રાવણવધ · અધ્યાય 14

તતો દશાઽઽસ્યઃ સ્મર-વિહ્વલાઽઽત્મા ચાર-પ્રકાશીકૃત-શત્રુ-શક્તિઃ
વિમોહ્ય માયા-મય-રામ-મૂર્ધ્ના સીતામનીકં પ્રજિઘાય યોદ્ધુમ્.

કમ્બૂનથ સમાદધ્મુઃ, કોણૈર્ ભેર્યો નિજઘ્નિરે,
વેણૂન્ પુપૂરિરે, ગુઞ્જા જુગુઞ્જુઃ કર-ઘટ્ટિતાઃ

વાદયાંચક્રિરે ઢક્કાઃ, પણવા દધ્વનુર્ હતાઃ,
કાહલાઃ પૂરયાંચક્રુઃ, પૂર્ણાઃ પેરશ્ ચ સસ્વનુઃ

મૃદઙ્ગા ધીરમાસ્વેનુર્, હતૈર્ સ્વેને ચ ગોમુખૈઃ
ઘણ્ટાઃ શિશિઞ્જિરે દીર્ઘં, જહ્રાદે પટહૈર્ ભૃશમ્.

હયા જિહેષિરે હર્ષાદ્, ગમ્ભીરં જગજુર્ ગજાઃ,
સંત્રસ્તાઃ કરભા રેટુશ્, ચુકુવુઃ પત્તિ-પઙ્ક્તયઃ

તુરઙ્ગા-પુસ્ફુટુર્ ભીતાઃ, પુસ્ફુરુર્ વૃષભાઃ પરમ્
નાર્યશ્ ચુક્ષુભિરે મમ્લુર્ મુમુહુઃ શુશુચુઃ પતીન્.

જગર્જુર્, જહૃષુઃ, શુરા રેજુસ્ તુષ્ટુવિરે પરૈઃ,
બબન્ધુરઙ્ગુલિ-ત્રાણિ, સન્નેહુઃ પરિનિર્યયુઃ.

ધનૂષ્યારોપયાંચક્રુરારુરુહૂ રથાઽઽદિષુ,
અસીનુદ્વવૃહુર્ દીપ્તાન્, ગુર્વીરુચ્ચિક્ષિપુર્ ગદાઃ

શૂલાનિ ભ્રમયાંચક્રુર્, બાણાનાદદિરે શુભાન્,
ભ્રેમુશ્, ચુકુર્દિરે, રેસુર્ વવલ્ગુશ્ ચ પદાતયઃ

અમુત્પેતુઃ કશા-ઘાતૈ, રશ્મ્યાકર્ષૈર્ મમઙ્ગિરે
અશ્વાઃ, પ્રદુદ્રુવુર્ મોક્ષે રક્તં નિજગરુઃ શ્રમે.

ગજાનાં પ્રદદુઃ શારીન્, કમ્બલાન્ પરિતસ્તરુઃ,
તેનુઃ કક્ષાં, ધ્વજાંશ્ ચૈવ સમુચ્છિશ્રિયુરુચ્છિખાન્.

વિશિશ્વાસયિષાંચક્રુરાલિલિઙ્ગુશ્ ચ યોષિતઃ,
આજઘ્નુર્ મૂર્ધ્નિ બાલાંશ્ ચ ચુચુમ્બુશ્ ચ સુત-પ્રિયાઃ.

ગમ્ભીર-વેદિનઃ સંજ્ઞા ગજા જગૃહુરક્ષતાઃ,
વવૃધે શુશુભે ચૈષાં મદો, હૃષ્ટૈશ્ ચ પુપ્લુવે.

મૃગાઃ પ્રદક્ષિણં સસ્રુઃ, શિવાઃ સમ્યગ્ વવાશિરે,
અ-વામૈઃ પુસ્ફુરે દેહૈઃ, પ્રસેદે ચિત્ત-વૃત્તિભિઃ.

પ્રાજ્યમાઞ્જિહિષાંચક્રે પ્રહસ્તો રાવણાઽઽજ્ઞયા
દ્વારં રરઙ્ઘતુર્ યામ્ય્ં મહાપાર્શ્વ-મહોદરૌ.

