રસાર્ણવ · અધ્યાય 2

રસોપદેશદાતા ચ કથં સ્યાદ્વદ મે પ્રભો
શિષ્યશ્ચૈવ કથં દેવ રસાનુષ્ઠાનતત્પરઃ ॥

નિસ્પૃહો નિરહંકારો લોભમાયાવિવર્જિતઃ
કુલમાર્ગરતો નિત્યં ગુરુપૂજારતશ્ચ યઃ ॥

દાન્તઃ શિષ્યોપદેશજ્ઞઃ શક્તિમાન્ ગતમત્સરઃ
ધર્મજ્ઞઃ સત્યવાક્ દક્ષઃ શીલવાન્ ગુણવાન્ શુચિઃ ॥

અનેકરસશાસ્ત્રજ્ઞો રસમણ્ડપકોવિદઃ
રસદીક્ષાવિધાનજ્ઞો યન્ત્રૌષધિમહારસાન્ ॥

રાગસંખ્યાં બીજકલાં દ્વંદ્વમેલાપનં વિડમ્
રઞ્જનં સારણં તૈલં દલાનિ ક્રામણાનિ ચ ॥

વર્ણોત્કર્ષં મૃદુત્વં ચ જારણાં બાલબદ્ધયોઃ
ખેચરીં ભૂચરીં ચૈવ યો વેત્તિ સ ગુરુર્મતઃ ॥

દેશકાલક્રિયાભિજ્ઞો દયાદાક્ષિણ્યસંયુતઃ
લોભમાયાવિનિર્મુક્તો મન્ત્રાનુષ્ઠાનતત્પરઃ ॥

સામુદ્રલક્ષણોપેતો ગમ્ભીરો ગુરુવત્સલઃ
દેવાગ્નિયોગિનીચક્ર કુલપૂજારતઃ સદા
શિષ્યો વિનીતસ્તન્ત્રજ્ઞઃ સત્યવાદી દૃઢવ્રતઃ ॥

યે નરાઃ કુમ્ભકુદ્દાલ ધ્વજશઙ્ખાદિલાઞ્છિતૈઃ
કરૈરધિષ્ઠિતા દેવિ યોજ્યાસ્ તે નિધિસાધને ॥

બલવન્તો મહાસત્ત્વાઃ કૃષ્ણરક્તવિલોચનાઃ
વક્રઘોણાઃ સદા ક્રૂરાઃ પ્રશસ્તા બિલસાધને ॥

નિર્માંસમૂર્ધપિણ્ડીકાન્ રક્તકેશાન્ ગતાલસાન્
કઠિનાન્ ઉષ્ણપાદાંશ્ચ ધાતુવાદે નિયોજયેત્ ॥

આદૌ પરીક્ષયેદ્દેવિ સાધકાન્ સુસમાહિતાન્
બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાન્ શૂદ્રાંશ્ચાનુક્રમેણ તુ ॥

જિતેન્દ્રિયાઃ ક્લેશસહા નિત્યોદ્યમસમન્વિતાઃ
શૂરાશ્ચ કૃતવિદ્યાશ્ચ પ્રશસ્તાઃ સાધકાઃ પ્રિયે ॥

રસદીક્ષાવિહીના યે પ્રોક્તલક્ષણવર્જિતાઃ
વિપ્લાવકાઃ પાપરતાઃ વર્જયેત્તાન્ પ્રયત્નતઃ ॥

દુશ્ચારિણી દુરાચારા નિષ્ઠુરા કલહપ્રિયા
બહ્વાશિની ચ દુશ્ચિત્તા કોટરાક્ષી ચ નિર્દયા
રસનિન્દાકરી યા ચ તાં નારીં પરિવર્જયેત્ ॥

ઈદૃશીભિર્ વરારોહે સમ્પૂર્ણં ક્ષિતિમણ્ડલમ્
ન તાદૃશી ભવેન્નારી યાદૃશી રસબન્ધકી ॥

કાકિણી કીકણી નારી તથૈવ કાઞ્ચિકાચિની
કૃષ્ણપક્ષે ઋતુમતી સા નારી કાકિણી સ્મૃતા ॥

ઉભયપક્ષે ઋતુમતી સા નારી કીકણી મતા ॥

શુક્લપક્ષે ઋતુમતી સા નારી કાઞ્ચિકાચિની ॥

નવયૌવનસમ્પન્ના સુરૂપા ચારુહાસિની
સૂક્ષ્મકેશા તુ યા નારી ક્ષીરાહારપ્રિયા સદા ॥

પ્રિયાલાપકરી નિત્યં શિવશાસ્ત્રકથાપ્રિયા
પદ્માકારં મુખં યસ્યા દૃષ્ટિરિન્દીવરાકૃતિઃ ॥

