રસાર્ણવ · અધ્યાય 12

ઓષધી કીદૃશી નાથ રસમૂર્છાકરી શુભા
કેન વા ભસ્મસૂતઃ સ્યાત્ કેન વા ખોટબન્ધનમ્ ॥

શૃણુ ભૈરવિ યત્નેન રહસ્યં રસબન્ધનમ્
બ્રહ્મવિષ્ણુસુરેન્દ્રાદ્યૈર્ ન જ્ઞાતં વીરવન્દિતે ॥

ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે પ્રયોગો નામ રાક્ષસઃ
તસ્યાસન્ને વરારોહે ક્ષણાદ્ બધ્યેત સૂતકઃ ॥

નિશાચરસ્ય પત્ત્રાણિ ગૃહ્ણીયાત્ સાધકોત્તમઃ
અધો નિષ્પીડિતં દેવિ રસો ભવતિ ચોત્તમઃ ॥

રસં સંમર્દ્ય તેનૈવ દિનાનિ ત્રીણિ વાર્ત્તિકઃ
આરોટં બન્ધયેત્ ક્ષિપ્રં ગગનં તત્ર જારયેત્ ॥

તેન પત્ત્રરસેનૈવ સાધયેદ્ગગનં પુનઃ
સપ્તધા ભાવિતં તેન ત્ર્યૂષણેન સહૈકતઃ
યન્ત્રે વિદ્યાધરે દેવિ ગગનં તત્ર જારયેત્ ॥

માસમાત્રેણ દેવેશિ જીર્યતે તત્ સમં સમે
સમજીર્ણે રસે દેવિ શતવેધી ભવેદ્રસઃ ॥

નિશાચરરસે દેવિ ગન્ધકં ભાવયેત્તતઃ
ભાવયેત્ સપ્તવારં તુ દ્વિપદ્યાશ્ચ રસેન તુ ॥

તારસ્ય પત્ત્રલેપેન અર્ધાર્ધકાઞ્ચનોત્તમમ્
ગન્ધકે સમજીર્ણે ઽસ્મિન્ શતવેધી રસો ભવેત્ ॥

પુનસ્તં ગન્ધકં દત્ત્વા પત્ત્રલેપે રવિં હરેત્
તં રવિં તારમધ્યે તુ ત્રિગુણં વાહયેત્તતઃ ॥

હેમાર્ધે મિલિતં હેમ માતૃકાસમતાં વ્રજેત્
પુનસ્તં ગન્ધકં સાક્ષાદ્ દ્રાવયિત્વા દ્રુતં કુરુ ॥

રસેન્દ્રં મર્દયેત્તેન ગતદેહં તુ કારયેત્
લેપમાત્રેણ તેનૈવ કુષ્ઠાનષ્ટાદશ પ્રિયે
અર્શો ભગંદરં લૂતાં શિરોરોગાંશ્ચ નાશયેત્ ॥

નિશાચરરસે ભાવ્યં સપ્તવારં તુ તાલકમ્
તેનૈવ ઘાતયેદ્વઙ્ગં વઙ્ગં તારે તુ નિર્વહેત્ ॥

તં તારં જારયેત્ સૂતે તત્સૂતં બન્ધનં વ્રજેત્
લેપમાત્રેણ તેનૈવ ચતુઃષષ્ટિતમો ભવેત્ ॥

ચતુઃષષ્ટિતમે ભાગે શુલ્વવેધં તુ દાપયેત્
શુલ્વં તુ દાપયેત્તારે તત્તારં કાઞ્ચનં ભવેત્
તત્તારં જાયતે શ્રેષ્ઠં ધર્મકામાર્થમોક્ષદમ્ ॥

નિશાચરસ્ય પુષ્પાણિ સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્
પલાનિ દશ ચૂર્ણસ્ય રસૈર્ધાત્ર્યાસ્તુ ભાવયેત્ ॥

ઘૃતેન મધુનાલોડ્ય નવભાણ્ડે વિનિક્ષિપેત્
ધાન્યરાશૌ નિધાતવ્યં ત્રિસપ્તાહં સુરેશ્વરિ ॥

તેન ભક્ષિતમાત્રેણ વલીપલિતવર્જિતઃ ॥

વલ્કલં સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ મધુના સહિતં લિહેત્
અર્ધમાસપ્રયોગેણ પ્રત્યક્ષો ઽયં ભવેત્ પ્રિયે ॥

તસ્ય મૂત્રપુરીષેણ શુલ્વં ભવતિ કાઞ્ચનમ્
માસમાત્રપ્રયોગેણ પન્નગઃ કાઞ્ચનં ભવેત્ ॥

ગ્રાહ્યં તત્ફલતૈલં વા યન્ત્રે પાતાલસંજ્ઞકે
તેન તૈલેન દેવેશિ રસં સંકોચયેદ્બુધઃ ॥

તત્ક્ષણાજ્જાયતે દેવિ પટ્ટબદ્ધો મહારસઃ ॥

કટુકં કઙ્કણં કાર્યં રસલિઙ્ગે વરાનને
સંકોચ્ય મારણં તેન કર્તવ્યં પરમાદ્ભુતમ્ ॥

નિશાચરરસે ક્ષિપ્તં સપ્તવારં તુ ભાસ્કરમ્
કાલિકારહિતં તેન જાયતે કનકપ્રભમ્ ॥

તત્તારેણ સમં બાહ્યં તેન સિક્તં તુ વાપિતમ્
દશાંશં વેધયેત્ સૂતં દશ પીતં શતેન ચ ॥

શતં વેધયતે લક્ષં સહસ્રં કોટિવેધકમ્
દશાંશં કોટિવેધિ સ્યાત્ કોટિવેધિ સમેન ચ ॥

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્ ॥

ત્રૈલોક્યજનની યા સ્યાદ્ ઓષધી અજનાયિકા
તસ્યાઃ સમ્પર્કમાત્રેણ બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ પારદઃ ॥

સપ્તાહં મર્દિતસ્તસ્યા મહૌષધ્યા રસેન સઃ
શતાંશેનૈવ વેધેન કુરુતે દિવ્યકાઞ્ચનમ્ ॥

દ્વિસપ્તાહં રસે તસ્યા મર્દનાદ્વરવર્ણિનિ
લક્ષવેધી રસઃ સાક્ષાદ્ અષ્ટૌ લોહાનિ કાઞ્ચનમ્ ॥

ત્રિસપ્તાહેન દેવેશિ દશલક્ષાણિ વિધ્યતિ
ચતુર્થે ચૈવ સપ્તાહે કોટિવેધી મહારસઃ ॥

સ્વેદતાપનનિઘૃષ્ટો મહૌષધ્યા રસેન તુ
દદાતિ ખેચરીં સિદ્ધિમ્ અનિવારિતગોચરઃ ॥

કામયેત્ કામિનીનાં તુ સહસ્રં દિવસાન્તરે
નષ્ટચ્છાયો હ્ય્ અદૃશ્યશ્ચ ત્રૈલોક્યં ચ ભ્રમેદ્રસૈઃ ॥

મહૌષધ્યા રસેનૈવ મૃતસંજીવનં ભવેત્
અનેન ઘાતયેત્ સૂતં પઞ્ચાવસ્થં કુરુ પ્રિયે ॥

મૃતસ્ય દાપયેન્નસ્યં હસ્તપાદૌ તુ મર્દયેત્
તસ્ય તુ પ્રવિશેજ્જીવો મૃતસ્યાપિ વરાનને ॥

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્
નરસારરસેનૈવ ક્ષણાદ્ બધ્યેત સૂતકઃ ॥

નરસારરસં દત્ત્વા દ્વિપદીરજસા સહ
દિનાન્તે બન્ધમાયાતિ સર્વલોહાનિ રઞ્જયેત્ ॥

નરસારરસેનૈવ જીર્ણે ષડ્ગુણપન્નગે
તારે તામ્રે ઽપિ વા દેવિ ભાવયેત્તં મનઃશિલામ્ ॥

નિર્ગન્ધા જાયતે સા તુ ઘાતયેત્તદ્રસાયનમ્
દ્વિપદીરજસા સાર્ધં નિઃસત્ત્વઃ પન્નગો ભવેત્ ॥

નરસારરસેનૈવ જીર્ણે ષડ્ગુણપન્નગે
તારે તામ્રે ઽપિ વા દેવિ કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ ॥

નરસારરસસ્તન્યે ભાવનાઃ સપ્તધા પૃથક્
રસેન્દ્રં દાપયેદ્ગ્રાસં યન્ત્રે વિદ્યાધરાહ્વયે ॥

જીર્યતે ગગનં દેવિ નિર્મુખં ચ વરાનને
નરસારરસેનૈવ કીટમારીરસેન ચ
દ્રાવયેદ્ગગનં દેવિ તીક્ષ્ણં લોહં ચ પન્નગમ્ ॥

નરસારરસેનૈવ હનૂમત્યા રસેન ચ
જાયતે કાઞ્ચનં દિવ્યં નિષેકાદ્ ભાસ્કરપ્રિયે ॥

નરસારરસે દત્ત્વા મઞ્જિષ્ઠારક્તચન્દનમ્
સ્વરસે મર્દયેત્ પશ્ચાત્ પન્નગં દેવિ સેચયેત્ ॥

