રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 46

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે અન્ધકવરપ્રદાનવર્ણનં નામ પઞ્ચચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 46
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
સ દાનવો વરં લબ્ધ્વા જગામ સ્વપુરં પ્રતિ ।
દદર્શ સ્વપુરં રાજઞ્છોભિતં ચિત્રચત્વરૈઃ

ઉદ્યાનૈશ્ચૈવ વિવિધૈઃ કદલીખણ્ડમણ્ડિતૈઃ ।
પનસૈર્બકુલૈશ્ચૈવામ્રાતૈરામ્રૈશ્ચ ચમ્પકૈઃ

અશોકૈર્નાલિકેરૈશ્ચ માતુલિઙ્ગૈઃ સદાડિમૈઃ ।
નાનાવૃક્ષૈશ્ચ શોભાઢ્યં તડાગૈરુપશોભિતમ્

દેવતાયતનૈર્ દિવ્યૈર્ ધ્વજમાલાસુશોભિતૈઃ ।
વેદાધ્યયનનિર્ઘોષૈર્ મઙ્ગલાદ્યૈર્ વિનાદિતમ્

પ્રાવિશદ્ભવને દિવ્યે કાઞ્ચને રુક્મમાલિનિ ।
અપશ્યત્સ સુતાન્ ભાર્યામ્ અમાત્યાન્ દાસભૃત્યકાન્

તતો જયપ્રદાન્ સર્વાન્ ઇતશ્ચેતશ્ચ ધાવતઃ ।
હૃચ્છોભાં ચ પ્રકુર્વાણાન્ વૈ જયન્તીભિરુચ્ચકૈઃ

કેચિત્ તોરણમ્ આબધ્ય કેચિત્ પુષ્પાણ્યવાકિરન્ ।
માતુલિઙ્ગકરાશ્ચાન્યે ધાવન્તિ હ્યન્ધકં પ્રતિ

પુરે જનાશ્ચ દૃશ્યન્તે ભાજનૈરન્નપૂરિતૈઃ ।
પૂર્ણહસ્તાઃ પ્રદૃશ્યન્તે તત્રૈવ બહવો જનાઃ

સાક્ષતૈર્ ભાજનૈસ્ તત્ર શતસાહસ્રયોષિતઃ ।
મન્ત્રાન્ પઠન્તિ વિપ્રાશ્ચ મઙ્ગલાન્યપિ યોષિતઃ

અમાત્યાશ્ચૈવ ભૃત્યાશ્ચ ગજાંશ્ચાઢૌકયન્તિ ચ ।
વર્ધાપયન્તિ તે સર્વે યે કેચિત્ પુરવાસિનઃ

હૃષ્ટસ્તુષ્ટો ઽવસત્તત્ર સચિવૈઃ સહ સો ઽન્ધકઃ ।
દદર્શ સ જગત્સર્વં તુરઙ્ગાંશ્ચ પદાતિકાન્

તથૈવ વિવિધાન્ કોશાંસ્ તત્ર કાઞ્ચનપૂરિતાન્ ।
મહિષીર્ગા વૃષાંશ્ચૈવાપશ્યચ્છત્રાણ્યનેકધા

સ એવમન્ધકસ્ તત્ર કિયન્તં કાલમાવસત્ ।
હૃષ્ટસ્તુષ્ટો વસન્ મર્ત્યે સ સુરૈર્ નાભ્યભૂયત

વરં લબ્ધં તુ તં જ્ઞાત્વા શઙ્કિતાઃ સ્વર્ગવાસિનઃ ।
એકીભૂતાશ્ચ તે સર્વે વાસવં શરણં ગતાઃ

શક્ર ઉવાચ:
કથમાગમનં વો ઽત્ર સર્વેષામ્ અપિ નાકિનામ્ ।
કસ્માદ્વો ભયમુત્પન્નમાગતાઃ શરણં કથમ્

તતસ્તે હ્યમરાઃ સર્વે શક્રમ્ એતદ્ વચો ઽબ્રુવન્

દેવા ઊચુઃ ।
સુરનાથાન્ધકો નામ દૈત્યઃ શમ્ભુવરોર્જિતઃ ।
અજેયઃ સર્વદેવાનાં કિં નુ કાર્યમતઃ પરમ્

તત્ત્વં ચિન્તય દેવેશ ક ઉપાયો વિધીયતામ્ ।
ઇત્થં વદન્તિ તે દેવાઃ શક્રાગ્રે મન્ત્રણોદ્યતાઃ