પ્રયયાવિન્દ્ર-જિત્ પ્રત્યગિયાય સ્વયમુત્તરમ્.
સહધ્યાસિસિષાંચક્રે વિરૂપાઽક્ષઃ પુરોદરમ્.

શુશ્રાવ રામસ્ તત્ સર્વં, પ્રતસ્થે ચ સ-સૈનિકઃ
વિસ્ફારયાંચકારાઽસ્ત્રં બબન્ધાઽથ ચ બાણધી.

ઈક્ષાંચક્રે ઽથ સૌમિત્રિમનુજજ્ઞે બલાનિ ચ,
નમશ્ચકાર દેવેભ્યઃ પર્ણ-તલ્પં મુમોચ ચ.

ચકાસાંચક્રુરુત્તસ્થુર્, નેદુરાનશિરે દિશઃ
વાનરા, ભૂધરાન્, રેધુર્, બભઞ્જુશ્, ચ તતસ્ તરૂન્.

દદાલ ભૂર્, નભો રક્તં ગોષ્પદપ્રં વવર્ષ ચ,
મૃગાઃ પ્રસસૃપુર્ વામં, ખગાશ્ ચુકુવિરેઽશુભમ્.

ઉલ્કા દદૃશિરે દીપ્તા, રુરુવુશ્ ચાઽશિવં શિવાઃ,
ચક્ષ્માયે ચ મહી, રામઃ શશઙ્કે ચાઽશુભાઽગમમ્.

રાવણઃ શુશ્રુવાન્ શત્રૂન્ રાક્ષસાનભ્યુપેયુષઃ,
સ્વયં યુયુત્સયાંચક્રે પ્રાકારાઽગ્રે નિષેદિવાન્.

નિરાસૂ રાક્ષસા બાણાન્, પ્રજહુઃ શૂલ-પટ્ટિશાન્
અસીંશ્ ચ વાહયાંચક્રુઃ પાશૈશ્ ચાઽઽચકૃષુસ્ તતૈઃ

ભલ્લૈશ્ ચ બિભિદુસ્ તીક્ષ્ણૈર્ વિવિધુસ્ તોમરૈસ્ તથા.
ગદાભિશ્ ચૂર્ણયાંચક્રુઃ, શિતૈશ્ ચક્રૈશ્ ચ ચિચ્છિદુઃ.

વાનરા મુષ્ટિભિર્ જઘ્નુર્ દદંશુર્ દશનૈસ્ તથા,
નિરાસુશ્ ચ ગિરીંસ્ તુઙ્ગાન્, દ્રુમાન્ વિચકરુસ્ તથા.

લાઙ્ગૂલૈર્ લોઠયાંચક્રુસ્, તલૈર્, નિન્યુશ્ ચ સંક્ષયમ્,
નખૈશ્ ચકૃતતુઃ, ક્રુદ્ધાઃ પિપિષુશ્ ચ ક્ષિતૌ બલાત્.

સંબભૂવુઃ કબન્ધાનિ, પ્રોહુઃ શોણિત-તોય-ગાઃ,
તેરુર્ ભટાઽઽસ્ય-પદ્માનિ, ધ્વજૈઃ ફેણૈરિવાઽઽબભે,

રક્ત-પઙ્કે ગજાઃ સેદુર્, ન પ્રચક્રમિરે રથાઃ,
નિમમજ્જુસ્ તુરઙ્ગાશ્ ચ, ગન્તું નોત્સેહિરે ભટાઃ.

કોટ્યા કોટ્યા પુર-દ્વારમેકૈકં રુરુઘે દ્વિષામ્,
ષટ્-ત્રિંશદ્ધરિ-કોટ્યશ્ ચ નિવવ્રુર્ વાનરાઽઽધિપમ્,

તસ્તનુર્, જહ્વલુર્, મમ્લુર્, જગ્લુર્, લુલુઠિરે ક્ષતાઃ,
મુમૂર્ચ્છુર્, વવમૂ રક્તં, તતૃષુશ્ ચોભયે ભટાઃ

સમ્પાતિના પ્રજઙ્ઘસ્ તુ યુયુધે, ઽસૌ દ્રુમાહતઃ
ચકમ્પે, તીવ ચુક્રોશ, જીવનાશં નનાશ ચ.

