રસેન્દ્રચૂડામણિ · અધ્યાય 16

ર્ચૂમ્, 16
અથાતો જારણા પુણ્યા રસસિદ્ધિવિધાયિની ।
સુકરા સુલભદ્રવ્યા કૃતપૂર્વા નિગદ્યતે

{અભ્ર:: જારણા}
ઇહ નિષ્પત્ત્રકગ્રાસં યો રસાય પ્રયચ્છતિ ।
તોષિતસ્તેન ગૌરીશો જગત્ત્રિતયદાનતઃ

{પક્ષચ્છેદ => બન્ધન}
પક્ષચ્છેદમકૃત્વા યો રસબન્ધં સમીહતે ।
બીજૈઃ સ વિષયાસક્ત્યા મુક્તિમિચ્છતિ દુષ્ટધીઃ

{અભ્ર:: સત્ત્વ:: fઓર્ પક્ષચ્છેદ}
ઘનસત્ત્વં વિના નાન્યત્સૂતપક્ષનિકૃન્તનમ્ ।
કૃત્તપક્ષો નિરુદ્ધાધ્વા રજ્યતે બધ્યતે રસઃ

નિશ્ચન્દ્રમપિ પત્રાભ્રં જારિતં ખલુ પારદે ।
તચ્ચરેત્સપ્તધા ભિન્નં ચીર્ણં ચાપિ સમુદ્ગિરેત્

જીર્ણપાદાંશસત્ત્વોઽપિ તત્તદ્યોગેષુ યોજિતઃ ।
તત્તદ્રોગે ફલં શીઘ્રં રસો ધત્તેઽધિકં યતઃ

યત્ર સત્ત્વં દ્રુતં બીજં રસજારણકર્મણિ ।
ઉત્કૃષ્ટં ચાપિ તદ્દિષ્ટં ગુણૈરષ્ટગુણં તથા

શિવયોશ્ચરમો ધાતુરભ્રકં પારદસ્તથા ।
એતયોર્ મેલનાન્ ન્ઃણાં ક્વ મૃત્યુઃ ક્વ દરિદ્રતા

{મેર્ચુર્ય્:: વેર્zએહ્ર્ત્ કેઇન્ રેઇનેસ્ અભ્રસત્ત્વ}
કેવલાભ્રકસત્ત્વં હિ ગ્રસત્યેવ ન પારદઃ ।
ગ્રસ્તમપ્યતિદુઃખેન સર્વાઙ્ગવ્યાપિ નો ભવેત્

તસ્માલ્લોહાન્તરોપેતં યુક્તં ચ ધાતુસત્ત્વકૈઃ ।
અભ્રકક્ષારયોઃ સિદ્ધઃ કેવલં વપુઃસિદ્ધિદઃ

અભ્રેણૈકત્વકરણં લોહાનાં પરિકથ્યતે

{દ્વન્દ્વમેલાપક fઓર્ મેતલ્સ્}
કાન્તસ્ય લાક્ષાગુડસર્જરસૈઃ સધાતકીગુગ્ગુલુટઙ્કણૈશ્ચ ।
સ્ત્રીસ્તન્યપિષ્ટૈઃ સમભાગિકૈશ્ચ દુર્મેલલોહાન્યપિ મેલયન્તિ

{દ્વન્દ્વમેલાપક fઓર્ મેતલ્સ્}
તાપ્યચૂર્ણસમાયુક્તં લોહદ્વન્દ્વં મિલેદ્ધ્રુવમ્ ।
દ્વિત્રિવારં પરિધ્માનાત્ક્ષીરેઽક્ષીરમિવ ધ્રુવમ્

{પ્રેપરતિઓન્ ઓf અભ્રસત્ત્વ fઓર્ જારણ}
અભ્રસત્ત્વં હિ તુલ્યાંશતાપ્યસત્ત્વસમન્વિતમ્ ।
અભ્રશેષં કૃતં ધ્માનાદ્ભવેત્સુકરજારણમ્

{પ્રેપરતિઓન્ ઓf અભ્રસત્ત્વ fઓર્ જારણ}
યદ્વા દ્વિગુણિતં તાપ્યં નિર્વ્યૂઢં ઘનસત્ત્વકે ।
તદન્તર્જારિતં શીઘ્રં રસસિદ્ધિવિધાયકમ્