દશના વજ્રસદૃશાઃ પ્રવાલસદૃશો ઽધરઃ
યસ્યાઃ પયોધરૌ દેવિ તુઙ્ગપીનૌ સમાવ્ ઉભૌ ॥

અશ્વત્થપત્ત્રસદૃશી યોની યસ્યા ભગઃ સમઃ
યત્પાદૌ માંસલૌ સ્નિગ્ધૌ વર્તુલાવર્તરોમકૌ ॥

શ્યામા ચ મધ્યે ક્ષામા ચ તન્વી ભક્તિપરા શિવે
પદ્મિની સા તુ વિજ્ઞેયા પ્રસન્ના મૃગલોચના ॥

પૂર્ણિમાયામમાયાં વા પક્ષે પક્ષે રજસ્વલા
ષડ્ભેદા કાકિણી નામ્ના પૂર્વપ્રોક્તા રસપ્રદા ॥

યસ્ય તુષ્ટો મહાદેવસ્ તસ્ય સિદ્ધો રસાયને
તયૈવ દેવદેવેશિ રસકર્માણિ કારયેત્ ॥

તસ્ય હિ નિર્મલા બુદ્ધિર્ નિશ્ચિતા રસસાધને
તસ્માદ્ગુરુશ્ચ શિષ્યશ્ચ પૂર્વોક્તઃ સિદ્ધિભાગ્ભવેત્ ॥

ઈદૃશૈર્લક્ષણૈઃ નારીં કુતઃ પ્રાપ્નોતિ સાધકઃ
યત્ર રૂપં મહાદેવ લક્ષણં નાત્ર વિદ્યતે ॥

લક્ષણં વિદ્યતે યત્ર ભાવના નાત્ર વિદ્યતે
અથવા રૂપહીનાયા રૂપં કેન પ્રવર્તતે ॥

લક્ષણત્રિતયં કુત્ર ત્વયા દૃષ્ટં મહેશ્વર
તદેતજ્જાયતે યેન તમુપાયં વદ પ્રભો ॥

શૃણુ દેવિ પરં ગુહ્યં યત્સુરૈરપિ દુર્લભમ્
પિતુઃ સદાશિવાજ્જાતં જન્મ યચ્ચણ્ડિકોદરે ॥

તાસાં બુદ્ધિર્ભવેદ્દેવિ નિર્મલા રસસાધને
દાપયેત્ત્વરિતામન્ત્રં જપેત્તં દર્પવર્જિતા ॥

લક્ષમન્ત્રં જપેદ્યા તુ જાયતે સા સુલક્ષણા
બદ્ધ્વા તુ ખેચરીં મુદ્રાં જપેત્ ફેટ્કારભૈરવીમ્ ॥

મમેયં ચણ્ડિકા માતા જન્મ ચ ત્રિપુરાન્તકાત્
કાલિકાહં સમુદ્ભૂતા સ્મીદૃશં સંસ્મરેત્તુ સા ॥

ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ ત્રૈલોક્યે કથયેત્તુ સા
સહાયાસ્તાદૃશાસ્તસ્ય યાદૃશી ભવિતવ્યતા ॥

દેવદેવ મહાદેવ સમસ્તજ્ઞાનભાજન
રસદીક્ષાં તુ પૃચ્છામિ સાધકાનાં હિતાય વૈ ॥

શૃણુ ભૈરવિ યદ્ભાવમ્ અપૂર્વં વર્ણયામિ તે
રસદીક્ષાવિધાનં તુ તસ્માન્નિગદિતં શૃણુ ॥

યત્ર રાજા નયપરો બલવાન્ ધર્મતત્પરઃ
મન્ત્રી ચ ધર્મતત્ત્વજ્ઞો ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥

તત્રેદં કારયેત્ કર્મ રસબન્ધં રસાયનમ્
જના માહેશ્વરા યત્ર તત્ર સ્થાને તુ કારયેત્ ॥

કારયેદ્વિજને સ્થાને પશુર્યત્ર ન વિદ્યતે
સુગુપ્તે સુષમે સ્થાને સર્વબાધાવિવર્જિતે ॥

