રાવણવધ · અધ્યાય 13

ચારુ-સમીરણ-રમણે હરિણ-કલઙ્ક-કિરણાઽઽવલી-સ-વિલાસા
આબદ્ધ-રામ-મોહા વેલા-મૂલે વિભાવરી પરિહીણા.

બદ્ધો વાસર-સઙ્ગે ભીમો રામેણ લવણ-સલિલાઽઽવાસે
સહસા સંરમ્ભ-રસો દૂરાઽઽરૂઢ-રવિ-મણ્ડલ-સમો લોલે.

ગાઢ-ગુરુ-પુઙ્ખ-પીડા- સ-ધૂમ-સલિલાઽરિ-સંભવ-મહા-બાણે
આરુઢા સંદેહં રામે સ-મહી-ધાર મહી સ-ફણિ-સભા.

ઘોર-જલ-દન્તિ-સંકુલ- મટ્ટ-મહાપઙ્ક-કાહલ-જલાઽઽવાસમ્
આરીણં લવણ-જલં સમિદ્ધ-ફલ-બાણ-વિદ્ધિ-ઘોર-ફણિ-વરમ્

સ-ભયં પરિહરમાણો મહાઽહિ-સંચાર-ભાસુરં સલિલ-ગણમ્
આરૂઢો લવણ-જલો જલ-તીરં હરિ-બલાઽઽગમ-વિલોલ-ગુહમ્

ચઞ્ચલ-તરુ-હરિણ-ગણં બહુ-કુસુમાઽઽબન્ધ-બદ્ધ-રામાઽઽવાસમ્
હરિ-પલ્લવ-તરુ-જાલં તુઙ્ગોરુ-સમિદ્ધ-તરુ-વર-હિમ-ચ્છાયમ્

વર-વારનં સલિલ-ભરેણ ગિરિ-મહી-મણ્ડલ-સંવર-વારણમ્
વસુધાર્યં તુઙ્ગ-તરઙ્ગ-સઙ્ગ-પરિહીણ-લોલ-વસુધા-રયમ્

પ્રણિપત્ય તતો વચનં જગાદ હિતમાયતો પતિર્ વારીણામ્
ગઙ્ગાઽવલમ્બિ-બાહૂ રામં બહલોરુ-હરિ-તમાલ-ચ્છાયમ્.

"તુઙ્ગા ગિરિ-વર-દેહા, અ-ગમં સલિલં, સમીરણો રસ-હારી,
અ-હિમો રવિ-કિરણ-ગણો, માયા સંસાર-કારણં તે પરમા.

આયાસ-સંભવારુણ ! સંહર સંહાર-હિમ-હર-સમ-ચ્છાયમ્
બાણં, વારિ-સમૂહં સંગચ્છ પુરાણ-ચારુ-દેહાઽઽવાસમ્.

અ-સુલભ-હરિ-સંચારં જલ-મૂલં બહલ-પઙ્ક-રુદ્ધાઽઽયામમ્
ભણ કિં જલ-પરિહીણં સુ-ગમં તિમિ-કમ્બુ-વારિ-વારણ-ભીમમ્.

ગન્તું લઙ્કા-તીરં બદ્ધ-મહાસલિલ-સંચરેણ સ-હેલમ્
તરુ-હરિણા ગિરિ-જાલં વહન્તુ ગિરિ-ભાર-સંસહા ગુરુ-દેહમ્.

હર-હાસ-રુદ્ધ-વિગમં પર-કણ્ઠ-ગણં મહાઽઽહવ-સમારમ્ભે
છિન્દન્તુ રામ-બાણા ગમ્ભીરે મે જલે મહા-ગિરિ-બદ્ધે.

ગચ્છન્તુ ચારુ-હાસા વીર-રસાઽઽબન્ધ-રુદ્ધ-ભય-સંબન્ધમ્
હન્તું બહુ-બાહુ-બલં હરિ-કરિણો ગિરિ-વરોરુ-દેહં સહસા.

જિગમિષયા સંયુક્તા બહૂવ કપિ-વાહિની મતે દાશરથેઃ
બુદ્ધ-જલાઽઽલય-ચિત્તા ગિરિ-હરણાઽઽરમ્ભ-સંભવ-સમાલોલા.

ગુરુ-ગિરિ-વર-હરણ-સહં સંહાર-હિમારિ-પિઙ્ગલં રામ-બલમ્
આરૂઢં સહસા ખં વરુણાઽઽલય-વિમલ-સલિલ-ગણ-ગમ્ભીરમ્

અવગાઢં ગિરિ-જાલં તુઙ્ગ-મહા-ભિત્તિ-રુદ્ધ-સુર-સંચારમ્
અ-ભયહરિ-રાસ-ભીમં કરિ-પરિમલ-ચારુ-બહલ-કન્દર-સલિલમ્.