{પ્રેપરતિઓન્ ઓf અભ્રસત્ત્વ fઓર્ ચારણ wઇથ્ લેઅદ્ અન્દ્ તિન્}
એવં વઙ્ગેન નાગેન ઘનસત્ત્વં ચરેદ્રસઃ ।
તત્સત્ત્વં ધાતુવાદાર્યં દેહસિદ્ધૌ વિનિન્દિતમ્

એતૌ પૂતી મહાદોષૌ નાગવઙ્ગૌ નિરુત્તમૌ ।
રોગાંશ્ચ તનુતઃ શીઘ્રં સેવ્યમાનૌ પરં ખલુ

{ગર્ભદ્રુતિ}
તત્સત્ત્વં ગાલયિત્વા ચ વાસસા રવકાન્વિતમ્ ।
દશાંશતામ્રપાત્રસ્થરસેશ્વરવિમર્દિતમ્

તચ્ચતુઃષષ્ટિભાગેન સમેતં શુદ્ધપારદમ્ ।
ક્ષારામ્લલવણોપેતં તપ્તં ખલ્વે દિનત્રયમ્

ક્ષાલયિત્વોષ્ણસન્ધાનૈઃ ક્ષિપ્ત્વા કાચકરણ્ડકે ।
તદૂર્ધ્વાધો વિડં દત્ત્વા રસસ્યાષ્ટમભાગતઃ

તન્મુખે ભૂર્જમાધાય વેષ્ટયેદેકસૂત્રતઃ ।
કરણ્ડં વાસસાવેષ્ટ્ય દોલાયન્ત્રવિધાનતઃ

સર્વામ્લગોજલોપેતકાઞ્જિકૈઃ સ્વેદયેત્ત્ર્યહમ્ ।
તતો નિક્ષિપ્ય લોહાશ્મકમ્બૂનામેવ ભાજને

ક્ષાલયિત્વોષ્ણસન્ધાનૈર્વસ્ત્રેણોદ્ધૃત્ય તં દ્રવમ્ ।
વિશોષ્ય લગ્નં હસ્તેન મર્દયિત્વા ક્ષણં રસમ્

વસ્ત્રે ચતુર્ગુણે ક્ષિપ્ત્વા ગાઢનિષ્પીડનાદ્રસઃ ।
સર્વોઽપિ યદિ નિર્ગચ્છેદ્ ગર્ભે ગ્રાસસ્તથા દ્રુતઃ

{ગર્ભદ્રુતિ:: fઐલુરે:: રેપેતિતિઓન્}
સાવશેષે પુનર્ગ્રાસે સવિડં સ્વેદયેત્પુનઃ ।
એવં ગ્રાસત્રયં ભૂયઃ સમ્પ્રદાય પ્રયત્નતઃ

ષષ્ટિગ્રાસેષુ શેષેષુ ગર્ભદ્રાવણતઃ પરમ્ ।
પઞ્ચમાધ્યાયનિર્દિષ્ટે યન્ત્રે કચ્છપસંજ્ઞકે

વિડેન સંયુતં સૂતં પુટેન્મૃદ્વગ્નિનોપલૈઃ ।
યન્ત્રાદુદ્ધૃત્ય ભૂયોઽપિ ક્ષાલયિત્વોષ્ણકાઞ્જિકૈઃ

મર્દનોક્તવિધાનેન યામમાત્રં વિમર્દયેત્ ।
નિર્મલત્વવિધાનાય રાગાન્ ગૃહ્ણાતિ નિર્મલઃ

તસ્માન્મર્દ્યો રસો યત્નાદ્ ગ્રાસં ગ્રાસે પુટે પુટે ।
સંમર્દિતો ભવેદ્વાપિ રોગનાશનશક્તિમાન્

{મેર્ચુર્ય્:: ચારણ}
ભૂસર્જિકાલવણવર્ગસમેતકાઞ્ચીસંયુક્તકાઞ્જિકયુતં પરિચાર્યવસ્તુ ।
{મેર્ચુર્ય્:: ચારણ}
સત્ત્વોપલાદિસકલં વરતામ્રપત્રૈર્જુષ્ટં ચ હ્યમ્લમુદિતં રસચારણાય

