રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 211

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે પુઙ્ખિલતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દશોત્તરદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 211
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
આશ્ચર્યભૂતં લોકસ્ય દેવદેવેન યત્કૃતમ્ ।
તત્તે સર્વં પ્રવક્ષ્યામિ નર્મદાતટવાસિનામ્

દ્વિજાન્ સુકૃત્પણાન્ દેવઃ કુષ્ઠી ભૂત્વા યયાચ હ ।
શ્રાદ્ધકાલે તુ સમ્પ્રાપ્તે રક્તગન્ધાનુલેપનઃ

સ્રવદ્બુદ્બુદગાત્રસ્તુ મક્ષિકાકૃમિસંવૃતઃ ।
દુશ્ચર્મા દુર્મુખો ગન્ધી પ્રસ્ખલંશ્ચ પદે પદે

બ્રાહ્મણાવસથં ગત્વા સ્ખલન્દ્વારે ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્ ।
ભોભો ગૃહપતે ત્વદ્ય બ્રાહ્મણૈઃ સહ ભોજનમ્

ત્વદ્ગૃહે કર્તુમ્ ઇચ્છામિ હ્યેભિઃ સહ સુસંસ્કૃતમ્ ।
તતસ્તં બ્રહ્માણં દૃષ્ટ્વા યજમાનસમન્વિતાઃ

સ્રવન્તં સર્વગાત્રેષુ ધિગ્ ધિગ્ ઇત્યેવમ્ અબ્રુવન્ ।
નિર્ગચ્છસ્વાશુ દુર્ગન્ધ ગૃહાચ્છીઘ્રં દ્વિજાધમ

અભોજ્યમેતત્સર્વેષાં દર્શનાત્ તવ સત્કૃતમ્ ।
એવમેવ તથેત્યુક્ત્વા દેવદેવો મહેશ્વરઃ

જગામાકાશમમલં દૃશ્યમાનો દ્વિજોત્તમૈઃ ।
ગતે ચાદર્શનં દેવે સ્નાત્વાભ્યુક્ષ્ય સમન્તતઃ

ભુઞ્જતે ઽસ્મ દ્વિજા રાજન્યાવત્ પાત્રે પૃથક્પૃથક્ ।
યત્રયત્ર ચ પશ્યન્તિ તત્રતત્ર કૃમિર્બહુઃ

દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપન્નાઃ સર્વે કિમિતિ ચાબ્રુવન્ ।
તતઃ કશ્ચિદ્ ઉવાચેદં બ્રાહ્મણો ગુણવાનજઃ

યોગીન્દ્રઃ શઙ્કયા તત્ર બહુવિપ્રસમાગમે ।
યો ઽત્ર પૂર્વં સમાયાતઃ સ યોગી પરમેશ્વરઃ

તસ્યેદં ક્રીડિતં મન્યે ભર્ત્સિતસ્ય વિપાકજમ્ ।
ફલં ભવતિ નાન્યસ્ય હ્યતિથેઃ શાસ્ત્રનિશ્ચયાત્

સમ્પૂજ્ય પરમાત્મા વૈ હ્યતિથિશ્ચ વિશેષતઃ ।
શ્રાદ્ધકાલે તુ સમ્પ્રાપ્તમ્ અતિથિં યો ન પૂજયેત્

પિશાચા રાક્ષસાસ્તસ્ય તદ્વિલુમ્પન્ત્યસંશયમ્ ।
રૂપાન્વિતં વિરૂપં વા મલિનં મલિનામ્બરમ્

યોગીન્દ્રં શ્વપચં વાપિ અતિથિં ન વિચારયેત્ ।
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય યજમાનપુરોગમાઃ

બ્રાહ્મણા દ્વિજમન્વેષ્ટું ધાવિતાઃ સર્વતોદિશમ્ ।
તાવત્ કથંચિત્ કેનાપિ ગહનં વનમાશ્રિતઃ

દૃષ્ટો દૃષ્ટ ઇતિ પ્રોક્તં તેન તે સર્વ આગતાઃ ।
તતઃ પશ્યન્તિ તં વિપ્રં સ્થાણુવન્નિશ્ચલં સ્થિતમ્

ક્રન્દતે ન ચલતિ સ્પન્દતે ન ચ પશ્યતિ ।
જલ્પન્તિ કરુણં કેચિત્ સ્તુવન્તિ ચ તથાપરે

વાગ્ભિઃ સતતમ્ ઇષ્ટાભિઃ સ્તૂયમાનસ્ત્રિલોચનઃ ।
ક્ષુધાર્દિતાનાં દેવેશ બ્રાહ્મણાનાં વિશેષતઃ ।
વિનષ્ટમન્નં સર્વેષાં પુનઃ સંકર્તુમ્ અર્હસિ

શ્રુત્વા તુ વચનં તેષાં બ્રાહ્મણાનાં યુધિષ્ઠિર ।
પરયા કૃપયા દેવઃ પ્રસન્નસ્ તાન્ ઉવાચ હ

મયા પ્રસન્નેન મહાનુભાવાસ્તદેવ વો ઽન્નં વિહિતં સુધેવ ।
ભુઞ્જન્તુ વિપ્રાઃ સહ બન્ધુભૃત્યૈર્ અર્ચન્તુ નિત્યં મમ મણ્ડલં ચ

તતશ્ચાયતનં પાર્થ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ ।
મુણ્ડિનામેતિ વિખ્યાતં સર્વપાપહરં શુભમ્ ।
કાર્ત્તિક્યાં તુ વિશેષેણ ગયાતીર્થેન તત્સમમ્