રત્નત્રયપરીક્ષા · શ્લોક 101-118

અષ્ટાવષ્ટૌ પદાન્યેક વિંશતિસ્તત્ર સંખ્યયા
શિરો વામશ્ચ મન્ત્રૌ દ્વૌ વિષ્ણુઃ કારણમુચ્યતે ॥

સા તુ શુક્લાર્ધચન્દ્રાભા નીલોત્પલદલાઙ્કિતા
ધ્યાતવ્યા ગલપદ્માન્તર્ બહુલાલોકશાલિની ॥

તત્પ્રલીનાણુસંઘસ્ય સંકલ્પો ઽર્થપ્રસિદ્ધયે
પ્રતિષ્ઠિતો યતસ્તેન પ્રતિષ્ઠા નામ સા કલા ॥

વામદેવો હ્યધિષ્ઠાતા વાચ્યમન્ત્રાત્મકો મતઃ

વિદ્યાયાં સપ્ત પુરુષો રાગો નિયતિસંયુતઃ ॥

વિદ્યા કલા ચ કાલશ્ચ માયાતત્ત્વાનિ તત્ર તુ
માયાદિભુવનાનાં ચ વિજ્ઞેયાઃ સપ્તવિંશતિઃ ॥

ઞાદયો ઽત્ર ઘકારાન્તા વર્ણાઃ સપ્ત વિલોમતઃ
પદાનિ વિંશતિર્મન્ત્રૌ શિખાઘોરૌ વ્યવસ્થિતૌ ॥

રુદ્રો ઽત્ર કારણં મન્ત્રો બહુરૂપો ઽધિદેવતા
સા તુ સ્ફુરદનેકાર્ચિસ્ ત્રિકોણા સ્વસ્તિકાઙ્કિતા ॥

ધ્યાતવ્યા તાલુપદ્માન્તર્ નીલાઞ્જનસમદ્યુતિઃ
તત્પ્રલીનાણુસંઘસ્ય સંકલ્પો ઽશેષગોચરઃ ॥

સવાર્થદ્યોતકો યેન તેન વિદ્યેતિ ગીયતે

શાન્તૌ તુ ત્રીણિ તત્ત્વાનિ દશાષ્ટૌ ભુવનાનિ ચ ॥

કથિતાન્યત્ર વર્ણાસ્તુ ગાદિકાન્તાસ્ત્રયો મતાઃ
પદાન્યેકાદશાત્રાસન્ મન્ત્રૌ વક્ત્રતનુચ્છદૌ ॥

ભુવનાદીન્યભિવ્યાપ્ય પઞ્ચ ષડ્બિન્દુલાઞ્છિતા
ષટ્કોણોદિતમલ્પાન્ત સહસ્રકિરણદ્યુતિઃ ॥

ધ્યાતવ્યા સા પરા શક્તિર્ ભ્રૂમધ્યકમલોદરે
તત્પ્રલીનાણુસંઘસ્ય દ્વેષરાગાદ્યભાવતઃ ॥

સંકલ્પસ્ય પ્રશાન્તત્વાચ્ છાન્તિરેષા નિગદ્યતે
ઈશ્વરઃ કારણં તત્ર મન્ત્રસ્તત્પુરુષાહ્વયઃ ॥

તદધિષ્ઠાયકો જ્ઞેયઃ પુરુષસ્ત્વધિદેવતા
અત્ર ચ ત્રીણિ તત્ત્વાનિ પઞ્ચમી તુ પરા કલા ॥

શિવતત્ત્વાત્મકં તત્ર પુરાણિ દશ પઞ્ચ ચ
વર્ણા વિસર્ગપૂર્વા યે ષોડશ સ્વરસંજ્ઞિતાઃ ॥

ઓમિત્યાદ્યં પદં મન્ત્રાઃ શિવાસ્ત્રેશાનશબ્દિતાઃ
શાન્ત્યતીતા ચ પઞ્ચાધ્વ ગર્ભિણી પરમા કલા ॥

ચિન્તનીયા મહાકાશ સ્વરૂપા મૂર્ધપઙ્કજે
ઈશાનો મન્ત્રરાડેનામ્ અધિતિષ્ઠતિ કારણમ્ ॥

દેવઃ સદાશિવસ્તત્ર કલાધ્વેતિ પ્રકીર્તિતઃ
વ્યાપકો ભુવનાદીનામ્ અભિવ્યાપ્તઃ સ બિન્દુના ॥