મન્ત્રયન્તિ ચ યાવદ્ વૈ તાવચ્ચારમુખેરિતમ્ ।
જ્ઞાત્વા તત્ર સ દેવૌઘં દાનવો નિર્ગતો ગૃહાત્

એકાકી સ્યન્દનારૂઢ આયુર્ધૈબહુભિર્ વૃતઃ ।
દુર્ગમં મેરુપૃષ્ઠં સ લીલયૈવ ગતો નૃપ

સ્વર્ણપ્રાકારસંયુક્તં શોભિતં વિવિધાશ્રમૈઃ ।
દુર્ગમં શત્રુવર્ગસ્ય તદા પાર્થિવસત્તમ

પ્રવિવેશાસુરસ્તત્ર લીલયા સ્વગૃહે યથા ।
વૃત્રહા ભયમાપન્નઃ સ્વકીયં ચાસનં દદૌ

ઉપવિષ્ટો ઽન્ધકસ્તત્ર શક્રસ્યૈવાસને શુભે ।
આસ્થાનં કલયામાસ સર્વતસ્ત્રિદશાવૃતમ્

શક્ર ઉવાચ:
કિં તવાગમનં ચાત્ર કિં કાર્યં કથયસ્વ મે ।
યદસ્મદીયં વિત્તં હિ તત્તે દાસ્યામિ દાનવ

અન્ધક ઉવાચ:
નાહં વૈ કામયે કોશં ન ગજાંશ્ચ સુરેશ્વર ।
સ્વકીયં દર્શયસ્વાદ્ય સ્વર્ગશૃઙ્ગારભૂષિતમ્

ઐરાવતં મહાનાગં તં ચૈવોચ્ચૈઃશ્રવોહયમ્ ।
ઉર્વશ્યાદીનિ રત્નાનિ મમ દર્શય ગોપતે

પારિજાતકપુષ્પાણિ વૃક્ષજાતીનનેકશઃ ।
વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ દર્શયસ્વ શચીપતે

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા શક્રશ્ ચિન્તિતવાન્ ઇદમ્ ।
યો ઽમું નિહન્તિ પાપ્માનં ન તં પશ્યામિ કર્હિચિત્

નાસ્તિ રક્ષાપ્રદઃ કશ્ચિત્સ્વર્ગલોકસ્ય દુઃખિનઃ ।
ભયત્રસ્તો દદાવન્યદ્વાદિત્રાદ્યપ્સરોગણૈઃ

રઙ્ગભૂમાવુપાવિશ્ય કારયામાસ તાણ્ડવમ્ ।
ઉપવિષ્ટાઃ સુરાઃ સર્વે યમમારુતકિન્નરાઃ

ઉર્વશ્યાદ્યા અપ્સરસો ગીતવાદિત્રયોગતઃ ।
નનૃતુઃ પુરતસ્તસ્ય સર્વા એકૈકશો નૃપ

ન વ્યશ્રામ્યત તચ્ચિત્તં દૃષ્ટ્વા ચાપ્સરસસ્તદા ।
શચીં પ્રતિ મનસ્તસ્ય સકામમભવન્નૃપ

ગૃહીત્વા શક્રભાર્યાં સ પ્રસ્થિતઃ સ્વપુરં પ્રતિ ।
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધમન્ધકસ્ય સુરૈઃ સહ

તેન દેવગણાઃ સર્વે ધ્વસ્તાઃ પાર્થિવસત્તમ ।
સંગ્રામે વિવિધૈઃ શસ્ત્રૈશ્ ચક્રવજ્રાદિભિર્ઘનૈઃ

સંતાપિતાઃ સુરાઃ સર્વે ક્ષયં નીતા હ્યનેકશઃ ।
સર્વે ઽપિ મરુતસ્તેન ભગ્નાઃ સંગ્રામમૂર્ધનિ

યથા સિંહોગજાન્ સર્વાન્ વિચિત્ય વિચરેદ્ વનમ્ ।
તદ્વદ્ એકેન તે દેવા જિતાઃ સર્વે પરાઙ્મુખાઃ

બાલો ઽધિપો યથા ગ્રામે સ્વેચ્છયા પીડયેજ્જનાન્ ।
સ્વૈરમાક્રમ્ય ગૃહ્ણાતિ કોશવાસાંસિ ચાસકૃત્

ગતં ન પશ્યત્ય્ આત્માનં પ્રજાસંતાપનેન ચ ।
ગૃહીત્વા શક્રભાર્યાં સ ગતો વૈ દાનવોત્તમઃ