રત્નત્રયપરીક્ષા · શ્લોક 158-177

ઉપાદાનં શરીરાણાં વિદ્યાવિદ્યેશ્વરાત્મનામ્
કાર્યાત્મિકા સા માયેયં પરિણામવતી ચ યત્ ॥

શરીરેન્દ્રિયસંયુક્તં કર્તારં સાધયેત્ તતઃ
વિશુદ્ધસ્યાધ્વનઃ સિદ્ધિર્ અનિવાર્યાવતિષ્ઠતે ॥

યેષાં માયા મતે ઽનિત્યા કલાવિદ્યાદિકારણમ્
ન તેષામસિતો માર્ગઃ કલાશુદ્ધ્યા વિશુદ્ધ્યતિ ॥

કલા હિ શોધિતાઃ પઞ્ચ નિવૃત્ત્યાદ્યા વિશુદ્ધયે
તત્ત્વાદીનામતો બિન્દોઃ કાર્યમધ્વા વિશેષતઃ ॥

ન તુ વ્યાપકમાત્રાણાં શુદ્ધ્યા શુદ્ધિર્મતાધ્વસુ
અનુપાદાનરૂપાણાં કલાનાં નિત્યશુદ્ધયોઃ ॥

શિવશક્ત્યોર્વિશુદ્ધ્યૈવ સદા શુદ્ધિપ્રસઙ્ગતઃ
ઇત્યાખ્યાતા મહામાયા સર્વાધ્વપ્રકૃતિઃ પરા ॥

આચાર્યૈસ્તૈરશેષાધ્વ કાર્યવાદવિચક્ષણૈઃ
અન્યે તુ કથયન્ત્યત્ર માયામધ્વસ્વનશ્વરીમ્ ॥

ઉપાદાનં કલાદીનામ્ અભિવ્યાપ્તાં ચ બિન્દુના
શુદ્ધિશ્ચ તાદૃશી જ્ઞેયા તયોરાગમવેદિભિઃ ॥

યયા વ્યાપકશુદ્ધ્યૈવ વિશુદ્ધિરિતરાશ્રયા
મન્ત્રયોનિર્મહામાયા યા પરિગ્રહવર્તિની ॥

શિવસ્ય શક્તિરાક્રાન્તા યયા સર્વે ઽપિ પુદ્ગલાઃ
સેયં ક્રિયાત્મિકા શક્તિર્ ઈશ્વરી સર્વદોદિતા ॥

વર્તમાના પશુષ્વેવ પાશત્વેન વ્યવસ્થિતા
પશૂન્ વર્તયતે નિત્યં નાનાયોનિષ્વનિશ્ચિતા ॥

સ્વપરામર્શવીર્યેણ ભોગમોક્ષૌ પ્રયચ્છતિ
સા ભોગસાધનોપાય પ્રત્યયોદયહેતુના ॥

શબ્દાનુવેધેન સદા મોહયેદવિવેચિતા
સર્વથૈવામૃતપ્રાપ્તેઃ પૃથક્કારં પ્રતન્વતી ॥

તતો ઽભૂદ્ વિષયાભોગ પ્રીતિલાલસચેતસઃ
જ્ઞાનં પરામૃતોપાય હેતુઃ પરિકરઃ પશોઃ ॥

તચ્ચ શબ્દાનુવેધેન શબ્દરાશેરભૂદસૌ
શબ્દરાશિશ્ચ બિન્દૂત્થો બિન્દુર્નાદાદસાવપિ ॥

બિન્દોરનાહતાદેષ કારણં શુદ્ધવર્ત્મનઃ
તત્ર ભોક્તૃતયા ભોગૈઃ શરીરેન્દ્રિયગોચરૈઃ ॥

મલઃ કર્મ ચ માયા ચ વિશુદ્ધમનુમીયતે
માયૈવ કારણં શુદ્ધા શુદ્ધયોર્મલકર્મણોઃ ॥

અશુદ્ધયોરશુદ્ધૈવ માયાતો દ્વિવિધા મતા
બિન્દોર્વિવેકે સહસા ચ્છિદ્યતે મલકમ્બુકઃ ॥

માયાપુરુષવિવેકે તુ ધર્માધર્મતુષક્ષયઃ
ઉત્તિર્ણમાયમાત્માનં મહામાયાનુષઙ્ગિણમ્ ॥

ઉદ્દિશ્ય શક્તિરીશસ્ય બિન્દોઃ ક્ષોભાય વર્તતે
યથોદધિરુપર્યેવ વિકરોત્યનિલેરણાત્ ॥