ઉચ્ચખ્નાતે નલેના ઽઽજૌ સ્ફુરત્-પ્રતપનાઽક્ષિણી,
જમ્બુમાલી જહૌ પ્રાણાન્ ગ્રાવ્ણા મારુતિના હતઃ.

મિત્રિઘ્નસ્ય પ્રચુક્ષોદ ગદયા ઽઙ્ગં વિભીષણઃ.
સુગ્રીવઃ પ્રઘસં નેભે, બહૂન્ રામસ્ તતર્દ ચ.

વજ્રમુષ્ટેર્ વિશિશ્લેષ મૈન્દેના ઽભિહતં શિરઃ,
નીલશ્ ચકર્ત ચક્રેણ નિકુમ્ભસ્ય શિરઃ સ્ફુરત્.

વિરૂપાક્ષો જહે પ્રાણૈસ્ તૃઢઃ સૌમિત્રિ-પત્રિભિઃ,
પ્રમોચયાંચકારાઽસૂન્ દ્વિવિદસ્ ત્વશનિ-પ્રભમ્.

ગદા શત્રુ-જિતા જિઘ્યે, તાં પ્રતીયેષ વાલિ-જઃ
રથં મમન્થ સ-હયં શાખિના ઽસ્ય તતો ઽઙ્ગદઃ.

તત્ કર્મ વાલિ-પુત્રસ્ય દૃષ્ટ્વા વિશ્વં વિસિષ્મિયે,
સંત્રેસૂ રાક્ષસાઃ સર્વે, બહુ મેને ચ રાઘવઃ.

સુગ્રીવો મુમુદે, દેવાઃ સાધ્વિત્યૂચુઃ સવિસ્મયાઃ,
વિભીષણો ઽભિતુષ્ટાવ, પ્રશશંસુઃ પ્લવઙ્ગમાઃ.

હી ચિત્રં લક્ષ્મણેનોદે, રાવણિશ્ ચ તિરોદધે
વિચકાર તતો રામઃ શરાન્, સંતત્રસુર્ દ્વિષઃ

વિભિન્ના જુઘુરુર્ ઘોરં, જક્ષુઃ ક્રવ્યાઽશિનો હતાન્,
ચુષ્ચ્યોત વ્રણિનાં રક્તં, છિન્નાશ્ ચેલુઃ ક્ષણં ભુજાઃ

કૃત્તૈરપિ દૃઢ-ક્રોધો વીર-વક્ત્રૈર્ ન તત્યજે,
પલાયાંચક્રિરે શેષા, જિહ્રિયુઃ શૂર-માનિનઃ.

રાઘવો ન દયાંચક્રે, દધુર્ ધૈર્યં ન કેચન,
મમ્રે પતઙ્ગવદ્ વીરૈર્ હાહેતિ ચ વિચુક્રુશે.

તિરોબભૂવે સૂર્યેણ, પ્રાપે ચ નિશયા ઽઽસ્પદમ્,
જગ્રસે કાલ-રાત્રીવ વાનરાન્ રાક્ષસામ્શ્ ચ સા.

ચુકોપેન્દ્રજિદત્યુગ્રં સર્પાઽસ્ત્રં ચા ઽઽજુહાવ, સઃ
આજુહુવે તિરોભૂતઃ પરાનીકં, જહાસ ચ.

બબાધે ચ બલં કૃત્સ્નં, નિજગ્રાહ ચ સાયકૈઃ
ઉત્સસર્જ શરાંસ્, તેઽસ્ય સર્પ-સાચ્ ચ પ્રપેદિરે.

આચિચાય સ તૈઃ સેનામાચિકાય ચ રાઘવૌ,
બભાણ ચ, "ન મે માયાં જિગાયેન્દ્રોઽપિ, કિં નૃભિઃ".

આચિક્યાતે ચ ભૂયો ઽપિ રાઘવૌ તેન પન્નગૈઃ
તૌ મુમુહતુરુદ્વિગ્નૌ, વસુધાયાં ચ પેતતુઃ

તતો રામેતિ ચક્રન્દુસ્, ત્રેસુઃ પરિદિદેવિરે
નિશશ્વસુશ્ ચ સેનાન્યઃ, પ્રોચુર્ ધિગિતિ ચાઽઽત્મનઃ.