તત્ક્ષણાત્ કાઞ્ચનં દિવ્યં સપ્તવારં નિષેચિતમ્
રવિઘૃષ્ટં તુ તં દેવિ પન્નગં ત્રિગુણં પ્રિયે ॥

તચ્છુલ્વં હેમસંકાશં તારપઞ્ચાંશયોજિતમ્
અષ્ટમાંશયુતં હેમ હેમકર્મણિ ચૌષધમ્ ॥

નરસારરસે ભાવ્યં સપ્તવારં તુ હિઙ્ગુલમ્
તેનૈવ ઘાતયેત્તીક્ષ્ણં ભસ્મીભૂતત્વમાદિશેત્ ॥

તદ્ભસ્મ તામ્રપિષ્ટં તુ ત્રિગુણં તેન નિર્વહેત્ ॥

તચ્છુલ્વં હેમસંકાશં તારમષ્ટાંશયોજિતમ્
તારહેમ સમાંશં તુ દ્વિગુણં પિત્તલં ભવેત્ ॥

નરસારરસે ભાવ્યં રસકં સપ્તવારતઃ
તં રસં રસકં ચૈવ તીક્ષ્ણં લોહં ચ પન્નગમ્ ॥

નરસારરસેનૈવ તેનૈવૈકત્ર મર્દયેત્
તત્ક્ષણાજ્જાયતે બન્ધો રસસ્ય રસકસ્ય ચ ॥

તીક્ષ્ણં નાગં તથા શુલ્વં રસકેન તુ રઞ્જયેત્
સમસ્તં જાયતે હેમ કૂષ્માણ્ડકુસુમપ્રભમ્ ॥

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્ ॥

કઙ્કાલખેચરી નામ ઓષધી પરમેશ્વરિ
તસ્યાસ્તૈલં તુ સંગૃહ્ય માઘખેચરિસંયુતમ્
ભાવયેત્ દિનમેકં તુ પાત્રે ભાસ્કરનિર્મિતે ॥

દ્વિતીયે વાસરે પ્રાપ્તે વજ્રરત્નં તુ ઘાતયેત્
અનલે ધામયેત્તત્ તુ સુતપ્તજ્વલનપ્રભમ્ ॥

કઙ્કાલખેચરીતૈલે વજ્રરત્નં નિષેચયેત્
દશવારં નિષિક્તં તુ ભસ્માકારં હિ જાયતે ॥

તદ્ધેમપક્વબીજં તુ તેન ભસ્મસમં કુરુ
ત્રિભાગં ટઙ્કણં દત્ત્વા અન્ધમૂષાગતં ધમેત્
તત્ક્ષણાન્મિલતિ દ્વંદ્વં વજ્રરત્નં ચ કાઞ્ચનમ્ ॥

ચન્દ્રહેમ વરારોહે સમં જારયતે યદિ
કોટિવેધી રસો દેવિ લોહાન્યષ્ટૌ ચ વિધ્યતિ ॥

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્ ॥

સબીજા ચૌષધી ગ્રાહ્યા કાચિદ્ ગુલ્મલતા પ્રિયે
મન્ત્રસિંહાસની નામ દ્વિતીયા દેવિ ખેચરી
પાતાલયન્ત્રે તત્તૈલં ગૃહ્ણીયાત્તામ્રભાજને ॥

તસ્ય તૈલસ્ય મધ્યે તુ પ્રક્ષિપેત્ ખેચરીરસમ્
મેદિનીયન્ત્રમધ્યે તુ સ્થાપયેત્તુ વરાનને ॥

પૂર્વૌષધ્યા તુ તદ્દેવિ ગગનં મેદિનીતલે
રસગ્રાસં તતો દત્ત્વા મર્દનાદ્ગોલકં કુરુ ॥

બદ્ધ્વા પોટલિકાં તેન ગગનં તેન જારયેત્
સમે તુ ગગને જીર્ણે બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ સૂતકઃ ॥

ભસ્ત્રાફૂત્કારયુક્તેન ધામ્યમાનેન નશ્યતિ
કાકવિષ્ઠાસમં રૂપં સમજીર્ણસ્ય જાયતે ॥

દ્વિગુણે ગગને જીર્ણે અષ્ટૌ લોહાનિ સંહરેત્ ॥

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્ ॥

શિવદેહાત્ સમુત્પન્ના ઓષધી તુરસિંહની
જારયેદ્ગન્ધકં સા તુ જારયેત્ સાપિ તાલકમ્ ॥

કાઞ્ચનં જારયેત્ સાપિ રસેન્દ્રં સા ચ બદ્ધયેત્
પ્રવાલં જારયેત્ સા તુ ગગનં દ્રાવયેત્ તથા
વજ્રં ચ ઘાતયેત્ સા તુ સર્વસત્ત્વં ચ પાતયેત્ ॥

જારયેત્સર્વલોહાનિ સત્ત્વાન્યપિ ચ પાચયેત્
હરીંદરીરસે ન્યસ્ય ગોશૃઙ્ગે તુ વરાનને
ધાન્યરાશૌ નિધાતવ્યં મૃતં તિષ્ઠતિ સૂતકમ્ ॥

દિવ્યૌષધ્યા રસેનૈવ રસેન્દ્રઃ સુરવન્દિતે
સમે તુ કનકે જીર્ણે દશકોટીસ્તુ વેધયેત્ ॥

પઞ્ચમે લક્ષકોટિસ્તુ ષડ્ગુણે સ્પર્શવેધકઃ
સપ્તમે ધૂમવેધી સ્યાત્ અષ્ટમે ત્વ્ અવલોકતઃ
નવમે શબ્દવેધી સ્યાદ્ અત ઊર્ધ્વં ન વિદ્યતે ॥

ભ્રમન્તિ પશવો મૂઢાઃ કુલૌષધિવિવર્જિતાઃ
તૃણૌષધિરસાનાં ચ નૈવ સિદ્ધિઃ પ્રજાયતે ॥

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન જ્ઞાતવ્યા તુ કુલૌષધી ॥

દિવ્યૌષધી ચતુઃષષ્ટિઃ કુલમધ્યે વ્યવસ્થિતા
નૈવ જાનન્તિ મૂઢાસ્તે દેવમોહેન મોહિતાઃ ॥

અદિવ્યાસ્તુ તૃણૌષધ્યો જાયન્તે ગિરિગહ્વરે ॥

તૃણૌષધ્યા રસે સૂતં નૈવ બદ્ધં કદાચન
અક્ષયં ચ વરારોહે વહ્નિમધ્યે ન તિષ્ઠતિ ॥

ન ખોટો ન ચ વા ભસ્મ નૈવ દ્રવ્યં કરોતિ સઃ
કિં તત્ દ્રવ્યં પ્રકુર્વીત ધામ્યમાનો ન તિષ્ઠતિ ॥

પત્ત્રે પાકે કટે છેદે નૈવ તિષ્ઠતિ કાઞ્ચને
ન વેધં ચ શતાદ્ ઊર્ધ્વં કરોતિ સ રસઃ પ્રિયે ॥

યાવન્ન બદ્ધમેકં તુ વિક્રીતં તત્તુ કાઞ્ચનમ્
ધર્માર્થકામમોક્ષાર્થં નૈવ દદ્યાત્તુ તત્ પ્રિયે ॥

નિર્જીવત્વં ગતઃ સૂતઃ કથં જીવં દદાતિ ચ
નિર્જીવેન તુ નિર્જીવઃ કથં જીવતિ શંકર ॥

દિવ્યૌષધ્યા યદા દેવિ રસેન્દ્રો મૂર્છિતો ભવેત્
કાલિકારહિતઃ સૂતસ્ તદા ભવતિ પાર્વતિ ॥

પરસ્ય હરતે કાલં કાલિકારહિતો રસઃ
અષ્ટાનાં ચૈવ લોહાનાં મલં શમયતિ ક્ષણાત્ ॥

મહામૂર્છાગતં સૂતં કો વાપિ કથયેન્મૃતમ્
દિવ્યૌષધ્યા રસેનૈવ જાયતે નષ્ટચેતનઃ ॥

પઞ્ચભૂતાત્મકઃ સૂતસ્ તિષ્ઠત્યેવ સદાશિવઃ ॥

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધનમીશ્વરિ ॥

ક્ષ્માપાલેન હતં વજ્રમ્ અનેનૈવ તુ કાઞ્ચનમ્
વજ્રભસ્મ હેમભસ્મ તદ્વૈ એકત્ર બન્ધયેત્ ॥

નિશાચરરસે જાર્યં નરજીવેન જારયેત્
તં સૂતં મારયેદ્ભદ્રે ગજારિદિવ્યકૌષધી ॥

ભક્ષિતઃ સ રસો યેન સો ઽપિ સાક્ષાત્ સદાશિવઃ
ભક્ષિતે તોલકૈકેન સ્પર્શવેધી ભવેન્નરઃ ॥

પ્રસ્વેદાત્તસ્ય ગાત્રસ્ય રસરાજશ્ચ વેધ્યતે
પ્રસ્વેદાદપિ મૂત્રેણ અષ્ટૌ લોહાનિ કાઞ્ચનમ્ ॥

લક્ષવર્ષસહસ્રાણિ સ જીવેત્ સાધકોત્તમઃ
પ્રજાપતિઃ કૃષ્ણતેજાઃ ક્ષણાદ્બધ્નાતિ સૂતકમ્ ॥