પ્રાકારપરિખોપેતે કપાટાર્ગલરક્ષિતે
એકાન્તે નિર્મલે હૃદ્યે નાનાપુષ્પદ્રુમાન્વિતે ॥

હંસકારણ્ડવાકીર્ણે ચક્રવાકોપશોભિતે
દિવ્યૌષધિગણોપેતે સજલે શ્યામશાદ્વલે ॥

કુમુદોત્પલકહ્લાર કદલીષણ્ડમણ્ડિતે
ચિત્રિતે ભવનોદ્યાને કારયેત્ પરમેશ્વરિ ॥

તન્મધ્યે દેવદેવેશિ મત્તવારણસંયુતમ્
વાતાયનસમોપેતમ્ ઊર્ધ્વનિર્ગામિધૂમકમ્ ॥

રક્તપતાકાસંયુક્તં સજ્જોપકરણં તથા
પ્રવિભક્તૌષધિતુષા કાષ્ઠારણ્યોત્પલાલયમ્ ॥

સમાલિખિતદિગ્દેવં સમર્ચિતવિનાયકમ્
પ્રતિષ્ઠિતમ્ ઉમેશાભ્યાં લોકપાલૈશ્ચ રક્ષિતમ્ ॥

નિર્માપયેદેકતલં દ્વિતલં વાપિ મણ્ડપમ્
અથ પક્ષે સિતે દેવિ ચન્દ્રતારાબલાન્વિતે ॥

પુણ્યે તિથૌ મુહૂર્તે ચ લગ્ને સૌમ્યગ્રહેક્ષિતે
સ્નાતઃ શુક્લામ્બરધરઃ શુક્લમાલ્યાનુલેપનઃ ॥

મધુસર્પિર્દધિક્ષીર તિલૈઃ સંપૂજ્ય બાલિકાઃ
કપિલાગોમયાલિપ્તે હિરણ્યકલશાવૃતે ॥

યવસિદ્ધાર્થકાસ્તીર્ણે ગન્ધમાલ્યોપશોભિતે
તત્રેષ્ટિકાભિઃ રચિતે કરપીઠે સુરેશ્વરિ ॥

શિલાપટ્ટં સમુત્કીર્ય શિલાપટ્ટાર્ગલં પ્રિયે
ન્યાસં રસાઙ્કુશેનૈવ કૃત્વાઙ્ગુલિહૃદાદિષુ ॥

રસલિઙ્ગં ન્યસેત્તત્ર હેમ્ના ચ સહિતં પ્રિયે
ઓં હ્રીં શ્રીં સૂતરાજસ્ય મૂલમન્ત્ર ઉદાહૃતઃ ॥

તસ્મિન્ રસાઙ્કુશીં દેવીં મૂલેનાવાહયેત્પ્રિયે
ચતુરસ્રે તુ દિક્પાલાન્ પૂજયિત્વા બહિઃ ક્રમાત્ ॥

નન્દિનં ચ મહાકાલં ભૃઙ્ગિરીટં મહાબલમ્
કુમ્ભકર્ણં ચ સુગ્રીવં ભૃઙ્ગીકં ચ દૃઢાયુધમ્ ॥

દ્વારે ચતુર્ધા વિન્યસ્ય પૂજયેદ્દક્ષવામયોઃ
શુક્રં પૂર્વે ઽભિસંપૂજ્ય સ્કન્દમાગ્નેયગોચરે ॥

દક્ષિણસ્યાં તતો રુદ્રં પવનં નૈરૃતે તથા
શિવં પશ્ચિમભાગે તુ પાવકં વાયવે ન્યસેત્
ઉમામુત્તરભાગે તુ વ્યાપકં ચેશગોચરે ॥

લેપિકા ક્ષેપિકા ચૈવ ક્ષારિકા રઞ્જિકા તથા
લોહટી બન્ધકારી ચ ભૂચરી મૃત્યુનાશિની ॥

વિભૂતિઃ ખેચરી ચૈવ દશ દૂત્યઃ ક્રમેણ ચ
પૂજ્યાસ્ત્વષ્ટદલે પદ્મે ઊર્ધ્વાધસ્તુ દલેષુ ચ ॥