મન્યું શેકુર્ ન તે રોદ્ધું, ના ઽસ્રં સંરુરુધુઃ પતત્,
વિવિદુર્ નેન્દ્રજિન્-માર્ગં, પરીયુશ્ ચ પ્લવઙ્ગમાઃ.

દધાવા ઽદ્ભિસ્ તતશ્ ચક્ષુઃ સુગ્રીવસ્ય વિભીષણઃ
વિદાંચકાર ધૌતાઽક્ષઃ સ રિપું ખે, નનર્દ ચ.

ઉજ્જુગૂરે તતઃ શૈલં હન્તુમિન્દ્રજિતં કપિઃ
વિહાય રાવણિસ્ તસ્માદાનંહે ચા ઽન્તિકં પિતુઃ.

આચચક્ષે ચ વૃત્તાન્તં, પ્રજહર્ષ ચ રાવનઃ
ગાઢં ચોપજુગૂહૈનં, શિરસ્યુપશિશિઙ્ઘ ચ.

ધ્વજાનુદ્દુધુવુસ્ તુઙ્ગાન્, માંસં ચેમુર્, જગુઃ, પપુઃ,
કામયાંચક્રિરે કાન્તાસ્, તતસ્ તુષ્ટા નિશાચરાઃ.

દર્શયાંચક્રિરે રામં સીતાં રાજ્ઞશ્ ચ શાસનાત્,
તસ્યા મિમીલતુર્ નેત્રે, લુલુઠે પુષ્પકોદરે.

પ્રાણા દધ્વંસિરે, ગાત્રં તસ્તમ્ભે ચ પ્રિયે હતે,
ઉચ્છશ્વાસ ચિરાદ્ દીના, રુરોદા ઽસૌ રરાસ ચ.

"લૌહ-બન્ધૈર્ બબન્ધે નુ, વજ્રેણ કિં વિનિર્મમે
મનો મે, ન વિના રામાદ્ યત્ પુસ્ફોટ સહસ્ર-ધા.

ઉત્તેરિથ સમુદ્રં ત્વં મદર્થે, ઽરીન્ જિહિંસિથ,
મમર્થ ચાઽતિઘોરાં માં ધિગ્ જીવિત-લઘૂકૃતામ્.

ન જિજીવા ઽસુખી તાતઃ પ્રાણતા રહિતસ્ ત્વયા,
મૃતેઽપિ ત્વયિ જીવન્ત્યા કિં મયા ઽણકભાર્યયા."

સા જુગુપ્સાન્ પ્રચક્રે ઽસૂન્, જગર્હે લક્ષણાનિ ચ
દેહભાઞ્જિ, તતઃ કેશાન્ લુલુઞ્ચ, લુલુઠે મુહુઃ.

જગ્લૌ, દધ્યૌ, વિતસ્તાન, ક્ષણં પ્રાણ ન, વિવ્યથે,
દૈવં નિનિન્દ, ચક્રન્દ, દેહે ચા ઽતીવ મન્યુના.

આશ્વાસયાંચકારા ઽથ ત્રિજટા તાં, નિનાય ચ.
તતઃ પ્રજાગરાંચક્રુર્ વાનરાઃ સ-વિભીષણાઃ

ચિચેત રાગસ્ તત્ કૃચ્છ્રમોષાંચક્રે શુચા ઽથ સઃ,
મન્યુશ્ ચા ઽસ્ય સમાપિપ્યે, વિરુરાવ ચ લક્ષ્મણમ્.

સમીહે મર્તુમાનર્ચે તેન વાચા ઽખિલં બલમ્,
આપપૃચ્છે ચ સુગ્રીવં સ્વં દેશં વિસસર્જ ચ.

આદિદેશ સ કિષ્કિન્ધાં રાઘવૌ નેતુમઙ્ગદમ્,
પ્રતિજજ્ઞે સ્વયં ચૈવ સુગ્રીવો રક્ષસા વધમ્.