અલિ-ગણ-વિલોલ-કુસુમં સ-કમલ-જલ-મત્ત-કુરર-કારણ્ડવ-ગણમ્
ફણિ-સંકુલ-ભીમ-ગુહં કરિ-દન્ત-સમૂઢ-સ-રસ-વસુધા-ખણ્ડમ્

અરવિન્દ-રેણુ-પિઞ્જર- સારસ-રવ-હારિ-વિમલ-બહુ-ચારુ-જલમ્
રવિ-મણિ-સંભવ-હિમ-હર- સમાગમાઽઽબદ્ધ-બહુલ-સુર-તરુ-ધૂપમ્

હરિ-રવ-વિલોલ-વારણ- ગમ્ભીરાઽઽબદ્ધ-સ-રસ-પુરુ-સંરાવમ્
ઘોણા-સંગમ-પઙ્કાઽઽ- વિલ-સુબલ-ભર-મહોરુ-વરાહમ્.

ઉચ્ચખ્નુઃ પરિરબ્ધાન્ કપિ-સઙ્ઘા બાહુભિસ્ તતો ભૂમિ-ભૃતઃ
નિષ્પષ્ટ-શેષ-મૂર્ધ્નઃ શૃઙ્ગ-વિકીર્ણોષ્ણ-રશ્મિ-નક્ષત્ર-ગણાન્.

તુઙ્ગ-મહા-ગિરિ-સુભરા બાહુ-સમારુદ્ધ-ભિદુર-ટઙ્કા બહુધા
લવણ-જલ-બન્ધ-કામા આરૂઢા અમ્બરં મહા-પરિણાહમ્

બહુ-ધવલ-વારિ-વાહં વિમલાઽઽયસ-મહાઽસિ-દેહ-ચ્છાયમ્
બદ્ધ-વિહઙ્ગમ-માલં હિમ-ગિરિમિવ મત્ત-કુરર-રવ-સંબદ્ધમ્

ચારુ-કલહંસ્-સંકુલ- સ-ચણ્ડ-સંચાર-સારસાઽઽબદ્ધ-રવમ્
સ-કુસુમ-કણ-ગન્ધ-વહં સમયાઽઽગમ-વારિ-સઙ્ગ-વિમલાઽઽયામમ્.

સહસા તે તરુ-હરિણા ગિરિ-સુભરા લવણ-સલિલ-બન્ધાઽઽરમ્ભે
તીર-ગિરિમારૂઢા રામાઽઽગમ-રુદ્ધ-સ-ભય-રિપુ-સંચારમ્.

તતઃ પ્રાણીતાઃ કપિ-યૂથ-મુખ્યૈર્ ન્યસ્તાઃ કૃશાનોસ્ તનયેન સમ્યક્
અ-કમ્પ્ર-બ્રાધ્નાઽગ્ર-નિતમ્બ-ભાગા મહાઽર્ણવં ભૂમિ-ભૃતો ઽવગાઢાઃ

તેને ઽદ્રિ-બન્ધ્યો, વવૃધે પયોધિસ્, તુતોષ રામો, મુમુદે કપીન્દ્રઃ,
તત્રાસ શત્રુર્, દદૃશે સુવેલઃ, પ્રાપે જલાન્તો, જુહૃષુઃ પ્લવઙ્ગાઃ.

ભ્રેમુર્, વવલ્ગુર્, નનૃતુર્, જજક્ષુર્, જુગુઃ, સમુત્પુપ્લુવિરે, નિષેદુઃ,
આસ્ફોટયાંચક્રુરભિપ્રણેદૂ, રેજુર્, નનન્દુર્, વિયયુઃ, સમીયુઃ.

ગિરિ-પઙ્ક-ચારુ-દેહં કક્કોલ-લવઙ્ગ-બધ-સુરભિ-પરિમલમ્
બહુ-બહલોરુ-તરઙ્ગં પરિસરસારૂઢમુદ્ધરં લવણ-જલમ્.

લોલં કૂલાઽભિગમે ખે તુઙ્ગા-મલ-નિબદ્ધ-પુરુ-પરિણાહમ્
સુર-ગઙ્ગા-ભરણ-સહં ગિરિ-બન્ધ-વરેણ લવણ-સલિલં રુદ્ધમ્.

આરૂઢં ચ સુવેલં તરુ-માલાઽઽબન્ધ-હારિ-ગિરિ-વર-જાલમ્
રાવણ-ચિત્ત-ભયઙ્કર- માપિઙ્ગલ-લોલ-કેસરં રામ-બલમ્

લઙ્કાઽઽલય-તુમુલાઽઽરવ- સુભર-ગભીરોરુ-કુઞ્જ-કન્દર-વિવરમ્
વીણા-રવ-રસ-સઙ્ગમ- સુર-ગણ-સંકુલ-મહા-તમાલ-ચ્છાયમ્

સ-રસ-બહુ-પલ્લવાઽઽવિલ- કેસર-હિન્તાલ-બદ્ધ-બહલ-ચ્છાયમ્
ઐરાવણ-મદ-પરિમલ- ગન્ધવહાઽઽબદ્ધ-દન્તિ-સંરમ્ભ-રસમ્

તુઙ્ગ-તરુ-ચ્છાયા-રુહ- કોમલ-હરિ-હારિ-લોલ-પલ્લવ-જાલમ્
હરિણ-ભયંકર-સ-કુસુમ- દાવ-સમ-ચ્છવિ-વિલોલ-દાડિમ-કુઞ્જમ્

