રસેન્દ્રચિન્તામણિ · અધ્યાય 5

ર્ચિન્ત્, 5
<ગન્ધક:: શોધન (મેછનિચલ્)>
આદૌ ગન્ધકટઙ્કાદિ ક્ષાલયેજ્જમ્ભકરિણા ।
દૃઢસંલગ્નધૂલ્યાદિ મલં તેન વિશીર્યતે

<સુલ્fઉર્:: શોધન>
ગન્ધઃ સક્ષીરભાણ્ડસ્થો વસ્ત્રે કૂર્મપુટાચ્છુચિઃ ।
<સુલ્fઉર્:: શોધન>
અથવા કાઞ્જિકે તદ્વત્સઘૃતે શુદ્ધિમાપ્નુયાત્

ગન્ધકમત્ર નવનીતાખ્યમુપાદેયમ્

<સુલ્fઉર્:: શોધન>
લૌહપાત્રે વિનિક્ષિપ્ય ઘૃતમ્ અગ્નૌ પ્રતાપયેત્ ।
તપ્તે ઘૃતે તત્સમાનં ક્ષિપેદ્ગન્ધકજં રજઃ

વિદ્રુતં ગન્ધકં જ્ઞાત્વા દુગ્ધમધ્યે વિનિક્ષિપેત્ ।
એવં ગન્ધકશુદ્ધિઃ સ્યાત્સર્વકાર્યેષુ યોજયેત્

<સુલ્fઉર્:: રેમોવલ્ ઓf "સ્મેલ્લ્">
ગન્ધકસ્ય ચ પાદાંશં દત્ત્વા ચ ટઙ્કણં પુનઃ ।
મર્દયેન્માતુલુઙ્ગામ્લૈ રુવુતૈલેન ભાવયેત્ ।
ચૂર્ણં પાષાણગં કૃત્વા શનૈર્ ગન્ધં ખરાતપે

વિચૂર્ણ્ય ગન્ધકં ક્ષીરે ઘનીભાવાવધિં પચેત્ ।
તતઃ સૂર્યાવર્ત્તરસં પુનર્દત્ત્વા પચેચ્છનૈઃ

પશ્ચાચ્ચ પાતયેત્પ્રાજ્ઞો જલે ત્રૈફલસમ્ભવે ।
જહાતિ ગન્ધકો ગન્ધં નિજં નાસ્તીહ સંશયઃ

<સુલ્fઉર્:: રેમોવલ્ ઓf "સ્મેલ્લ્">
દેવદાલ્યમ્લપર્ણી વા નાગરં વાથ દાડિમમ્ ।
માતુલુઙ્ગં યથાલાભં દ્રવમેકસ્ય વા હરેત્

ગન્ધકસ્ય તુ પાદાંશં ટઙ્કણં દ્રવસંયુતમ્ ।
અનયોર્ગન્ધકં ભાવ્યં ત્રિભિર્વારૈસ્ તતઃ પુનઃ

ધૂસ્તૂરસ્તુલસીકૃષ્ણા લશુનં દેવદાલિકા ।
શિગ્રુમૂલં કાકમાચી કર્પૂરઃ શઙ્ખિનીદ્વયી

કૃષ્ણાગુરુશ્ચ કસ્તૂરી વન્ધ્યાકર્કોટકીદ્વયી ।
માતુલુઙ્ગરસૈઃ પિષ્ટ્વા ક્ષિપેદેરણ્ડતૈલકે

અનેન લૌહપાત્રસ્થં ભાવયેત્ પૂર્વગન્ધકમ્ ।
ત્રિવારં ક્ષૌદ્રતુલ્યં તુ જાયતે ગન્ધકવર્જિતમ્

<ગન્ધતૈલ>
અર્કક્ષીરૈઃ સ્નુહીક્ષીરૈર્વસ્ત્રં લેપ્યં તુ સપ્તધા ।
ગન્ધકં નવનીતેન પિષ્ટ્વા વસ્ત્રં વિલેપયેત્

તદ્વર્તિર્જ્વલિતા દણ્ડે ધૃતા ધાર્યા ત્વધોમુખી ।
તૈલં પતત્યધોભાણ્ડે ગ્રાહ્યં યોગેષુ યોજયેત્

<ગન્ધતૈલ>
આવર્ત્યમાને પયસિ દધ્યાદ્ ગન્ધકજં રજઃ ।
તજ્જાતદધિજં સર્પિર્ગન્ધતૈલં નિયચ્છતિ

<ગન્ધતૈલ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્>
ગન્ધતૈલં ગલત્કુષ્ઠં હન્તિ લેપાચ્ચ ભક્ષણાત્ ।
અનેન પિણ્ડિકા કાર્યા રસેન્દ્રસ્યોક્તકર્મસુ

<સુલ્fઉર્:: બન્ધન>
શુદ્ધસૂતપલૈકં તુ કર્ષૈકં ગન્ધકસ્ય ચ ।
સ્વિન્નખલ્વે વિનિક્ષિપ્ય દેવદાલીરસપ્લુતમ્ ।
મર્દયેચ્ચ કરાઙ્ગુલ્યા ગન્ધબન્ધઃ પ્રજાયતે

<સુલ્fઉર્:: પિષ્ટી>
ભાગા દ્વાદશ સૂતસ્ય દ્વૌ ભાગૌ ગન્ધકસ્ય ચ ।
મર્દયેદ્ઘૃતયોગેન જાયતે ગન્ધપિષ્ટિકા

<સુલ્fઉર્:: બન્ધન>
અષ્ટૌ ભાગા રસેન્દ્રસ્ય ભાગ એકસ્તુ ગાન્ધિકઃ ।
વિષતૈલાદિના મર્દ્યો ગન્ધબન્ધઃ પ્રજાયતે

<સુલ્fઉર્:: પિષ્ટી>
દશનિષ્કં શુદ્ધસૂતં નિષ્કૈકં શુદ્ધગન્ધકમ્ ।
સ્તોકં સ્તોકં ક્ષિપેત્ખલ્વે મર્દયેચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ ।
કુટ્ટનાજ્જાયતે પિષ્ટિઃ સેયં ગન્ધકપિષ્ટિકા

ફલં ચાસ્ય ગન્ધકજારણનાગમારણાદિ

<સુલ્fઉર્:: શુદ્ધ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્>
શુદ્ધગન્ધો હરેદ્રોગાન્કુષ્ઠમૃત્યુજ્વરાદિકાન્ ।
અગ્નિકારી મહાનુષ્ણો વીર્યવૃદ્ધિં કરોતિ ચ