"નાગાઽસ્ત્રમિદમેતસ્ય વિપક્ષસ્ તાર્ક્ષ્ય-સંસ્મૃતિઃ"
વિભીષણાદિતિ શ્રુત્વા તં નિદધ્યૌ રઘૂત્તમઃ.

તતો વિજઘટે શૈલૈરુદ્વેલં પુપ્લુવે ઽમ્બુધિઃ
વૃક્ષેભ્યશ્ ચુચ્યુતે પુષ્પૈર્, વિરેજુર્ ભાસુરા દિશઃ

જગાહિરે ઽમ્બુધિં નાગા, વવૌ વાયુર્ મનો-રમઃ
તેજાંસિ શંશમાંચક્રુઃ, શર-બન્ધા વિશિશ્લિષુઃ.

ભ્રેજિરે ઽક્ષત-વદ્ યોધા, લેભે સંજ્ઞાં ચ લક્ષ્મણઃ,
વિભીષણો ઽપિ બભ્રાજે, ગરુત્માન્ પ્રાપ ચા ઽન્તિકમ્

સંપસ્પર્શા ઽથ કાકુત્સ્થૌ, જજ્ઞાતે તૌ ગત-વ્યથૌ
તયોરાત્માનમાચખ્યૌ, યયૌ ચા ઽથ યથા-ગતમ્.

સ્વેનુસ્, તિત્વિષુરુદ્યેમુરચ્ચખ્નુઃ પર્વતાંસ્ તરૂન્,
વાનરા દદ્રમુશ્ ચા ઽથ સંગ્રામં ચાઽઽશશાશિરે.

ડુઢૌકિરે પુનર્ લઙ્કાં, બુબુધે તાન્ દશાનનઃ
જીવતશ્ ચ વિવેદા ઽરીન્, બભ્રંશે ઽસૌ ધૃતેસ્ તતઃ.

સસ્રંસે શર-બન્ધેન દિવ્યેનેતિ બુબુન્દ સઃ,
બભાજા ઽથ પરં મોહમૂહાંચક્રે જયં ન ચ.

ઘૂમ્રાક્ષો ઽથ પ્રતિષ્ઠાસાંચક્રે રાવણ-સંમતઃ
સિંહાઽઽસ્યૈર્ યુયુજે તસ્ય વૃકાઽઽસ્યૈશ્ ચ રથઃ ખગૈઃ.

ત્વક્-ત્રૈઃ સંવિવ્યયુર્ દેહાન્, વાહનાન્યધિશિશ્યિરે,
આનર્જુર્ નૃ-ભુજોઽસ્ત્રાણિ, વવઞ્ચુશ્ ચાઽઽહવ-ક્ષિતિમ્.

અધ્યુવાસ રથં, તેયે પુરાચ્, ચુક્ષાવ ચા ઽશુભમ્,
સંશ્રાવયાંચકારા ઽઽખ્યાં ધૂમ્રાક્ષસ્ તત્વરે તથા.

નિલિલ્યે મૂર્ધ્નિ ગૃધ્રોઽસ્ય, ક્રૂરા ધ્વાઙ્ક્ષા વિવાશિરે,
શિશીકે શોણિતં વ્યોમ, ચચાલ ક્ષ્મા-તલં તથા.

તતઃ પ્રજઘટે યુદ્ધં, શસ્ત્રાણ્યાસુઃ પરસ્પરમ્,
વવ્રશ્ચુરાજુઘૂર્ણુશ્, ચ સ્યેમુશ્, ચુકૂર્દિરે તથા.

રુરુજુર્, ભ્રેજિરે, ફેણુર્, બહુધા હરિ-રાક્ષસાઃ,
વીરા ન બિભયાંચક્રુર્, ભીષયાંચક્રિરે પરાન્.

રત્તં પ્રચુશ્ચુતુઃ ક્ષણ્ણાઃ, શિશ્વિયુર્ બાણ-વિક્ષતાઃ,
અસ્યતાં શુશુવુર્ બાણાન્ ભુજાઃ સાઽઙ્ગુષ્ઠ-મુષ્ટયઃ.

રણે ચિક્રીડ ધૂમ્રાક્ષસ્, તં તતર્જાઽનિલાઽઽત્મજઃ,
આદદે ચ શિલાં, સાઽશ્વં પિપેષા ઽસ્ય રથં તયા.