{જારણ}
રમ્ભાપટુત્રિફલલાઙ્ગલિકાનિશાર્ધશોભાઞ્જનાઙ્ઘ્રિખરમઞ્જરિકાઙ્ઘ્રિસંખ્યૈઃ ।
સપ્તાહકં પરિવિભાવિતકાઞ્જિકોઽસૌ ક્લિન્નં હિ લોહનિવહં ગ્રસતીહ સૂતઃ

{બિડ fઓર્ ગર્ભદ્રુતિ}
ક્ષારૈશ્ચતુર્ભિર્ લવણૈશ્ચ ષડ્ભિર્ દ્રવામ્લમિશ્રૈર્ દશધા વિભાવિતૈઃ ।
સ્વર્ણાદિલોહાભ્રકસત્ત્વગર્ભદ્રુતિપ્રહીત્યૈ બિડ એષ દિષ્ટઃ

{દણ્ડધારી}
વીથીતુલ્યે ગતમલરસઃ પઞ્ચશાણપ્રમાણં ભુક્ત્વા સત્ત્વં ગગનજનિતં ષષ્ટિકાક્ષારવહ્નૌ ।
તત્ત્વં હ્યેતદ્ વ્રજતિ સ જવાત્સારધૂમાયનાનિ તત્તુલ્યોઽસૌ મુનિભિરુદિતો દણ્ડધારી ચ નામ્ના

{દણ્ડધારિન્:: તેસ્ત્ fઓર્ ~}
ગર્ભદ્રુતિયુતે સૂતે તૃણં ક્ષિપ્તં પ્રતિષ્ઠતે ।
ઊર્ધ્વદણ્ડધરઃ સોઽયં દણ્ડધારી રસો મતઃ

{મેર્ચુર્ય્:: અભ્રજીર્ણ:: મેદિચ્. ઉસે}
યદિ ભજતિ હિ મર્ત્યસ્તુલ્યજીર્ણાભ્રસૂતં પ્રતિદિનમિહ ગુઞ્જામાત્રયા માસમાત્રમ્ ।
શશધરપરિપાટ્યા ગ્રાસયોગેન સ સ્યાત્ સસુખહિતશતાયુર્મુક્તવાર્ધક્યદોષઃ

વલિપલિતવિહીનઃ સોઽપિ રોગાદ્વિહીનઃ

તેન તેન હિ યોગેન યોજનીયો મહારસઃ ।
{અભ્ર:: સત્ત્વ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
ખસત્ત્વઃ કુરુતે તીવ્રાં ક્ષુધં રોગગણં હરેત્

{દ્વિતીયો ગ્રાસઃ = મેર્ચુર્ય્:: દ્વિગુણાભ્રજીર્ણ~}
અષ્ટમાંશપ્રકારેણ દેયં ગ્રાસં દ્વિતીયકમ્ ।
ચારણં દ્રાવણં ચૈવં યથાપૂર્વં પ્રકલ્પ્યતે

જારણં ચાપિ કર્તવ્યં કૂર્મનામનિ યન્ત્રકે ।
પઞ્ચમાધ્યાયમધ્યે ચ નિર્દિષ્ટં કૂર્મયન્ત્રકમ્

{??}
ઘનોદ્ભૂતં સત્ત્વં પલપરિમિતં વિંશતિપુટે રસે ચત્વારિંશત્ પરિકલિતચારં ચ જરિતમ્ ।
પયઃપઙ્કપ્રાયં દ્વિગુણજરિતાભ્રે વરરસે યદા તદ્વિક્ષિપ્તં રસિતરસરૂપં સનિનદમ્

{મેર્ચુર્ય્:: દ્વિગુણાભ્રજીર્ણ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
દ્વિગુણગગનજીર્ણઃ સેવિતઃ સૂતરાજઃ પ્રતિદિનમિહ ગુઞ્જામાત્રયા વર્ષમાત્રમ્ ।
વિદધતિ વરકલ્પં સિન્ધુકન્દર્પતુલ્યં દશશતમિતવર્ષપ્રાપ્તદીર્ઘાયુષં ચ