ગજારિસ્પર્શનાદ્દેવિ ક્ષ્માપાલેન ચ બધ્યતે ॥

વજ્રવલ્લીરસેનૈવ ભાવિતં ગગનં પ્રિયે
જારયેદ્વાલુકાયન્ત્રે ખોટો ભવતિ તત્ક્ષણાત્ ॥

મૃતગોલકમાષૈકં માષૈકં હેમગોલકમ્
એકીકૃત્ય તુ સંમર્દ્ય લુઙ્ગામ્લેન દિનત્રયમ્
કર્ષૈકં નાગપત્ત્રાણિ રસકલ્કેન લેપયેત્ ॥

વેષ્ટયેદ્વૃશ્ચિકાલ્યા ચ તત્પિણ્ડં લેપયેત્ તતઃ
મારયેત્ પન્નગં દેવિ શક્રગોપનિભં ભવેત્ ॥

કર્ષૈકં તારપત્ત્રાણિ મૃતનાગેન લેપયેત્
વૃશ્ચિકાલ્યા ચ તત્પત્ત્રં લેપિતં વેષ્ટયેત્તતઃ ॥

તત્તારં મ્રિયતે દેવિ સિન્દૂરારુણસંનિભમ્
સહસ્રાંશેન તેનૈવ શુલ્બવેધં પ્રદાપયેત્ ॥

જાયતે કનકં દિવ્યં દેવાભરણભૂષણમ્ ॥

ક્ષીરયુક્તા બહુફલા ગ્રન્થિયુક્તા ચ પાર્વતિ
નામ્ના ચટુલપર્ણીતિ શસ્યતે રસબન્ધને ॥

એકવીરાકન્દરસે મૂકમૂષાગતં રસમ્
ધમેન્મુખાનિલૈર્બદ્ધો ભક્ષણાય પ્રશસ્યતે ॥

રક્તકઞ્ચુકિકન્દં તુ સ્ત્રીસ્તન્યેન તુ પેષિતમ્
મૂષાયાં પૂર્વયોગેન કુરુતે રસબન્ધનમ્ ॥

વૃશ્ચિકાપત્ત્રિકાબીજં નારીક્ષીરસમન્વિતમ્
ધમયેત્ પૂર્વવત્ સૂતં ભક્ષણાર્થાય વાર્ત્તિકઃ ॥

વજ્રકન્દં સમાદાય રસમધ્યે વિનિક્ષિપેત્
ગજેન્દ્રાખ્યં પુટં દત્ત્વા સપ્તધા બદ્ધતાં નયેત્ ॥

ભક્ષયેત્ તં રસં પ્રાજ્ઞઃ ષણ્માસાદમરો ભવેત્ ॥

લાઙ્ગલીકન્દમાદાય કર્કોટીકન્દમેવ ચ
રસં તન્મધ્યગં કૃત્વા સ્વેદયેન્મર્દયેત્પુનઃ ॥

મ્રિયતે નાત્ર સંદેહો ધ્માતસ્તીવ્રાનલેન તુ
શુકચઞ્ચુગતં સૂતં પુટયેદ્ધામયેત્તતઃ ॥

શતાંશં વેધકર્તાયં દેહસિદ્ધિકરો ભવેત્ ॥

હંસપાદીરસં સૂતં શૂકકન્દોદરે ક્ષિપેત્
ગજેન્દ્રપુટનં દદ્યાત્ મ્રિયતે નાત્ર સંશયઃ ॥

હંસાઙ્ઘ્રિં શુકતુણ્ડીં ચ ગૃહીત્વા મર્દયેદ્ રસમ્
ક્રૌઞ્ચપાદોદરે દત્ત્વા તતો દદ્યાત્ પુટત્રયમ્ ॥

મ્રિયતે નાત્ર સંદેહો લક્ષવેધી મહારસઃ ॥

તૃણજ્યોતિરિતિ ખ્યાતા શૃણુ દિવ્યૌષધી પ્રિયે
નિશાસુ પ્રજ્વલેન્નિત્યં નાહ્નિ જ્વલતિ પાર્વતિ
તસ્યા મૂલે તુ નિક્ષિપ્તં ક્ષીરં રક્તં ભવેત્ પ્રિયે ॥

તન્મૂલરસગન્ધાભ્રૈર્ માતુલુઙ્ગામ્લપેષિતૈઃ
શુલ્બપત્ત્રં વિલિપ્તં તુ ભવેદ્ધેમ પુટત્રયાત્ ॥

તન્મૂલચૂર્ણસંયુક્તો રસરાજઃ સુરેશ્વરિ
માતુલુઙ્ગરસે ઘૃષ્ટમ્ અભ્રકં ચરતિ ક્ષણાત્ ॥

અથોચ્ચટીં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધકરીં પ્રિયે
એકમેવ ભવેન્નાલં તસ્ય રોમ તુ વેષ્ટનમ્ ॥

તસ્યાગ્રે ચ ભવેત્ પુષ્પં શુકતુણ્ડસ્ય સંનિભમ્
તત્પત્ત્રાણિ ચ દેવેશિ શુકપિચ્છનિભાનિ ચ
તત્કન્દં કુષ્ઠસંસ્થાનં ક્ષીરં સિન્દૂરસંનિભમ્ ॥

જલં સ્રવેન્મધૂચ્છિષ્ટં તત્સમાદાય પાર્વતિ
વેધયેત્ સર્વલોહાનિ કાઞ્ચનાનિ ભવન્તિ ચ ॥

રસતાલકતુત્થાનિ મર્દયેદુચ્ચટીરસૈઃ
આતપે મ્રિયતે તપ્તો રસો દિવ્યૌષધીબલાત્ ॥

વેધયેત્ સપ્ત લોહાનિ લક્ષાંશેન વરાનને ॥

અથ રક્તસ્નુહીકલ્પં વક્ષ્યામિ સુરસુન્દરિ
સ્નુહીક્ષીરેણ શુલ્બસ્ય પત્ત્રલેપં તુ કારયેત્ ॥

ક્ષીરેણ તાપયેદ્ભૂયઃ સપ્તવારં વરાનને
આવર્તિતં ભવેદ્ યાવજ્ જામ્બૂનદસમપ્રભમ્ ॥

અથાતસ્તિલતૈલેન પાચયેચ્ચ દિનત્રયમ્
તથા શુલ્વસ્ય પત્ત્રાણિ વેધ્યં જામ્બુનદં ભવેત્ ॥

રસં રક્તસ્નુહીક્ષીરં કુનટીં ગન્ધકાભ્રકમ્
દરદં ચૈવ લોહાનિ સહસ્રાંશેન વેધયેત્ ॥

સ્નુહીક્ષીરં સમાદાય નિશાર્ધં હેમ ચોભયમ્
કુનટીં ગન્ધચૂર્ણં ચ સર્વમેકત્ર મર્દયેત્ ॥

અનેનૈવ પ્રકારેણ નિશાર્ધં હેમ શોધયેત્
ગુટિકાકૃત્ય તેનૈવ નાગં વિધ્યતિ તત્ક્ષણાત્ ॥

અથાતઃ સ્થલપદ્મિન્યા દિવ્યૌષધ્યા વિધિં શૃણુ ॥

પદ્મિનીસદૃશી પત્ત્રૈઃ પુષ્પૈરપિ ચ તાદૃશી
ભઙ્ગે ચૈવ ભવેત્ ક્ષીરં રક્તવર્ણં સુશોભનમ્ ॥

આક્રમ્ય વામપાદેન પશ્યેદ્ગગનમણ્ડલમ્
પશ્યેચ્ચ તારકાયુક્તં ગ્રહનક્ષત્રમણ્ડલમ્
લક્ષયોજનતો દેવિ સા જ્ઞેયા સ્થલપદ્મિની ॥

તસ્યાઃ પઞ્ચાઙ્ગમાદાય હરગૌરીસમન્વિતમ્
મનઃશિલાતાલયુક્તં માક્ષિકેણ સમન્વિતમ્ ॥

મર્દયેત્ સપ્તરાત્રં તુ તેન શુલ્વં ચ વેધયેત્
સહસ્રાંશેન દેવેશિ વિદ્ધં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

તસ્યાઃ પઞ્ચાઙ્ગમાદાય પૂર્વોક્તવિધિના પ્રિયે
ચારયેત્ સૂતરાજં તુ મૂકમૂષાગતં ધમેત્ ॥

મ્રિયતે મૂષિકામધ્યે સંકોચેન ન સંશયઃ
તેનૈવ સર્વલોહાનિ સહસ્રાંશેન વેધયેત્ ॥

અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ કુમુદિન્યા વિધિં પ્રિયે
ભિત્ત્વા કાશ્મીરિપાષાણે પૂર્ણિમાયાં તુ કારયેત્ ॥

તસ્યાઃ પઞ્ચાઙ્ગમ્ આદાય ભાવયેત્તુ મનઃશિલામ્
ખર્પરે ધારયિત્વા તુ ભાવયેત્તુ પુનઃ પુનઃ ॥

ખર્પરે દ્રાવિતં નાગં તત્કલ્કેન યુતં કુરુ
કાશ્મીરદ્રવતુલ્યં હિ જાયતે કનકં ધ્રુવમ્ ॥