પપાત રાક્ષસો ભૂમૌ, રરાટ ચ ભયંકરમ્,
તુતોદ ગદયા ચાઽરિં, તં દુધ્રાવા ઽદ્રિણા કપિઃ.

અકમ્પનસ્ તતો યોદ્ધું ચકમે રાવણાઽજ્ઞયા,
સ રથેના ઽભિદુદ્રાવ, જુઘુરે ચાઽતિભૈરવમ્.

પસ્પન્દે તસ્ય વામાઽક્ષિ, સસ્યમુશ્ ચાઽશિવાઃ ખગાઃ,
તાન્ વવ્રાજા ઽવમત્યા ઽસૌ, બભાસે ચ રણે શરૈઃ.

ખમૂયુર્, વસુધામૂવુઃ સાયકા રજ્જુ-વત્ તતાઃ
તસ્માદ્ બલૈરપત્રેપે, પુપ્રોથા ઽસ્મૈ ન કશ્ચન.

સ ભસ્મ-સાચ્ ચકારાઽરીન્, દુદાવ ચ કૃતાન્ત-વત્,
ચુક્રોધ મારુતિસ્, તાલ- મુચ્ચખ્ને ચ મહા-શિખમ્.

યમાયા ઽકમ્પનં તેન નિરુવાપ મહા-પશુમ્,
બભ્રજ્જ નિહતે તસ્મિન્ શોકો રાવણમગ્નિવત્.

સ બિભ્રેષ, પ્રચુક્ષોદ, દન્તૈરોષ્ઠં ચખાદ ચ,
પ્રગોપાયાંચકારા ઽઽશુ યત્નેન પરિતઃ પુરમ્.

પ્રહસ્તમર્થયાંચક્રે યોદ્ધુમદ્ભુત-વિક્રમમ્.
"કિં વિચારેણ, રજેન્દ્ર ! યુદ્ધાઽર્થા વયમિત્ય્સૌ"

ચક્વાણા ઽશઙ્કિતો યોદ્ધુમુત્સેહે ચ મહા-રથઃ,
નિર્યેમિરે ઽસ્ય યોદ્ધારશ્, ચક્wxલ્qqપે ચાઽશ્વ-કુઞ્જરમ્.

યુયુજુઃ સ્યન્દનાનશ્વૈરીજુર્ દેવાન્ પુરોહિતાઃ
આનર્ચુર્ બ્રાહ્મણાન્ સમ્યગાશિષશ્ ચાઽઽશશંસિરે.

ઊહિરે મૂર્ધ્નિ સિદ્ધાર્થા, ગાવશ્ ચા ઽઽલેભિરે ભટૈઃ,
પ્રચુક્ષ્ણુવુર્ મહા ઽસ્ત્રાણિ, જિજ્ઞાસાંચક્રિરે હયાન્.

લલુઃ ખડ્ગાન્, મમાર્જુશ્ ચ, મમૃજુશ્ ચ પરશ્વધાન્
"અલંચક્રે, સમાલેભે વવસે, બુભુજે, પપે,

જહસે ચ ક્ષણં, યાનૈર્ નિર્જગ્મે યોદ્ધૃભિસ્ તતઃ
વિપ્રાન્ પ્રહસ્ત આનર્ચ, જુહાવ ચ વિભાવસુમ્.

સંવર્ગયાંચકારા ઽઽપ્તાન્, ચન્દનેન લિલેપ ચ,
ચચામ મધુ માર્દ્વીકં, ત્વક્-ત્રં ચાઽઽચકચે વરમ્.

ઉષ્ણીષં મુમુચે ચારુ, રથં, ચ જુજુષે શુભમ્,
આલલમ્બે મહાઽસ્ત્રાણિ, ગન્તું પ્રવવૃતે તતઃ.

આજઘ્નુસ્ તૂર્ય-જાતાનિ, તુષ્ટુવુશ્ ચા ઽનુજીવિનઃ,
રજઃ પ્રવવૃધે ઘોરં, ઘોષશ્ ચ વ્યાનશે દિશઃ.