માક્ષિકો વિમલઃ શૈલશ્ ચપલો રસકસ્તથા
સસ્યકો ગન્ધતાલૌ ચ પૂર્વાદિક્રમયોગતઃ ॥

અષ્ટાદશભુજા રુદ્રાઃ પઞ્ચવક્ત્રાસ્ ત્ર્યમ્બકાઃ
ચન્દ્રાર્ધશોભિમુકુટા નીલગ્રીવા વૃષધ્વજાઃ ॥

સ્વસ્વવર્ણધરાઃ સર્વે ઽપ્યષ્ટવિદ્યેશ્વરાસ્તથા
પૂજનીયા મહેશાનિ દ્વિતીયે ઽષ્ટદલામ્બુજે ॥

કર્ણિકાયાં તુ પૂર્વાદિ પૂર્વં શક્તિચતુષ્ટયમ્
માલિની હેમશક્તિશ્ચ પરા શક્તિર્બલા સ્મૃતા
અપરા વજ્રશક્તિશ્ચ કાન્તિજ્ઞેયં પરાપરમ્ ॥

મધ્યે તાસાં ચ શક્તીનાં સર્વજ્ઞં રસભૈરવમ્
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં પઞ્ચવક્ત્રં ત્ર્યમ્બકમ્ ॥

જ્વલત્પિઙ્ગોગ્રનેત્રં ચ જ્વલજ્જિહ્વાનનં તથા
જ્વલદ્ભ્રુવં જ્વલત્કેશં દુષ્પ્રેક્ષ્યં પ્રેતવિષ્ટરમ્ ॥

જટામુકુટસંયુક્તં ચન્દ્રાર્ધકૃતશિખરમ્
વ્યાઘ્રચર્મધરં નાગો પવીતં વૃષભધ્વજમ્ ॥

અષ્ટાદશભુજં દેવમ્ ઈષત્પ્રહસિતાનનમ્
દ્વાત્રિંશાર્ણેન મનુના પૂજયેત્ સકલં શિવમ્ ॥

રસેશ્વરસ્ય મન્ત્રં ચ કથ્યમાનં નિબોધ મે ॥

તસ્યોત્સઙ્ગે મહાદેવીં રત્નાભરણભૂષણામ્
ઉત્તપ્તહેમરુચિરાં પીતવસ્ત્રાં ત્રિલોચનામ્ ॥

શ્વેતચામરયોર્મધ્યે મુક્તાચ્છત્ત્રેણ શોભિતામ્
અઙ્કુશં ચાક્ષમાલાં ચ દધતીં દક્ષહસ્તયોઃ ॥

પાશાભયે ચ વામાભ્યાં ચન્દ્રાર્ધકૃતશેખરામ્
રસાઙ્કુશીં મહાદેવીં નીલગ્રીવાં કૃપામયીમ્ ॥

પૂજયેદ્રસસિદ્ધ્યર્થં વિદ્યયા પઞ્ચબીજયા
વાગ્ભવં ભુવનેશીં ચ શ્રીબીજં ચ સુરેશ્વરિ ॥

માદનં શક્તિબીજં ચ વિદ્યા પરમદુર્લભા
ધૂપદીપૈસ્તુ નૈવેદ્યૈઃ પુષ્પતામ્બૂલચન્દનૈઃ ॥

શાન્તિપાઠસ્ય નિર્ઘોષૈઃ સ્તોત્રમઙ્ગલનિસ્વનૈઃ
ઘણ્ટાટઙ્કારસંયુક્તૈઃ પૂજાં કૃત્વા યથાવિધિ ॥

અઘોરેણ બલિં દદ્યાત્ સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે
ભૂતેભ્યો યક્ષરક્ષભ્યો પિશાચેભ્યશ્ચ યત્નતઃ ॥

અઘોરમન્ત્રસંયુક્તમ્ ઓંકારાદિનમો ઽન્તકમ્
સર્વકર્માકરં દેવિ વિઘ્નોપદ્રવનાશનમ્ ॥

યથાશક્તિ જપિત્વા તુ વિદ્યામેવ રસાઙ્કુશીમ્
કુણ્ડં વિધાય દેવેશિ યોનિચક્રં સમેખલમ્ ॥