ચિત્રકસ્ય યથા ગ્રાહ્યં કથયામિ સમાસતઃ ॥

ચિત્રકસ્ત્રિવિધો જ્ઞેયો રક્તઃ કૃષ્ણો રસાયને
શુક્લો વ્યાધિપ્રશમને શ્રેષ્ઠો મધ્યઃ કનીયસઃ ॥

કૃષ્ણં રક્તં સિતં વાપિ હેમન્તે નોદ્ધરેદ્બુધઃ ॥

કૃષ્ણચિત્રકમુત્પાટ્ય ગોભિર્ નાઘ્રાતમીશ્વરિ
ક્ષીરમધ્યસ્થિતં ક્ષીરં કૃષ્ણવર્ણં ભવેત્ ક્ષણાત્ ॥

તસ્ય પઞ્ચાઙ્ગચૂર્ણેન પારદં સહ મર્દયેત્
ધમેચ્ચ મૂકમૂષાયાં ખોટો ભવતિ તત્ક્ષણાત્ ॥

રક્તામ્બરધરો ભૂત્વા રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ
કૃષ્ણપક્ષે તુ પઞ્ચમ્યાં રક્તશાલ્યોદનેન તુ
બલિં દત્ત્વા મહાદેવિ રક્તચિત્રકમુદ્ધરેત્ ॥

રક્તચિત્રકચૂર્ણેન વઙ્ગસ્ તાપૈસ્ ત્રિભિસ્ ત્રિભિઃ
સર્વદોષવિનિર્મુક્તઃ સ્તમ્ભમાયાતિ તત્ક્ષણાત્ ॥

તન્મૂલં સૂતકં ચામ્લે કઙ્ગુણીતૈલસેવનાત્
એકવિંશતિવારેણ શુલ્વં શુદ્ધં ભવિષ્યતિ ॥

રક્તચિત્રકભલ્લાત તૈલલિપ્તં પુટેન તુ
ચન્દ્રાર્કપત્ત્રં દેવેશિ જાયતે હેમ શોભનમ્ ॥

નાગિનીકન્દસૂતેન્દ્રં રક્તચિત્રકસંયુતમ્
પત્ત્રલેપપ્રમાણેન ચન્દ્રાર્કં કાઞ્ચનં ભવેત્ ॥

રક્તચિત્રકસંયુક્તો રસો ઽપિ સર્વદો ભવેત્ ॥

જ્યોતિષ્મતીતૈલવિધિં વક્ષ્યામિ શૃણુ પાર્વતિ ॥

જ્યોતિષ્મતી નામ લતા યા ચ કાઞ્ચનસંનિભા
વલ્લીવિતાનબહુલા હેમવર્ણફલા શુભા ॥

આષાઢપૂર્વપક્ષે તુ ગૃહીત્વા બીજમુત્તમમ્
તિલવત્ ક્વાથયિત્વા તુ હસ્તૈઃ પાદૈરથાપિ વા
તસ્ય તૈલં સમાદાય કુમ્ભે તામ્રમયે ક્ષિપેત્ ॥

તાપયેદ્ભૂગતં કુમ્ભં ક્રમાદૂર્ધ્વં તુષાગ્નિના
ષણ્માસે તુ વ્યતિક્રાન્તે સ ઘટઃ કાઞ્ચનં ભવેત્ ॥

તં તુ હેમમયં કૃત્વા તૈલમાક્ષિકમિશ્રિતમ્
પ્રતિવાપે નિષિઞ્ચેત્ તત્ હેમ તામ્રસમં ભવેત્ ॥

તથાચ શતવેધિ સ્યાદ્ વિદ્યારત્નમનુત્તમમ્ ॥

દગ્ધારોહાં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધકરીં પ્રિયે
સ્પર્શવેધે તુ સા જ્ઞેયા સર્વકાર્યાર્થસાધિની ॥

શસ્ત્રચ્છિન્ના મહાદેવિ દગ્ધા વા પાવકેન તુ
પ્રરોહતિ ક્ષણાદ્દિવ્યા દગ્ધા છિન્ના મહૌષધી ॥

રક્તં પીતં સિતં કૃષ્ણં તસ્યાઃ પુષ્પં પ્રજાયતે
ચણકસ્યેવ પત્ત્રાણિ સુપ્રસૂતાનિ લક્ષયેત્ ॥

સા સ્થિતા ગોમતીતીરે ગઙ્ગાયામ્ અર્બુદે ગિરૌ
ઉજ્જયિન્યા દક્ષિણતો વનાન્તેષુ ચ દૃશ્યતે ॥

તસ્યાઃ કન્દરસં દિવ્યં કૃષ્ણરાજિસમન્વિતમ્
તામ્બૂલેન સમં કૃત્વા ગુટિકાં કારયેદ્બુધઃ ॥

સર્વેષામેવ લોહાનાં દ્રુતાનાં વહ્નિમધ્યતઃ
સહસ્રં વેધયિત્વા તુ કાઞ્ચનં કુરુતે ક્ષણાત્ ॥

તથૈવ મ્રિયતે સૂતઃ કાન્તહેમાભ્રસંયુતઃ
કુરુતે કાઞ્ચનં દિવ્યં દેવાભરણભૂષણમ્ ॥

કટુતુમ્બીતિ વિખ્યાતાં દેવિ દિવ્યૌષધીં શૃણુ ॥

તસ્યા બીજાનિ સંગૃહ્ય સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્ ॥

એકવિંશતિવારાંસ્તુ ભાવ્યં ધાત્રીરસેન તુ
પયસા સહિતેનૈવ વિશ્વભેષજસંયુતમ્ ॥

બીજં યન્ત્રે વિનિક્ષિપ્ય તૈલં સંગૃહ્ય પણ્ડિતઃ
રસં મૂર્છાપયેત્ તેન ચક્રમર્દેન મર્દયેત્ ॥

ગોપિત્તં શિખિપિત્તં ચ કાઙ્ક્ષીકાસીસસંયુતમ્
તારતુલ્યાનિ ચૈતાનિ સર્વેષાં સૂતકઃ સમઃ ॥

મેષશૃઙ્ગે નિધાતવ્યં માસમેકં નિરન્તરમ્
લોહદણ્ડેન સંસિક્તં સર્વલોહાનિ વેધયેત્ ॥

ગન્ધકં લોહદણ્ડેન એકવિંશતિભાવિતમ્
યુક્તં લોહમનેનૈવ જમ્બીરરસસંયુતમ્ ॥

સબીજં સૂતકોપેતમ્ અન્ધમૂષાનિવેશિતમ્
ભૂગતં માસમેકં તુ તારં કાઞ્ચનતાં નયેત્ ॥

દલસ્ય ભાગમેકં તુ તારપઞ્ચકમેવ ચ
શુલ્વસ્ય પઞ્ચભાગં ચ બીજસ્યૈકં ચ યોજયેત્ ॥

એતે દ્વાદશ ભાગાઃ સ્યુઃ સર્વં તદ્ધારયેત્ ક્ષિતૌ
સ્થાનસ્યાસ્ય નિષેકં તુ ભૂદણ્ડેન તુ કારયેત્ ॥

પઞ્ચવિંશદ્દિનાન્તે તુ જાયતે કનકોત્તમમ્ ॥

ક્ષીરકન્દવિધિં વક્ષ્યે સર્વસિદ્ધિકરં પરમ્
ચતુર્વર્ણવિધં તત્ર રક્તકન્દઃ પ્રશસ્યતે ॥

ભગ્નમ્ એતચ્છ્રવેત્ ક્ષીરં રક્તવર્ણં સુશોભનમ્ ॥

મેઘાનાં તુ નિનાદેન સંજાતૈરુપશોભિતૈઃ
પત્ત્રૈઃ સ્નુહીસમૈઃ સ્નિગ્ધૈઃ સપ્તભિર્ હેમસુપ્રભૈઃ
બન્ધનં રસરાજસ્ય સર્વસત્ત્વવશંકરમ્ ॥

તસ્ય ક્ષીરં તુ સંગૃહ્ય તારં નિર્વાપયેદ્બુધઃ
ધમેદ્ધવાગ્નિના ચૈવ જાયતે હેમ શોભનમ્ ॥

તિન્તિણીપત્ત્રનિર્યાસૈર્ ઈષત્તામ્રરજોયુતમ્
મર્દયેત્ પારદં પ્રાજ્ઞો રસબન્ધો ભવિષ્યતિ ॥

તોયમધ્યે વિનિક્ષિપ્ય ગુટિકા વજ્રવદ્ ભવેત્ ॥

શાકવૃક્ષસ્ય દેવેશિ નિષ્પીડ્ય રસમુત્તમમ્
રક્તચન્દનસંયુક્તં સર્વલોહાનિ જારયેત્ ॥

ગન્ધપાષાણગન્ધેન આયસે વિનિયોજયેત્
મિલન્તિ સર્વલોહાનિ દ્રવન્તિ સલિલં યથા ॥

ગન્ધકં રસકં તાપ્યં પારદં રક્તચન્દનમ્
રુદન્ત્યા રસસંયુક્તં તારમાયાતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

શાકવૃક્ષસ્ય નિર્યાસં પત્ત્રે તસ્ય ચ ગાલયેત્
શિગ્રુમૂલસ્ય ચૂર્ણં તુ તદ્રસેન વિમર્દયેત્ ॥