ગુઞ્જામાત્રો રસેન્દ્રોઽયમ્ અર્કવારિનિષેવિતમ્ ।
ક્ષયાદ્યાન્ અખિલાન્ રોગાન્ દુઃસાધ્યાનપિ સાધયેત્

{મેર્ચુર્ય્:: ત્રિગુણાભ્રજીર્ણ~}
અમુના ક્રમયોગેન ગ્રાસો દેયસ્તૃતીયકઃ ।
પઞ્ચમાધ્યાયનિર્દિષ્ટે યન્ત્રે ચૈવાન્તરાલિકે ।
નિરુધ્ય જારણાં કુર્યાત્ દ્રવ્યસ્ય વાર્ત્તિકઃ

{3. ગ્રાસ => જલૌકા(બન્ધ?) => ઊર્ધ્વપાતન => પક્ષચ્છેદ}
પરિફલઘનયુક્તસ્ ત્રિંશતા તુલ્યવારૈર્ ગ્રસતિ યદિ રસેન્દ્રો યો જલૌકાકૃતિઃ સઃ ।
નિખિલનિહિતમૂર્તિઃ નિષ્પતેદુદ્ગતોઽસૌ પુનરપિ નિજપાત્રે છિન્નપક્ષઃ સ સૂતઃ

{મેર્ચુર્ય્:: ત્રિગુણાભ્રજીર્ણ~:: મેદિચ્. ઉસે}
જાતઃ સૂતસ્ ત્રિગુણગગનગ્રાસસંપુષ્ટમૂર્તિર્ ભસ્મીભૂતં યવપરિમિતં વજ્રભસ્માદિયુક્તમ્ ।
તં ચેન્મર્ત્યો ભજતિ હિ સદા જાયતે દિવ્યદેહો જીવેત્ કલ્પત્રિદશશતિકાન્ વત્સરાણાં પ્રકામમ્

સિદ્ધાર્થદ્વયમાનેન મૂર્છિતસ્ તાપ્યભસ્મના ।
હિનસ્તિ સકલાન્ રોગાન્ સપ્તવારેણ રોગિણમ્

{ચતુર્થો ગ્રાસઃ}
બદ્ધો વા ભસ્મતાં નીતઃ સિદ્ધાર્થપ્રમિતો નરૈઃ ।
વ્યોષવેલ્લમધૂપેતઃ ચતુર્માસનિષેવિતઃ

વલીપલિતનિર્મુક્તં મનુષ્યં કુરુતે ધ્રુવમ્ ।
પ્રમત્તદ્વિપદર્પાઢ્યં કન્દર્પ ઇવ રૂપિણમ્

કન્દર્પદર્પજિદ્રૂપે પાપસન્તાપવર્જિતઃ ।
જીવેત્ ત્રિંશચ્છતાન્યષ્ટાનીહ વર્ષાણિ માનવઃ ।
સેવનાદ્રમતે ચાસાવઙ્ગનાનાં શતં તથા

વરાં લોહસમાં સ્થૂલાં સ્પર્શમાત્રેણ લીલયા ।
રસોઽસૌ બન્ધમાયાતો મોદયત્યેવ નિશ્ચિતમ્

મૃતમુત્થાપયેન્મર્ત્યશ્ચક્ષુષોઃ ક્ષેપમાત્રતઃ ।
નિહન્તિ સકલાન્રોગાન્ઘ્રાતઃ શીઘ્રં ન સંશયઃ

{પઞ્ચમો ગ્રાસઃ}
એવં ચ પઞ્ચમો ગ્રાસઃ પ્રદાતવ્યોઽષ્ટમાંશતઃ ।
સ પાત્રસ્થોઽગ્નિસંતપ્તો ન ગચ્છતિ કથઞ્ચન

સ પક્ષચ્છિન્ન ઇત્યુક્તઃ સ મુક્તોઽખિલદુર્ગુણૈઃ ।
સોઽયં નિષેવિતઃ સૂતસ્ત્રિમાસં રાજિકામિતઃ