તત્રાજ્યતિલસંયુક્તં હોમં કૃત્વા ક્રમેણ તુ
કલશં સ્થાપયેદ્દેવિ પયઃપૂર્ણં ફલાન્વિતમ્ ॥

પઞ્ચરત્નસમોપેતં વાસોભિઃ પરિવેષ્ટિતમ્
તત્રાષ્ટાદશવિદ્યાભિર્ અભિમન્ત્ર્ય પૃથક્ પૃથક્ ॥

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂર્ણં પલ્લવૈર્ ઉપશોભિતમ્
અર્ઘ્યપાત્રં ચ સંપૂજ્ય વર્ધન્યાભ્યુક્ષ્ય સાધકમ્ ॥

શતમષ્ટોત્તરં ચૈવમ્ અર્ઘ્યપાત્રોદકેન તુ
અભિષિચ્ય વિધાનેન કુમ્ભતોયેન મન્ત્રવિત્ ॥

વિદ્યામુપદિશેદ્દેવિ પાઠયેદ્રસસાધકમ્
કુમારોયોગિનીયોગિ સાધકાંશ્ચ યથોચિતૈઃ ॥

તર્પયેદન્નપાનૈશ્ચ જાગરં તત્ર કારયેત્
એવંવિહિતદીક્ષસ્તુ સાધકઃ ક્ષુરનાયિકે ॥

મહાભૂતમયીં તત્ર વર્ણપઞ્ચકસંયુતામ્
પઞ્ચબીજાત્મિકાં વિદ્યાં પ્રાણાયામાત્મસૂત્રકે ॥

મુદ્રાં રસાઙ્કુશીં બદ્ધ્વા લક્ષમેકં જપેત્પ્રિયે
તસ્ય સિધ્યતિ દેવેશિ નિર્વિઘ્નં રસભૈરવઃ ॥

પ્રણવાદિનમો ઽન્તસ્તુ તર્પણાન્તે જપઃ પરઃ
અહિંસા ચન્દનં સત્યં પુષ્પમ્ અસ્તેયધૂપનમ્ ॥

બ્રહ્મચર્યં મહાદીપમ્ અપ્રતિગ્રહઘણ્ટિકામ્
પાયસાન્નં મહેશાનિ સર્વભૂતદયાત્મકમ્ ॥

સંગૂહ્યારાધયેદ્ દેવીં સ ભવેત્સિદ્ધિભાજનમ્
સહસ્રં વા શતં વાપિ ત્રિસંધ્યં સંજપેદિમામ્ ॥

અસ્યા આજ્ઞાપ્રસાદેન જાયતે ખેચરો રસઃ
દિવ્યૌષધ્યશ્ચ તસ્યૈવ સિધ્યન્તિ સુરવન્દિતે ॥

અનઙ્કુશં સમારુહ્ય વને મત્તગજં યથા
તથા રસાઙ્કુશાભિજ્ઞો રસેન્દ્રં પ્રાપ્ય સીદતિ ॥

વિદ્યયા સહ મન્તવ્યં ગુરોઃ સત્સમ્પ્રદાયિનઃ
રસપ્રયોગજાતં તુ સર્વતઃ સિદ્ધિમિચ્છતા ॥

અથ પ્રશ્નાવતારાય પૂર્વોક્તં રસભૈરવમ્
સમાહિતમના ધ્યાયેત્ તદાલીનં સમાચરેત્ ॥

અનાહતે બ્રહ્મરન્ધ્રે મનઃ કૃત્વા નિરામયે
કરન્યાસં પુરા કૃત્વા અઙ્ગન્યાસમનન્તરમ્
યથાશક્તિ જપેન્મન્ત્રં રસેન્દ્રસ્ય સમાહિતઃ ॥

ચતુષ્કોણં પુનઃ કૃત્વા મધ્યે ષટ્કોણમણ્ડલમ્
હસ્તમાત્રં દ્વિહસ્તં વા તણ્ડુલૈર્વિમલૈર્લિખેત્ ॥

સુગન્ધૈર્લેપિતે સ્થાને પૂજયેચ્ચન્દનાદિભિઃ ॥

કર્ણિકાયાં ન્યસેદ્દેવિ પૂર્વોક્તં રસભૈરવમ્
ષટ્કોણે દેવતાષટ્કં મહાકાલાદિ વિન્યસેત્ ॥