પ્રલિપ્ય શુલ્વપત્ત્રાણિ પુટે ક્ષિપ્ત્વા વિપાચયેત્
તદ્દ્રુતં કાઞ્ચનં દિવ્યં ભવેલ્લક્ષણસંયુતમ્ ॥

ફલાનિ શાકવૃક્ષસ્ય પરિપક્વાનિ સંગૃહેત્
તદ્રસેન યુતં પ્રાજ્ઞઃ સપ્તરાત્રં તુ ભાવયેત્ ॥

તદ્રસેન સમાયુક્તં મઞ્જિષ્ઠામિશ્રિતં તથા
લેપયેત્ તારપત્ત્રાણિ ધ્માતં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

દેવદાલ્યા મહૌષધ્યા વિધિં વક્ષ્યામિ તત્પરમ્
સા શ્વેતા વ્યાધિનાશે ચ કૃષ્ણા પીતા રસાયને ॥

પૌર્ણમાસ્યાં ત્રયોદશ્યાં રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે
અથવા કૃષ્ણપઞ્ચમ્યામ્ ઇમાં વિધિવદુદ્ધરેત્ ॥

દેવદાલીફલં દેવિ વિષ્ણુક્રાન્તા ચ સૂતકમ્
મૂર્છયેદ્ બન્ધયેત્ ક્ષિપ્રં શુલ્વં હેમ કરોતિ ચ ॥

દેવદાલીફલં મૂલમ્ ઈશ્વરીરસ એવ ચ
તોયેન મર્દિતં કૃત્વા વઙ્ગં સ્તમ્ભયતિ ક્ષણાત્ ॥

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ શ્વેતગુઞ્જાવિધિં પ્રિયે ॥

કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યામ્ અષ્ટમ્યાં વા સુરાર્ચિતે
કપાલે મૃત્તિકાં ન્યસ્ય સેચયેત્ સલિલેન તુ ॥

બીજાનિ સિતગુઞ્જાયાઃ પુષ્પયોગેન વાપયેત્
વક્ષ્યમાણેન મન્ત્રેણ કુર્યાત્ સંગ્રહણં તથા ॥

અનેન મનુના પ્રોક્તા સિદ્ધિર્ભવતિ નાન્યથા
ષણ્માસેન તથા વલ્લીં મન્ત્રપૂતેન રક્ષયેત્ ॥

શુદ્ધશુલ્વં તુ સંગૃહ્ય મૂષામધ્યે તુ સંસ્થિતમ્
ત્રિપઞ્ચપલસંખ્યં તુ કર્ષાર્ધસિતગુઞ્જયા ॥

સહૈકત્ર ભવેત્તારં તસ્ય ગન્ધવિવર્જિતમ્
બ્રહ્મરીતિસમાયુક્તં ગુઞ્જાચૂર્ણં સહૈકતઃ
દેવાનાં ભૂષણં દેવિ જાયતે હેમ શોભનમ્ ॥

ચન્દ્રોદકેન દેવેશિ વક્ષ્યામિ રસબન્ધનમ્ ॥

શુક્લપક્ષે પૂર્ણમાસ્યાં દૃષ્ટ્વા પૂર્ણેન્દુમણ્ડલમ્
નિર્ગચ્છન્તિ મહીં ભિત્ત્વા ચન્દ્રતોયાન્યનેકધા ॥

કાનિચિન્મૃત્તિવર્ણાનિ રસેન લવણાનિ તુ
કાનિચિચ્ચન્દ્રતુલ્યાનિ વ્યોમભાસાનિ કાનિચિત્
ચન્દ્રવૃદ્ધ્યાભિવર્ધેરન્ ક્ષીયેરન્ તત્ક્ષયેણ તુ ॥

દૃષ્ટ્વા ચન્દ્રોદકં મન્ત્રી પૌર્ણમાસ્યાં વિશેષતઃ
નિર્ગચ્છતિ મહીં ભિત્ત્વા ચન્દ્રવૃદ્ધ્યા વિવર્ધતે ॥

ક્ષેત્રબન્ધં પુરા કૃત્વા દેવમભ્યર્ચ્ય શંકરમ્
ચતુર્દશ્યાં ચ તત્ક્ષેત્રં પૂજયિત્વા વિચક્ષણઃ
અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા બલિં તત્ર નિવેદયેત્ ॥

પૂર્ણમાસ્યાં ચ રાત્રૌ ચ ગત્વા તસ્ય સમીપતઃ
ચન્દ્રોદકં તુ સંગૃહ્ય મન્ત્રયુક્તં સુમન્ત્રિતમ્
આલોડ્ય મધુસર્પિર્ભ્યાં પિબેત્તત્તુ સમાહિતઃ ॥

પીતમાત્રેણ તેનૈવ મૂર્છા ભવતિ તત્ક્ષણાત્
ચન્દ્રોદયે તતો દૃષ્ટે ક્ષીરં તસ્ય તુ દાપયેત્
સપ્તરાત્રપ્રયોગેણ ચન્દ્રવન્નિર્મલો ભવેત્ ॥

એકવિંશતિરાત્રેણ જીવેદ્બ્રહ્મદિનત્રયમ્
એકમાસપ્રયોગેણ બ્રહ્માયુઃ સ ભવેન્નરઃ ॥

ચન્દ્રોદકેન ગગનં રસં હેમ ચ મર્દયેત્
મૂષામધ્યગતં ધ્માતં તત્ક્ષણાદ્ગુટિકા ભવેત્ ॥

અયં ચ સ્પર્શમાત્રેણ લોહાન્યષ્ટૌ ચ વેધયેત્ ॥

તદ્રસેન રસં ભાવ્યં વજ્રેણ સમજારિતમ્
ચતુઃષષ્ટ્યંશતઃ પિણ્ડે દ્વિગુણે તુ સહસ્રકમ્ ॥

દશસંકલિકાબદ્ધં ગુઞ્જામાત્રં રસં નરઃ
ત્રિલોહવેષ્ટિતં વક્ત્રે ધૃત્વા ચાદૃશ્યતાં વ્રજેત્ ॥

અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ કર્તરીરસબન્ધનમ્ ॥

અસુરાણાં સમાયોગે ક્રોધાવિષ્ટેન ચેતસા
સુદર્શનં મહાચક્રં પ્રેરિતં મુરવૈરિણા ॥

ભાલપટ્ટાત્તતસ્તસ્ય નિપેતુઃ સ્વેદબિન્દવઃ
તે ભૂમૌ પતિતા દિવ્યાઃ સંજાતાઃ કર્તરીરસઃ ॥

રક્ષાર્થં સ્થાપિતં તત્ર વિષ્ણુના ચ સુદર્શનમ્
ચક્રતુલ્યં ભ્રમત્યેતદ્ આયુધાનિ નિકૃન્તતિ ॥

કુરુતે ગર્જિતં નાદં ધૂમં જ્વાલાં વિમુઞ્ચતિ
કર્તરી દૃષ્ટિમાત્રેણ તથાન્યા શબ્દકર્તરી ॥

સા સ્પર્શકર્તરી છાયા કર્તરી ધૂમકર્તરી
સા જ્વાલાકર્તરી ચૈવ શક્તિર્ઘોરસ્ય કર્તરી ॥

લોકાનાં તુ હિતાર્થાય ઘોરશક્તિર્ વ્યવસ્થિતા
રસરૂપા મહાઘોરા અસિદ્ધાનાં તુ છેદિની ॥

તસ્યાઃ ક્ષેત્રં યદા ગચ્છેત્ અઘોરાસ્ત્રં જપેત્તદા
પુનર્ઘોરં ન્યસેત્તત્ર અથાસ્ત્રં વિન્યસેદ્બુધઃ ॥

અનુલોમવિલોમેન દેહે ઽધિષ્ઠાપ્ય કર્તરીમ્
મુદ્રયા મુદ્રયેત્તાં તુ અઘોરાસ્ત્રેણ યોજિતામ્ ॥

દીપેનારાધયેત્તાં તુ સ્તમ્ભયેદ્ધૂપનેન ચ
વિષ્ટરામુદ્રયા તાં તુ સ્થાનયોગં નિયોજયેત્ ॥

કઞ્ચુકી તુ શિલા ક્રાન્તા કુમારી વજ્રકન્દકમ્
યોષિદ્રક્તં ગવાં મૂત્રં તિલકઃ સર્વવશ્યકૃત્ ॥

અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ વિષોદરસબન્ધનમ્ ॥

વિષોદકં વિષસમં ઘૃતવચ્ચ ઘૃતોદકમ્
સિતપીતાદિવર્ણાઢ્યં તચ્ચ દેવિ રસોત્તમમ્ ॥

તત્ર ગત્વા વનોદ્દેશે સ્મરેદ્ઘોરસહસ્રકમ્
કેશાઃ ક્ષિપ્તાઃ સ્ફુટન્ત્યસ્મિન્ આત્મચ્છાયા ન દૃશ્યતે ॥