વિડઙ્ગત્રિફલાક્ષૌદ્રૈઃ ખે દેવૈઃ સહ સઙ્ગમમ્ ।
ઘ્રાણમાત્રેણ સૂતેન્દ્રઃ સર્વરોગનિકૃન્તનઃ

ગુણા એતે વિનિર્દિષ્ટા રસસ્ય રસવાદિભિઃ ।
સકલાસ્તે ગુણાઃ સત્યા ભૈરવેણ પ્રકીર્તિતાઃ

{ષષ્ઠો ગ્રાસઃ}
પલૈશ્ચતુર્ભિર્દાતવ્યો ગ્રાસઃ ષષ્ઠોઽપિ પૂર્વવત્ ।
ષડ્ગુણાભ્રકજીર્ણોઽસૌ સુધાતુલ્યો ગુણોદયઃ

સર્ષપપ્રમિતો માસં ખણ્ડોપલકસંયુક્તઃ ।
માસેન કુરુતે દેહં તચ્છતાયુષજીવિનમ્

બદ્ધોઽયં કુરુતે ચૈવ મુખસ્થઃ ખેચરીં ગતિમ્ ।
વારયત્યપિ શસ્ત્રાણિ દિવ્યાન્યપિ સહસ્રશઃ

દશદન્તિબલઃ શ્રીમાન્ સર્વલોકેષુ પૂજિતઃ ।
રઞ્જિતઃ સારિતઃ સમ્યક્ ક્રામણેન સમન્વિતઃ ।
કોટિવેધી ભવત્યેવ અબદ્ધઃ કુન્તવેધકઃ

સમર્થો ન રસસ્યાસ્ય ગુણાન્ વક્તું મહીતલે ।
કોઽપિ શ્રીસોમદેવો વા પ્રભાવં વેત્તિ શઙ્કરઃ

{સપ્તમો ગ્રાસઃ}
ગ્રાસસ્તુ સપ્તમો દેયો વારદ્વિતયયોગતઃ ।
દ્રાવણં જારણં તસ્ય યથાપૂર્વં પ્રકલ્પયેત્

અયં ભસ્મીકૃતઃ સૂતો લિક્ષામાત્રેણ સેવિતઃ ।
ત્રિફલામલ્લખણ્ડાભ્યાં માસસ્યાર્ધેન માનવમ્

કોટિકન્દર્પરૂપાઢ્યં શક્રતુલ્યપરાક્રમમ્ ।
પૂજિતં સર્વદેવૈશ્ચ વેદકલ્પયુગાયુષમ્

વિજ્ઞાનવન્તં કાલં ચ ત્રિકાલજ્ઞાનસંયુતમ્ ।
શાપાનુગ્રહણે શક્તં દિવ્યસ્ત્રીશતરઞ્જનમ્ ।
કુરુતે નાત્ર સન્દેહો નન્દિનો વચનં યતઃ

રઞ્જિતઃ સારિતઃ સોઽયં ક્રામણેન સમન્વિતઃ ।
ધૂમવેધી ભવેન્નૂનં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

{અષ્ટમો ગ્રાસઃ}
તતશ્ચૈવાષ્ટમો ગ્રાસો દાતવ્યઃ સમભાગતઃ ।
જીર્ણાષ્ટગુણસત્ત્વાભ્રો રસેન્દ્રો ભસ્ત્રિકાશતૈઃ

પ્રધ્માતોઽપિ ન યાત્યેવ નૈવ કિંચિત્પ્રહીયતે ।
સોઽયમગ્નિસહો નામ્ના સંખ્યાતીતગુણોદયઃ

સંખ્યાતીતપ્રભાઢ્યશ્ચ ચિત્રવીર્યો મહાબલઃ ।
લિક્ષામાત્રો રસેન્દ્રોઽયં સેવિતઃ સિતયા સહ

પ્રકરોત્યેકવારેણ નરં સર્વાઙ્ગસુન્દરમ્ ।
રુદ્રતુલ્યં મહૈશ્વર્યં વિષ્ણુતુલ્યં પરાક્રમમ્

શશાઙ્કતુલ્યં સત્કાન્તિં સૂર્યતુલ્યપ્રતાપિનમ્ ।
ચતુર્મુખસમાયુષ્યં નેત્રે તાર્ક્ષ્યદૃશાવિવ