મહાકાલં મહાબલમ્ અઘોરં વજ્રવીરકમ્
ન્યસેત્ ક્રોધં ચ કઙ્કાલં માલામન્ત્રૈઃ સમર્ચયેત્ ॥

એવં ન્યાસાક્ષરઃ કુટૈઃ ગન્ધપુષ્પૈઃ સમર્ચયેત્
પૂર્ણકુમ્ભં ન્યસેન્મધ્યે શરાવં તણ્ડુલૈઃ સહ ॥

તસ્યોપરિ ઘૃતદીપં વર્તીં મન્ત્રૈશ્ચ મન્ત્રયેત્ ॥

સમાનીય કુમારીં તુ કુમારં વા સુશોભનમ્
એકદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચ યથાલાભં સમાનયેત્
ગન્ધપુષ્પૈર્ધૂપદીપૈઃ નૈવેદ્યેન ચ પૂજયેત્ ॥

એકૈકસ્યા ન્યસેન્મન્ત્રં હૃદયાદ્યાશ્ચ દેવતાઃ ॥

તતો નિરીક્ષ્ય તદ્દીપં સર્વાસ્તત્ર કુમારિકાઃ
પશ્યન્તિ દેવતા દીપે કુમારાશ્ચ શુભાશુભમ્
સિદ્ધિં વાપ્યથવાસિદ્ધિં કથયન્તિ કુમારિકાઃ ॥

પ્રશ્નાવતારં જ્ઞાત્વેતિ રસકર્મણિ સંચરેત્ ॥

યઃ પુરા દેવદેવેશિ રસેન્દ્રે ભાવિતાત્મવાન્
સપ્તજન્મ મૃતો જાતો ન ત્યજેદ્ રસભાવનમ્ ॥

એવં શુભાશુભં જ્ઞાત્વા દેવતાનુગ્રહાન્વિતઃ
મણ્ડપે પૂર્વવદ્દેવીમ્ અર્ચયિત્વા રસાઙ્કુશીમ્ ॥

આચાર્યમપિ સંપૂજ્ય ધૂપસ્રક્ચન્દનાદિભિઃ
અઘોરેણ બલિં દત્ત્વા તતઃ કર્મ સમાચરેત્ ॥

ઓષધ્યો મણ્ડપે પ્રાચ્યાં રસસ્વેદો ઽગ્નિગોચરે
દક્ષિણસ્યાં લોહમારો નૈરૃત્યાં પેષણાદિકમ્ ॥

દ્રુતિક્રિયા તુ વારુણ્યાં વાયવ્યે ધમનં પ્રિયે
વર્ણોત્કર્ષસ્તુ કૌબેર્યામ્ ઐશાન્યાં રસવેધનમ્ ॥

આસનં તુ ગુરોર્મધ્યે નિવેશ્ય સુરનાયિકે
નિયામનાદિકં કર્મ ક્રામણાન્તં વરાનને
રસાઙ્કુશેન મન્ત્રેણ કર્તવ્યં સાધકેન તુ ॥

યઃ પુરા દેવદેવેશિ વર્ણિતો રસભૈરવઃ
સદ્યોજાતં તસ્ય જાનુ વામદેવં તુ ગુહ્યકમ્ ॥

અઘોરં હૃદયં તસ્ય વક્ત્રં તત્પુરુષં સ્મૃતમ્
યાવદ્ ભ્રૂમધ્યમ્ ઈશાનમ્ અર્ધચન્દ્રં લલાટકમ્ ॥

બિન્દુર્ દેવેશિ તસ્યોર્ધ્વે બિન્દોરૂર્ધ્વે સ્થિતો નદઃ
લલાટશિરસોર્મધ્યે શક્તિસ્તત્રૈવ સંસ્થિતા ॥

વ્યાપિની બ્રહ્મરન્ધ્રસ્થા તસ્યોર્ધ્વે તૂન્મના ભવેત્
ઉન્મના ઉન્મનીભાવમ્ ઉન્મનાપદમવ્યયમ્ ॥

તસ્યોર્ધ્વે પરમં સત્યં વ્યોમસ્થાયિ પરાત્પરમ્
શૂન્યં શૂન્યં પુનઃ શૂન્યં ત્રિશૂન્યં ચ નિરામયમ્ ॥