તૈલં ચ ગોલકાકારં ઘૃતં ચૈવ વિસર્પતિ
ગન્ધકસ્ય હરેદ્ગન્ધં લવણામ્લં ચ જાયતે ॥

આપ્ત્વા પાલાશપત્ત્રેણ કટુકાલાબુકે ક્ષિપેત્
વિષોદકં ગન્ધકં ચ હરબીજં ચ તત્સમમ્ ॥

અજાક્ષીરેણ પિષ્ટ્વા તુ શુલ્વપત્ત્રાણિ લેપયેત્
તત્ પુટેન ચ દેવેશિ સિન્દૂરારુણસંનિભમ્
શતાંશેનૈવ દેવેશિ સર્વલોહાનિ વેધયેત્ ॥

અનેન વિધિના દેવિ નાગઃ સિન્દૂરતાં વ્રજેત્
સહસ્રાંશેન તસ્યૈવં તારં વેધં પ્રદાપયેત્ ॥

રક્તં પીતં તથા કૃષ્ણમ્ ઉત્તરોત્તરકાર્યકૃત્ ॥

ત્રિપલં કાન્તપાત્રે વા પાત્રે ઽલાબુમયે ઽપિ વા
ગૃહીત્વા પૂર્વવત્ પત્ત્રૈઃ પાલાશૈર્ વેષ્ટયેદ્બહિઃ ॥

સ્થાપયેદ્ધાન્યરાશૌ તુ દિવસાનેકવિંશતિમ્
મહિષીક્ષીરમધ્યે તુ બિન્દુમેકં તુ સાધયેત્ ॥

પાયસં ભક્ષયેદ્યસ્તુ મધ્વાજ્યેન તુ સંયુતમ્
યાવચ્ચૂર્ણપલં દેવિ જીવેત્તદ્બિન્દુસંખ્યયા ॥

લાઙ્ગલી ગૃહધૂમં ચ સિન્દૂરં રજનીદ્વયમ્
મેષશૃઙ્ગીં ચ શૃઙ્ગીં ચ કૃષ્ણોન્મત્તં ચ મારકમ્ ॥

સબીજં સૂતકં ચૈવ વિષતોયેન મર્દિતમ્
વિષતોયેન મેધાવી સપ્તવારાંશ્ચ ભાવયેત્ ॥

અથવા ભાવયેત્તત્તુ યાવચ્ચૂર્ણં તુ તદ્ભવેત્
તેન નાગં પ્રતીવાપ્ય ષોડશાંશેન સમ્ભવેત્ ॥

મૂષાખ્યે વેણુયન્ત્રે ચ ત્રિવારમપિ ભાવયેત્
ધૂમં પરિહરેત્તસ્ય અઙ્ગવ્યાધિકરં પરમ્ ॥

સ્થાપયેન્નાગસિન્દૂરં પાત્રે ઽલાબુમયે તતઃ
તચ્ચૂર્ણં તુ શતાંશેન તારપત્ત્રાણિ વેધયેત્ ॥

વિષપાનીયમાદાય યવાગૌ વર્તિતં શુભમ્
નિષિક્તં તચ્ચ વર્તે ઽયં તારં ભવતિ શોભનમ્ ॥

વિષપાનીયમાદાય પ્રક્ષિપેચ્ચ રસોત્તમે
કુનટીગન્ધપાષાણ વિષટઙ્કણલાઙ્ગલી ॥

નષ્ટપિષ્ટીકૃતં ખલ્લે તારપત્ત્રાણિ લેપયેત્
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં નિર્બીજં કનકં ભવેત્ ॥

વિષતૃણવિધિં વક્ષ્યે સમાહિતમનાઃ શૃણુ ॥

ગન્ધમાક્ષીકદરદં કુનટ્યા રસસંયુતમ્
વિષતૃણસમાયુક્તં માતુલુઙ્ગામ્લમર્દિતમ્ ॥

એતત્ કલ્કં પલમાત્રં ચૌષધ્યા લેપનં કુરુ
નિર્યાસે તુ પુટં કુર્યાત્ ત્રિવારં હેમ શોભનમ્ ॥

સંજીવનીજલસ્યાથ વિધિં વક્ષ્યામિ પાર્વતિ ॥

શુક્રેણારાધિતો દેવિ પ્રાગહં સુરવન્દિતે
દાનવાનાં હિતાર્થાય મૃતાનાં દેવસંગરે ॥

મયા સંજીવની વિદ્યા દત્તા ચોદકરૂપિણી
તયા સંજીવિતા દૈત્યા યે મૃતા દેવસંગરે ॥

નિક્ષિપ્તા મર્ત્યલોકે સા સમ્યક્ તે કથયામ્યહમ્ ॥

અસ્તિ મર્ત્યે મહાપુણ્યા પવિત્રા દક્ષિણાપથે
નદી ગોદાવરી નામ પ્રસિદ્ધા જાહ્નવી યથા ॥

દક્ષિણે ચ તટે તસ્યાઃ કદલીનગરં પરમ્
તસ્ય દક્ષિણતઃ શૈલઃ સર્વલોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥

નામ્ના કૃષ્ણગિરિશ્ચેતિ દૃશ્યતે સર્વમઙ્ગલે
સુપ્રસિદ્ધામ્બિકા નામ ગ્રામસ્તસ્યાસ્તિ સંનિધૌ ॥

તત્રાપ્યુદકમાલોક્ય પરીક્ષ્યેત સુરાર્ચિતે ॥

ગૃહીત્વા શુષ્કવંશં તુ ક્ષિપેત્તોયસ્ય મધ્યતઃ
જાયતે હરિતં સ્નિગ્ધમ્ અહોરાત્રેણ નિશ્ચિતમ્
મુઞ્ચત્યઙ્કુરપત્ત્રાણિ દૃશ્યતે તન્મનોહરમ્ ॥

બલિપુષ્પોપહારેણ તતો દેવીં સમર્ચયેત્
ક્ષેત્રાધિપં ગણેશંચ ચણ્ડયોનીશ્વરં તથા ॥

તસ્ય મન્ત્રં પ્રવક્ષ્યામિ ત્રિષુ લોકેષુ દુર્લભમ્ ॥

તિલાંશ્ચ તણ્ડુલાંશ્ચૈવ મન્ત્રેણાનેન સર્ષપાન્
સપ્તાભિમન્ત્રિતાન્કૃત્વા સાધકો દિક્ષુ નિક્ષિપેત્ ॥

કટુકાલાબુકે તોયં કૃતરક્ષં સમાહિતઃ
ગૃહીત્વા તત્પ્રયત્નેન નિજસ્થાનં સમાશ્રયેત્ ॥

સપ્તાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા મન્ત્રેણાનેન તજ્જલમ્
દિનમેકં તથા સૂતં સ્વર્ણમાષદ્વયાન્વિતમ્
મર્દયેત્તેન તોયેન પિબેત્તત્તુ વિચક્ષણઃ ॥

એકવિંશતિરાત્રેણ ક્ષીરાહારો ઽથ યત્નતઃ
જીવેત્ કલ્પાયુતં સાગ્રં કામરૂપો મહાબલઃ ॥

યોજનાનાં શતં ગત્વા પુનરેવ નિવર્તતે
અવધ્યઃ સર્વભૂતાનાં સ્વેચ્છાચારઃ સ ખેચરઃ ॥

કનકં પારદં વ્યોમ સમમેકત્ર યોજયેત્
મર્દયેત્તેન તોયેન સપ્તવારં તુ સ્વેદયેત્ ॥

સ રસઃ સર્વલોહાનિ ષષ્ટ્યંશેન તુ વેધયેત્ ॥

અથવા તં રસં દિવ્યં મધુના સહ ભક્ષયેત્
માસમાત્રપ્રયોગેણ જીવેદ્બ્રહ્મદિનાયુતમ્ ॥

તસ્ય મૂત્રમલસ્વેદૈઃ શુલ્વં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

નિર્વાતે તોયમાદાય અઞ્જલિત્રિતયં પિબેત્
પીતમાત્રે ભવેન્મૂર્છા સ્વાસ્થ્યં સ્યાત્ પ્રહરત્રયાત્ ॥

એકવિંશદ્દિનાન્યેવં ક્ષીરાહારો ભવેત્તતઃ
અષ્ટવર્ષાકૃતિઃ પ્રાજ્ઞઃ કામરૂપો મહાબલઃ ॥

પશ્યેચ્છિદ્રાં મહીં સર્વાં સપ્તપાતાલસંયુતામ્
અવધ્યો દેવદૈત્યાનાં કલ્પાયુશ્ચ પ્રજાયતે ॥

અથવોદકમાદાય પારદં ચ મનઃશિલામ્
મર્દયેત્ ખલ્લપાષાણે નષ્ટપિષ્ટં ભવેત્તતઃ ॥

સ્વેદયેત્ સપ્તરાત્રં તુ ત્રિલોહેન ચ વેષ્ટયેત્ ॥

અન્તર્ધાનં ક્ષણાદ્ગચ્છેત્ વિદ્યાધરપતિર્ભવેત્
સિદ્ધકન્યાશતવૃતો યાવત્ કલ્પાન્ ચતુર્દશ ॥

દિનેષુ તેષુ સર્વેષુ દદ્યાચ્છાલ્યોદનં ઘૃતમ્
પયસા ચ સમાયુક્તં નિત્યમેવં તુ કારયેત્ ॥

