ॥

નિ દુરોણે અમૃતો મર્ત્યાનાં રાજા સસાદ વિદથાનિ સાધન્ ।
ઘૃતપ્રતીક ઉર્વિયા વ્ય્ અદ્યૌદ્ અગ્નિર્ વિશ્વાનિ કાવ્યાનિ વિદ્વાન્ ॥

આ નો ગહિ સખ્યેભિઃ શિવેભિર્ મહાન્ મહીભિર્ ઊતિભિઃ સરણ્યન્ ।
અસ્મે રયિમ્ બહુલં સંતરુત્રં સુવાચમ્ ભાગં યશસં કૃધી નઃ ॥

એતા તે અગ્ને જનિમા સનાનિ પ્ર પૂર્વ્યાય નૂતનાનિ વોચમ્ ।
મહાન્તિ વૃષ્ણે સવના કૃતેમા જન્મઞ્-જન્મન્ નિહિતો જાતવેદાઃ ॥

જન્મઞ્-જન્મન્ નિહિતો જાતવેદા વિશ્વામિત્રેભિર્ ઇધ્યતે અજસ્રઃ ।
તસ્ય વયં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્યાપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ ॥

ઇમં યજ્ઞં સહસાવન્ ત્વં નો દેવત્રા ધેહિ સુક્રતો રરાણઃ ।
પ્ર યંસિ હોતર્ બૃહતીર્ ઇષો નો ઽગ્ને મહિ દ્રવિણમ્ આ યજસ્વ ॥

ઇળામ્ અગ્ને પુરુદંસં સનિં ગોઃ શશ્વત્તમં હવમાનાય સાધ ।
સ્યાન્ નઃ સૂનુસ્ તનયો વિજાવાગ્ને સા તે સુમતિર્ ભૂત્વ્ અસ્મે ॥