રઞ્જિતઃ સારિતઃ સમ્યક્ ક્રામણેન સમન્વિતઃ ।
શબ્દવેધી ભવેત્સોઽયં શિવવત્ સર્વતોમુખઃ

મન્થાનભૈરવાદ્યૈશ્ચ શતકોટિપ્રવિસ્તરૈઃ ।
કોટિભિશ્ચાપિ કાર્ત્સ્ન્યેન રસસ્યાસ્ય મહાગુણૈઃ ।
શક્યં તેનૈવ સંસ્તોતું તરઙ્ગા ઇવ સાગરે

સાધકસ્યાલ્પભાવેન શઙ્કરસ્યાપ્રસાદતઃ ।
યથાવદૌષધાજ્ઞાનાદ્ અયથાહૃતભૈષજૈઃ

ગન્ધવત્યપરિજ્ઞાનાદયથાવચ્ચ સાધનાત્ ।
ન સિધ્યતિ કલૌ સૂતઃ સંશયેન પ્રકુર્વતામ્

{છિન્નપક્ષલક્ષણ}
ઊર્ધ્વાધઃપતનેઽશક્તો નિરુદ્ધાધ્વા ન કુછવિઃ ।
જીર્ણાભ્રકો ભવેત્સૂતઃ છિન્નપક્ષઃ સ ઉચ્યતે

{મેર્ચુર્ય્:: "અગે" અચ્ચોર્દિન્ગ્ તો અભ્ર}
સમાભ્રજીર્ણે બાલઃ સ્યાત્ કિશોરો દ્વિગુણાભ્રકઃ ।
યુવા ચતુર્ગુણાભ્રાશી ષડ્ગુણાભ્રકજીર્ણવાન્

વૃદ્ધશ્ચૈવાતિવૃદ્ધશ્ચ ભવેદષ્ટગુણાભ્રકઃ ।
બાલસ્તુ કલ્પનીયેન દેહલોહવિધાયકઃ

કુમારઃ પિષ્ટતાં પ્રાપ્તો દેહલોહકરો ભવેત્ ।
સ્વર્ણેન સારિતસૂતો યુવા સિદ્ધિવિધાયકઃ

દેહલોહકરો વૃદ્ધો ભવેદ્ભસ્મત્વમાગતઃ ।
અતિવૃદ્ધો રસો વૃદ્ધો વક્ત્રસ્થઃ સર્વસિદ્ધિદઃ

તત્ર બાલઃ કુમારશ્ચ નેષ્યતે તુ રસાયને ।
તરુણો રોગનાશાર્થં દેહરક્ષાકરસ્તથા

વૃદ્ધશ્ચૈવાતિવૃદ્ધશ્ચ દેહલોહકરાવુભૌ ।
{મેર્ચુર્ય્:: ઇન્fલુએન્ચે ઓf જીર્ણાભ્ર ઓન્ ફ્ય્સ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
કિંચિદ્ અગ્નિસહસાભો ભવેત્તુલ્યાભ્રજારિતઃ

દ્વિગુણાભ્રકજીર્ણસ્તુ ધૂમત્વં નૈવ ગચ્છતિ ।
દધિવદ્બન્ધમાયાતિ સૂતેન્દ્રઃ ત્રિગુણાભ્રકઃ

દેહસિદ્ધિકરઃ સૂતો વ્યોમ્નિ જીર્ણે ચતુર્ગુણે ।
જીર્ણષષ્ઠગુણાભ્રસ્તુ બ્રહ્માયુષ્યપ્રદો રસઃ

જીર્ણસપ્તગુણાભ્રસ્તુ દદ્યાદાયુઃ સવિક્રમઃ ।
પ્રદત્તે શઙ્કરાયુષ્યં જારિતેઽષ્ટગુણેઽભ્રકે ।
{મેઅસુરેસ્ અગૈન્સ્ત્ ગ્રાસાજીર્ણ}
ગ્રાસાજીર્ણરસં પાત્ય પુનઃ સંદીપ્ય જારયેત્