ઉષ્ણોદકવિધિં વક્ષ્યે સમાહિતમનાઃ શૃણુ
પશ્યેદુષ્ણોદકં યત્ર વાસં તત્રૈવ કારયેત્ ॥

અસ્તિ ગોદાવરી નામ મહારાષ્ટ્રે ઽતિવિશ્રુતા
તસ્યા ઉત્તરભાગે તુ સહ્યાદ્રિઃ પુણ્યપર્વતઃ ॥

તત્ર માતાપુરં નામ પ્રસિદ્ધં દેવતાગૃહમ્
તસ્માદુત્તરતો દેવિ કમ્પાખ્યં નગરં પરમ્ ॥

તત્ર કમ્પેશ્વરો દેવસ્ તત્રાસ્ત્યુષ્ણોદકં ધ્રુવમ્
પ્રણીતાખ્યા નદી તત્ર સ્નાત્વા વૈ સાધકોત્તમઃ
પશ્ચાદુષ્ણોદકે કુણ્ડે વિધિં કુર્યાદ્ યથોદિતઃ ॥

શર્વરીમ્ ઉષિતસ્તત્ર ધનવાંશ્ચ દિને દિને
ભક્ષયેન્માસમાત્રં તુ જીવેદ્ વર્ષશતાષ્ટકમ્ ॥

વર્ષમેકં પ્રયુઞ્જીત જીવેદ્વર્ષાયુતં સુખી
વલીપલિતનિર્મુક્તો ભોગી ચૈવ પુરંદરઃ ॥

વર્ષમેકં પિબેત્ તોયં જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્
તસ્ય મૂત્રપુરીષેણ શુલ્વં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

ઉષ્ણોદકં ચ કાસીસં ગન્ધપાષાણસંયુતમ્
ચતુર્થાંશેન રસકં દશભાગં વિનિક્ષિપેત્ ॥

શુલ્વં ચ મર્દયેત્ સર્વં નષ્ટપિષ્ટં ક્ષણેન તુ
તેન લેપિતમાત્રેણ શુલ્વં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

નિષિક્તં તેન તોયેન પ્રતિવાપં દદેદ્ બુધઃ
શુલ્વં ચ જાયતે હેમ તરુણાદિત્યવર્ચસમ્ ॥

તજ્જલેન નિષિક્તં ચ હેમ બીજાર્થસંયુતમ્
તારં ચાનેન માર્ગેણ નિષિક્તં હેમતાં વ્રજેત્ ॥

ઉષ્ણોદકેન ભલ્લાતં તિલપિષ્ટં ચ ભક્ષયેત્
માસદ્વયપ્રયોગેણ જીવેદ્વર્ષશતત્રયમ્ ॥

રસગન્ધાશ્મરસકં તુત્થં દરદમાક્ષિકમ્
યામમુષ્ણામ્ભસા ઘૃષ્ટં તારપત્ત્રાણિ લેપયેત્ ॥

દ્વિવારં તુ ધમેદ્દેવિ સ્યાચ્ચતુર્દશવર્ણકમ્
ક્રમેણાનેન દેવેશિ શુલ્વં ષોડશવર્ણકમ્ ॥

એકૈકં હેમતારાંશં દ્વંદ્વં કાન્તાભ્રયોઃ પૃથક્
ઉષ્ણોદકેન સંમર્દ્ય ધમનાત્ ખોટતાં વ્રજેત્ ॥

તન્મુખે ધારયેન્માસં વજ્રકાયો ભવેન્નરઃ
તચ્ચૂર્ણં યવમાત્રં તુ ભક્ષયેન્મધુસર્પિષા
યાવત્ પલં તસ્ય મલૈઃ શુલ્વં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

ઉષ્ણોદપાચિતાન્ ખાદેત્ કુલત્થાન્ ક્ષીરપો ભવેત્
સ્નાનમુષ્ણામ્ભસા કુર્યાત્ વર્ષાદ્વર્ષશતાયુષમ્ ॥

ક્ષીરમુષ્ણોદકં ક્વાથં ત્રિફલાયાશ્ચ પાચયેત્
પાયસં કાન્તપાત્રે તન્ માસમ્ એકં તુ ભક્ષયેત્
ભુક્ત્વા જીવેત્ કલ્પશતં વૈષ્ણવાયુર્ ભવેન્નરઃ ॥

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ શૈલોદકવિધિં પ્રિયે
કર્દમાપો મહીશૈલં શિલં ચેતિ ચતુર્વિધમ્ ॥

કાનિચિત્ ક્ષણવેધીનિ દિનવેધીનિ કાનિચિત્
પક્ષમાસાદિષણ્માસ વેધનાનિ મહીતલે ॥

ક્ષિપ્તં યદા ભવેત્ કાષ્ઠં શૈલીભૂતં ચ દૃશ્યતે
બહિરન્તશ્ચ દેવેશિ વેધકં તત્ પ્રકીર્તિતમ્ ॥

હિઙ્ગુલં હરિતાલં ચ ગન્ધકં ચ મનઃશિલા
એષાં ગન્ધાપહારં યત્ કુરુતે તચ્ચ વેધકમ્ ॥

ગન્ધકં તાલકં ચૈવ તોયપૂર્ણે ઘટે ક્ષિપેત્
યદા તદ્બુદ્બુદાકારં તદા શૈલોદકં ભવેત્
અન્યથા વેષ્ટકં દેવિ તદગ્રાહ્યં નિરર્થકમ્ ॥

શ્રીશૈલે શ્રીવનપ્રાન્તે પર્યઙ્કાખ્યે શિલાતલે
તત્રસ્થં ક્ષણવેધિ સ્યાત્ નદીભગવતીતટે
એકાહે વેધકં તત્ર ગોકર્ણે તુ દિનત્રયમ્ ॥

ભદ્રાઙ્ગે દિનવેધિ સ્યાત્ ત્રિસ્થલાન્તે ત્રિવાસરમ્
ધારેશ્વરે પાક્ષિકં સ્યાત્ વર્ષાપુર્યાં દિનૈકતઃ ॥

બ્રહ્મેશ્વરે માસિકં સ્યાત્ વ્યાઘ્રપુર્યાં તુ વાસરમ્
અઘોરેશે માસિકં તુ સિંહદ્વીપે તથા પુનઃ
દિનમેકં બ્રહ્મગિરૌ વિન્ધ્યે તુ ક્ષણવેધકમ્ ॥

વાસરં માલ્યવન્તેષુ ક્ષણવેધિ શિલોદકમ્ ॥

કિષ્કિન્ધ્યાપર્વતે રમ્યે પમ્પાતીરે તૃણોદકમ્
તસ્ય પશ્ચિમતો દેવિ યોજનદ્વિતયે પુનઃ
ભૂશૈલમસ્તિ તત્રૈવ ત્રિદિનં વેધિ પર્વતે ॥

સહ્યાચલે પુરે દેવ્યાઃ ક્ષીરક્ષેત્રસ્ય સંનિધૌ
શૈલોદકં કોટિવેધિ દુર્જદેશે ઽપિ વાસરમ્
લક્ષવેધિ નૃસિંહસ્ય નગરે ગોકુલાભિધે ॥

અન્યત્ર યત્ર તત્રાપિ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવોદ્ભવમ્
અમૃતં તત્ર તત્રાપિ વજ્રીકરણમ્ ઉત્તમમ્ ॥

તસ્યોત્પત્તિં પ્રવક્ષ્યામિ યથા જાનન્તિ સાધકાઃ ॥

મહીં સમુદ્ધૃતવતો વરાહસ્ય કલેવરાત્
યઃ સ્વેદઃ પતિતસ્તસ્માજ્ જાતં શૈલોદકં પરમ્ ॥

તન્મુખે ક્ષણિકં જાતં ક્રોડદેશે તુ વાસરમ્
બાહુભ્યાં ત્ર્યહવેધિ સ્યાત્ માસવેધિ તુ પાર્શ્વયોઃ
ષણ્માસમપરાઙ્ગે ચ સર્વં સમફલં ભવેત્ ॥

અઘોરાસ્ત્રેણ તત્ક્ષેત્ર રક્ષાં કૃત્વા દિશાં બલિમ્
દત્ત્વા લક્ષં જપિત્વા તુ ગૃહ્ણીયાદમૃતં પરમ્ ॥

શરદ્ગ્રીષ્મવસન્તેષુ હેમન્તે વા સુરાર્ચિતે
આયસે તામ્રપાત્રે વા પાત્રે ઽલાબુમયે ઽથવા
શૈલામ્બુપલમષ્ટૌ તુ પલં ક્ષીરસ્ય નિક્ષિપેત્ ॥

ક્ષીરાવશેષં સંક્વાથ્ય ત્રિસપ્તાહં પિબેન્નરઃ
જીવેદ્ વર્ષસહસ્રં તુ વલીપલિતવર્જિતઃ ॥

અથવાષ્ટપલં ક્ષીરં પલૈકેનામ્બુના યુતમ્
ક્ષીરાવશેષં સેવેત પૂર્વોક્તં લભતે ફલમ્ ॥

કુલત્થાષ્ટગુણં વારિ પચેદષ્ટાવશેષિતમ્
ચતુર્ગુણેન તેનાજ્યં પાચયેદ્ધૃતશેષિતમ્ ॥

લિહ્યાન્મધુસમોપેતં ત્રિસપ્તાહં બૃહસ્પતિઃ
માસેન શાસ્ત્રસમ્પત્તિં જ્ઞાત્વા દેવિ બલાબલમ્
દ્વિર્ અષ્ટવર્ષકાકારઃ સહસ્રાયુર્ ન સંશયઃ ॥