નભશ્ચ ગગનં વ્યોમ ખમાકાશં ચ કેવલમ્
નિષ્કલં નિર્મલં નિત્યં નિસ્તરઙ્ગં નિરામયમ્ ॥

નિષ્પ્રપઞ્ચં નિરાધારં નિર્ગુણં ગુણગોચરમ્
એવંરૂપં સદા ધ્યાયેત્ સ્વદેહે રસભૈરવમ્ ॥

યદા ચ નિશ્ચલં ધ્યાયેત્ યદા ચ નિશ્ચલં મનઃ
વહ્નિમધ્યે તદા સૂતો બધ્યતે નિશ્ચલસ્તથા ॥

યદા ચ ચલતિ ધ્યાનં રસો વહ્નૌ ન તિષ્ઠતિ ॥

મણ્ડલસ્ય બહિઃ રાત્રૌ સુરામત્સ્યામિષાદિભિઃ
અર્ચયેદ્ યક્ષગન્ધર્વાન્ પિશાચાન્ રાક્ષસાંસ્તથા ॥

ક્રિયાકરણવિઘ્નાશ્ચ ફલવિઘ્નાશ્ચ કોટિશઃ
સમ્ભવન્તિ તથા તત્તચ્ છાન્ત્યૈ ચ વટુકેશ્વરમ્
અર્ચાનુગ્રહષટ્કં ચ સમ્પૂજ્યાદૌ સમાચરેત્ ॥

કર્માન્તે ચ પુનર્બાલમ્ અષ્ટાષ્ટકમનુગ્રહમ્
સમ્પૂજ્ય વિનિયુઞ્જ્યાત્ તત્ સિદ્ધદ્રવ્યં તુ સિદ્ધિદમ્ ॥

સિદ્ધસ્તુ નાશયેદ્વાદં તદ્દેશં તુ પરિત્યજેત્
ભ્રમેન્માધુકરીં ભિક્ષાં સુસિદ્ધે તુ મહારસે ॥

પ્રમાદાદુત્થિતો વિઘ્નો રસબન્ધે કૃતે સતિ
રસશાન્તિર્વિધાતવ્યા રસક્ષોભં ન કારયેત્ ॥

રસં ન દર્શયેદ્દેવિ નારીહસ્તે ન પાતયેત્
નાર્યૈ ગુહ્યં ન વક્તવ્યં દ્રવ્યં તાભ્યો હિ ગોપયેત્ ॥

પરદ્રવ્યૈર્ ન કર્તવ્યં પરદારાન્ન સંસ્પૃશેત્
પરાન્નં નૈવ ભુઞ્જીત પરાંશ્ચૈવ ન વિશ્વસેત્ ॥

ન દેયં દુષ્ટબુદ્ધીનાં ગોષ્ઠીરૂપેણ યાચકે ॥

અષ્ટમ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ચ અમાવાસ્યાં યુગાદિષુ
અયને વિષુવે ચૈવ ચતુર્દશ્યાં વિશેષતઃ
રસોત્સવં પ્રકુર્વીત યથાવિત્તાનુસારતઃ ॥

એવં રસોત્સવં દેવિ યઃ કુર્યાદ્ભક્તિસંયુતઃ
બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનિ નશ્યન્તિ વિવિધાનિ ચ ॥

અનેન વિધિના યત્ર પૂજાં કુર્વન્તિ સાધકાઃ
ન તત્ર રોગદૌર્ગત્યં નેતયઃ પ્રભવન્તિ ચ ॥

એવંવિધાં રસે પૂજાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ
પશ્ચાત્કર્મ વિધાતવ્યમ્ આત્મનઃ શુભમિચ્છતામ્ ॥

અન્યથા કુરુતે યસ્તુ તસ્ય સિદ્ધિર્ન જાયતે
અપાયઃ પાપશઙ્કા ચ બુદ્ધિભઙ્ગો હિ જાયતે ॥

અવજ્ઞા રોગજાતં ચ સંદેહશ્ચ પદે પદે
આલસ્યાદ્ગુરુલોભાચ્ચ પરસ્ય કથનેન ચ
ઉત્પન્નમપિ વિજ્ઞાનં હરન્તિ કુલકાઃ પ્રિયે ॥

દીક્ષિતો રસકર્માણિ મન્ત્રન્યાસવિદાચરેત્
તન્મમાચક્ષ્વ દેવેશિ કિમન્યચ્છ્રોતુમ્ ઇચ્છસિ ॥