તતઃ શુલ્બસ્ય તીક્ષ્ણસ્ય કાન્તસ્ય રજતસ્ય ચ ।
સુવર્ણસ્ય ચ બીજાનિ વિધાય પરિજારયેત્

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ:: wઇથ્ ચોપ્પેર્}
અભ્રકોક્તપ્રકારેણ દ્રાવણં જારણં તથા ।
રસસ્ય રઞ્જની પ્રોક્તા તીક્ષ્ણકાન્તાર્કજારણા

તત્તત્ક્ષારામ્લકસ્વેદૈર્ યત્નતો વિહિતશ્ચરેત્ ।
શતધા દરદવ્યૂઢં તામ્રં હિ ત્રિગુણં રસે

જારણાજ્જાયતે તેન દ્રુતમાણિક્યસન્નિભઃ ।
તામ્રેણ બલવાન્સૂતઃ સૂર્યતુલ્યપરાક્રમઃ

ત્રિદોષૈઃ કૃતનિઃશેષં રસોઽયં જીવયત્યલમ્ ।
સેવિતોઽયં રસો માસં ગુઞ્જયા તુલિતોઽન્વહમ્ ।
કુર્યાદ્ભીમસમં મર્ત્યં મુક્તે ચ ભુજિ વિક્રમમ્

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ:: wઇથ્ તીક્ષ્ણલોહ}
ક્રામણં જારણં વેધો રઞ્જનં વેગકારિતા ।
હિઙ્ગુલશતનિર્વ્યૂઢાત્ તીક્ષ્ણગ્રાસાદ્ રસે ભવેત્

સમાંશતો જારિતતીક્ષ્ણસૂતો નિષેવિતઃ પાદમિતો દ્વિમાસમ્ ।
કરોતિ મર્ત્યં ગતમૃત્યુભીતિં મહાબલં ધ્વસ્તરુજં સુપુત્રમ્

સૂતો દ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચગુણસ્તીક્ષ્ણેન જારિતઃ ।
ઉત્તરોત્તરતસ્તસ્ય ગુણઃ કેનેહ વર્ણ્યતે ।
{મેર્ચુર્ય્:: જારણ:: wઇથ્ કાન્તલોહ}
કાન્તજીર્ણરસશ્ ચૈવં ગુણૈઃ કોટિગુણં ભવેત્

દ્વિગુણજરિતકાન્તો વ્યાધિબાધાં હિનસ્તિ હરતિ ચ રસ ઉચ્ચૈર્વ્યાધિવક્રં ક્ષણેન ।
વલિપલિતવિકારં દુઃખદારિદ્ર્યમૃત્યું જનયતિ વરપુત્રં સચ્ચરિત્રં રસેન્દ્રઃ

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ:: wઇથ્ ગોલ્દ્}
પાદાંશેનાર્ધભાગેન ત્રિપાદેન સમાંશતઃ ।
દ્વિગુણત્રિગુણાંશાભ્યાં તથા પઞ્ચગુણાંશતઃ

શતનિર્વ્યૂઢમાક્ષીકસ્વર્ણજીર્ણો મહારસઃ ।
જાયતે ત્રિજગત્પૂજ્યશ્ ચિન્તામણિસમોદયઃ

{વિડ:: fઓર્ જારણ ઓf મેર્ચુર્ય્ wઇથ્ ગોલ્દ્}
પઞ્ચાઙ્ગમૂલકક્ષારક્ષિપ્તક્ષાલિતગોજલૈઃ ।
શતભાવિતગન્ધાશ્મ બિડં હેમાદિજારણમ્

{મેર્ચુર્ય્:: સમસ્વર્ણજીર્ણ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
સમજરિતસુવર્ણં સર્વશક્ત્યાતિપૂજ્યા દિનકરદિનમાત્રં સેવિતો માષમાત્રમ્ ।
બહુવિધગદમુક્તં હન્તિ વાર્ધક્યમુચ્ચૈઃ વૃકજઠરદૃઢાશૌદ્દામમ્ અગ્નિં ચ કુર્યાત્

વન્ધ્યરોગમ્ અસાધ્યત્વં પુરુષસ્ય સમન્તતઃ ।
વિનિહન્તિ ન સન્દેહઃ કુર્યાચ્છતધનં નરમ્