કલ-હરિ-કણ્ઠ-વિરાવં સલિલ-મહા-બન્ધ-સંકુલ-મહા-સાલમ્
ચલ-કિસલય-સંબદ્ધં મણિ-જાલં સલિલ-કણ-મયં-વિવહન્તમ્

તુઙ્ગ-મણિ-કિરણ-જાલં ગિરિ-જલ-સંઘટ્ટ-બદ્ધ-ગમ્ભીર-રવમ્
ચારુ-ગુહા-વિવર-સભં સુર-પુર-સમમમર-ચારણ-સુસંરાવમ્

વિમલ-મહા-મણિ-ટઙ્કં સિન્દૂર-કલઙ્ક-પિઞ્જર-સહા-ભિત્તિમ્
વીર-હરિ-દન્તિ-સઙ્ગમ- ભય-રુદ્ધ-વિભાવરી-વિહાર-સમીહમ્

સ-મહા-ફણિ-ભીમ-બિલં ભૂરિ-વિહઙ્ગમ-તુમુલોરુ-ઘોર-વિરાવમ્
વારણ-વરાહ-હરિ-વર- ગો-ગણ-સારઙ્ગ-સંકુલ-મહા-સાલમ્

ચલ-કિસલય-સ-વિલાસં ચારુ-મહી-કમલ-રેણુ-પિઞ્જર-વસુધમ્
સ-કુસુમ-કેસર-બાણં લવઙ્ગ-તરુ-તરુણ-વલ્લરી-વર-હાસમ્

અ-મલ-મણિ-હેમ-ટઙ્કં તુઙ્ગ-મહા-ભિત્તિ-રુદ્ધ-રુરુ-પઙ્ક-ગમમ્
અમરાઽઽરૂઢ-પરિસર મેરુમિવા ઽઽવિલ-સ-રસ-મન્દાર-તરુમ્

ફલ-ભર-મન્થર-તરુ-વર- મ-વિદૂર-વિરૂઢ-હારિ-કુસુમાઽઽપીડમ્
હરિણ-કલઙ્ક-મણિ-સંભવ- બહુ-વારિ-ભર-સુગમ્ભીર-ગુહમ્.

જલ-કામ-દન્તિ-સંકુલ- સ-હેમ-રસ-ચારુ-ધવલ-કન્દર-દેહમ્
અઙ્કુર-તોહ-સમ-ચ્છવિ- રુરુ-ગણ-સંલીઢ-તરલ-હરિ-મણિ-કિરણમ્

ગાઢ-સમીરણ-સુસહં ભીમ-રવોત્તુઙ્ગ-વારિ-ધર-સંઘટ્ટમ્
ધવલ-જલ-વાહ-માલા- સંબન્ધાઽઽબદ્ધ-હિમ-ધરા-ધર-લીલમ્.

લવણ-જલ-બન્ધ-સ-રસં તરુ-ફલ-સંપત્તિ-રુદ્ધ-દેહાઽઽયાસમ્
લઙ્કા-તોરણ-વારણ- મારૂઢં સમર-લાલસં-રામ-બલમ્.

ગુરુ-પણવ-વેણુ-ગુઞ્જા- ભેરી-પેલોરુ-ઝલ્લરી-ભીમ-રવમ્
ઢક્કા-ઘણ્ટા-તુમુલં સન્નદ્ધં પર-બલં રણાઽઽયાસ-સહમ્

આરૂઢ-બાણ-ઘોરં વિ-મલાઽઽયસ-જાલ-ગૂઢ-પીવર-દેહમ્
ચઞ્ચલ-તુરઙ્ગ-વારણ- સંઘટ્ટાઽઽબદ્ધ-ચારુ-પરિણાહ-ગુણમ્

અસિ-તોમર-કુન્ત-મહા- પટ્ટિશ-ભલ્લ-વર-બાણ-ગુરુ-પુરુ-મુસલમ્
વીર-રસાઽલઙ્કારં ગુરુ-સંચાર-હય-દન્તિ-સ-મહી-કમ્પમ્

તે રામેણ સ-રભસં પરિતરલા હરિ-ગણા રણ-સમારમ્ભે
રુદ્ધા લઙ્કા-પરિસર- ભૂ-ધર-પરિભઙ્ગ-લાલસા ધીર-રવમ્.

યુગ્મકમ્ જલ-તીર-તુઙ્ગ-તરુ-વર- કન્ગર-ગિરિ-ભિત્તિ-કુઞ્જ-વિવરાઽઽવાસમ્
ભીમં તરુ-હરિણ-બલં સુ-સમિદ્ધ-હિમારિ-કિરણ-માલા-લોલમ્.

રાવણ-બલમવગન્તું જલ-ભર-ગુરુ-સલિલ-વાહ-ગણ-સમ-ચ્છાયમ્
અટ્ટ-તરુ-મઞ્ચ-મન્દ્રિર- તોરણ-માલા-સભાસુ સમારૂઢમ્.