તં યાન્તં દુદ્રુવુર્ ગૃધ્રાઃ, ક્રવ્યાદશ્ ચ સિષેવિરે
આવવુર્ વાયવો ઘોરાઃ, ખાદુલ્કાશ્ ચ પ્રચક્ષરુઃ.

સસ્યન્દે શોણિતં વ્યોમ, રણાઽઙ્ગાનિ પ્રજજ્વલુઃ,
રથાઃ પ્રચસ્ખલુઃ સાઽશ્વા, ન, રરંહાઽ-શ્વકુઞ્જરમ્.

પ્રતોદા જગલુર્, વામમાનઞ્ચુર્ યજ્ઞિયા મૃગાઃ
દદાલ ભૂઃ, પુપૂરે દ્યૌઃ, કપીનામપિ નિઃસ્વનૈઃ

મિમેહ રક્તં હસ્ત્યશ્વં, રાક્ષસાશ્ ચ નિતિષ્ઠિવુઃ,
તતઃ શુશુભતુઃ સેને, નિર્-દયં ચ પ્રજહ્રતુઃ

દિદ્વિશુર્, દુદ્યુવુશ્, ચચ્છુશ્, ચક્લમુઃ, સુષુપુર્, હતાઃ
ચખાદિરે ચખાદુશ્ ચ, વિલેપુશ્ ચ રણે ભટાઃ

પ્રહસ્તસ્ય પુરો-માત્યાન્ જિહિંસુર્, દધૃષુસ્ તથા
વાનરાઃ, કર્મ સેનાની રક્ષસાં ચક્ષમે ને તત્.

ઊર્ણુનાવ સ શસ્ત્રૌઘૈર્ વાનરાણામનીકિનીમ્,
શશાસ ચ બહૂન્, યોધાન્, જીવિતેન વિવેચ ચ,

આસસઞ્જ ભયં તેષાં, દિદ્યુતે ચ યથા રવિઃ,
નાઽઽયયાસ, દ્વિષદ્-દેહૈર્ જગાહે ચ દિશો દશ.

કેચિત્ સંચુકુટુર્ ભીતા, લેજિરે ઽન્યે પરાજિતાઃ,
સંગ્રામાદ્ બભ્રશુઃ કેચિદ્ યયાચુશ્ ચા ઽપરે ઽભયમ્.

એવં વિજિગ્યે તાં સેનાં પ્રહસ્તો, ઽતિદદર્પ ચ,
શશામ ન ચ સંક્રુદ્ધો, નિર્જુગોપ નિશાચરાન્.

ચુક્રુધે તત્ર નીલેન, તરુશ્ ચોચ્ચિક્ષિપે મહાન્,
પ્રહસ્તો ઽભિહતસ્ તેન બાણાન્ વિસસૃજે બહૂન્,

સેહે કપી, રથાઽશ્વાંશ્ ચ રિપોસ્ તતર્હ શાખિના,
ધરિત્રીં મુસલી તેયે પ્રહસ્તશ્, ચિખિદે ન ચ,

સંદુધુક્ષે તયોઃ કોપઃ, પસ્ફાયે શસ્ત્ર-લાઘવમ્,
નુનોદ શાખિનં નીલ, આવવ્રે મુસલી તરુમ્,

વિયત્યાનભ્રતુર્, ભૂમૌ મણ્ડલાનિ વિચેરતુઃ,
પ્રદુદ્રુવતુરન્યોન્યં વીરૌ, શશ્રમતુર્ ન ચ ,

સમીરયાંચકારા ઽથ રાક્ષસસ્ય કપિઃ શિલામ્,
ક્ષતસ્ તયા મમારા ઽસાવાશિશ્રાય ચ ભૂ-તલમ્.

તુતુષુર્ વાનરાઃ સર્વે, નેશુશ્ ચિત્રા નિશા-ચરાઃ,
જેરુરાશા દશાસ્યસ્ય, સૈન્યં નીલં નુનાવ ચ,

યદા ન ફેલુઃ ક્ષણદા-ચરાણાં મનોરથા રામ-બલાઽભિયોગે,
લઙ્કાં તદા ભેજુરુદીર્ણ-દૈન્યા, વ્યાચખ્યુરુચ્ચૈશ્ ચ હતં પ્રહસ્તમ્,