અવશિષ્ટકુલત્થં તુ પાદાંશં મધુસર્પિષા
ભક્ષયેદ્ વર્ષમ્ એકં તુ માસેનાયુતજીવિતઃ ॥

તત્સિદ્ધતૈલેનાભ્યઙ્ગં મર્દનં ચાપિ કારયેત્
માસમેકં તતો મર્દ્યં દેહસિદ્ધિં કરોતિ ચ ॥

પામાવિચર્ચિકાદદ્રુ કુષ્ઠાનિ સહસા જયેત્
વલીપલિતનિર્મુક્તઃ સહસ્રાયુશ્ચ જાયતે ॥

યઃ પિબેત્ પ્રાતરુત્થાય શૈલામ્બુચુલુકત્રયમ્
ષણ્માસાત્ સ્યાત્ સહસ્રાયુર્ વલીપલિતવર્જિતઃ ॥

અથવા સૂતકં દેવિ વારિણા સહ મર્દયેત્
માસેનૈકેન દેવેશિ નષ્ટપિષ્ટં ભવિષ્યતિ ॥

માસમાત્રં સમશ્નીયાત્ સ ભવેદજરામરઃ ॥

અથવા તં રસં હેમ્ના હેમભસ્મ તતો બલી
મર્દયેત્તેન તોયેન ધામયેત્ ખદિરાગ્નિના ॥

ગુટિકા સુન્દરી નામ સર્વાયુધનિવારણી
કર્તા હર્તા સ્વયં સિદ્ધો જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્ ॥

કુનટી ચાભ્રમાક્ષીકં હેમ તારં તથૈવ ચ
તત્ સર્વં પયસા ક્ષીરૈર્ મદ્યં પાચ્યં દિનત્રયમ્
માસમાત્રપ્રયોગેણ વલીપલિતવર્જિતઃ ॥

અથ તેનોદકેનૈવ ક્ષીરાર્ધં પાયસં પચેત્
માસમાત્રપ્રયોગેણ વલીપલિતનાશનમ્ ॥

પક્ત્વા તેનામ્ભસા પથ્યાઃ ષષ્ટિં ત્રીણિ શતાનિ ચ
મધુ સંયોજ્ય ભાણ્ડસ્થં ભૂમૌ સર્વં નિધાપયેત્ ॥

દિને દિને તથૈકૈકં ભક્ષયેત્ પ્રાતરુત્થિતઃ
વલીપલિતનિર્મુક્તો જીવેદ્વર્ષસહસ્રકમ્ ॥

શૈલીભૂતં કુલત્થં વા ભક્ષયેન્મધુસર્પિષા
ષણ્માસેન પ્રાશનેન જીવેદ્વર્ષસહસ્રકમ્ ॥

કૂષ્માણ્ડં મારિતં કૃત્વા યાનિ કાનિ ફલાનિ ચ
જલે ક્ષિપ્તાનિ લોહાનિ શૈલીભૂતાનિ ભક્ષયેત્
ક્ષીરાહારશ્ચ જીર્ણાન્તે વજ્રકાયો ભવેન્નરઃ ॥

તેનોદકેન સંમર્દ્ય અભ્રકં ક્વાથયેત્ પ્રિયે
કટુત્રયયુતં ખાદેત્ જીવેદ્વર્ષસહસ્રકમ્ ॥

અથવા રસકર્ષૈકં તજ્જલેન તુ મર્દયેત્
ઇઙ્ગુદીફલમધ્યસ્થં તચ્છૈલોદકમધ્યગમ્
કાલેન ત્રિગુણેનૈવ કાઠિન્યં તસ્ય જાયતે ॥

ષણ્માસં તન્મુખે ધાર્યં વજ્રકાયં કરોતિ ચ
દશનાગસમપ્રાણો દેવૈઃ સહ ચ મોદતે ॥

ગૃહીત્વા ત્રિફલાં તત્ર શૈલવારિણિ નિક્ષિપેત્
યદા ભવતિ તચ્છૈલં ગૃહીત્વા ચૂર્ણયેત્ તતઃ ॥

કાન્તજીર્ણરસં તેન સાર્ધં ઘૃતમધુપ્લુતમ્
ભક્ષયેદ્વર્ષમેકં તુ તતઃ ક્ષીરાશનો ભવેત્ ॥

ઉદયાદિત્યસંકાશો મેધાવી પ્રિયદર્શનઃ
નીલકુઞ્ચિતકેશશ્ચ જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્ ॥

પારદં હરિતાલં ચ શિલા માક્ષિકમેવ ચ
દરદં ચ વિષં ચૈવ સર્વમેકત્ર કારયેત્ ॥

મર્દયેત્ ખલ્લપાષાણે માતુલુઙ્ગરસેન ચ
ગોલકં કારયિત્વા તુ વારિમધ્યે નિધાપયેત્ ॥

તેન તારં ચ શુલ્વં ચ કાઞ્ચનં ભવતિ ધ્રુવમ્ ॥

ઉપયુઞ્જીત માસૈકં વલીપલિતવર્જિતઃ
સહસ્રં જીવિતં તસ્ય મહાબલપરાક્રમઃ ॥

શૈલીભૂતાં હરિદ્રાં તુ તચ્ચૂર્ણવાપમાત્રતઃ
હેમત્વં લભતે નાગો બાલાર્કસદૃશપ્રભમ્ ॥

શૈલોદકે વિનિક્ષિપ્ય ભૂશૈલે કર્દમે ઽપિ વા
જ્ઞાત્વા કાલપ્રમાણેન બન્ધયેત્ પારદં તતઃ ॥

રક્તક્ષારયુતં ધ્માતં સુવર્ણં સમસારિતમ્
શતાંશેન તુ લોહાનાં સર્વેષાં હેમકારકમ્ ॥

દ્વિતીયસારણાં પ્રાપ્ય ભક્ષયેન્મધુસર્પિષા
તત્કાલં ચિત્તજાતાનામ્ ઊર્ધ્વં ભવતિ ચાનિલઃ ॥

કાલજ્ઞાનં ભવેત્તસ્ય જીવેદયુતપઞ્ચકમ્ ॥

દ્વિતીયસારણાં પ્રાપ્ય સહસ્રાંશેન વિધ્યતિ
તં ખોટં ધારયેદ્વક્ત્રે દિવ્યત્વં લભતે ધ્રુવમ્ ॥

નિચુલે કકુભે ચૈવ કિંશુકે મધુકે ઽપિ વા
ઇઙ્ગુદીફલમધ્યે વા રજનીદ્વયમધ્યતઃ ॥

પારદં ગન્ધકં ચૈવ મર્દયેત્ ગુલિકાકૃતિ
પાચયેદ્દિનમેકં તુ હેમ્ના સંવેષ્ટ્ય ધારયેત્ ॥

ત્રિફલાવ્યોષકલ્કેન વેષ્ટયિત્વા પ્રયત્નતઃ
પાદેન કનકં દત્ત્વા પારદં તત્ર યોજયેત્
ક્ષિપેચ્છૈલામ્બુમધ્યસ્થં ગુલિકા વજ્રવદ્ભવેત્ ॥

પૂર્વવત્ સારણા કાર્યા પૂર્વવત્ સિદ્ધિદા ભવેત્
ધાર્યમાણા મુખે સા તુ સહસ્રાયુષ્કરી ભવેત્ ॥

દ્વિતીયસારણાયોગાદ્ અયુતં વેધયેત્તુ સા
ધાર્યમાણા મુખે સેયમ્ અયુતાયુઃપ્રદા ભવેત્ ॥

તૃતીયસારણાયોગાજ્ જાયતે લક્ષવેધિની
તં ખોટં ધારયેદ્વક્ત્રે લક્ષાયુર્જાયતે નરઃ ॥

ચતુર્થીં સારણાં પ્રાપ્ય કોટિવેધો ન સંશયઃ
કોટ્યાયુર્જીવિતં તસ્ય ખેચરત્વં ચ લભ્યતે ॥

પઞ્ચભિર્ દશકોટિઃ સ્યાત્ ષડ્ભિઃ કોટિશતં ભવેત્
યાવચ્ચન્દ્રાર્કજીવિત્વમ્ અનન્તબલવીર્યવાન્ ॥

દદાતિ સપ્તમીં સાપિ સારણાં ગુટિકા પરા
ખેચરી નામ વિખ્યાતા ભૈરવેણ પ્રચોદિતા ॥

યસ્તુ તદ્રાજિકામાત્રં માસમેકં તુ ભક્ષયેત્
વજ્રદેહઃ સ સિદ્ધઃ સ્યાત્ દિવ્યસ્ત્રીજનવલ્લભઃ
ક્રીડતે ખેચરૈર્ ભોગૈઃ સ્વેચ્છયા શિવતાં વ્રજેત્ ॥

નાનાવિધફલં ચ સ્યાત્ તદ્રસૈર્ બીજતૈલતઃ
તદ્બદ્ધં પારદં ચૈવ ગુટિકાં શૃણુ સુન્દરિ ॥

શુદ્ધબદ્ધરસેન્દ્રસ્તુ ગન્ધકં તત્ર જારયેત્
ત્રિગુણે ગન્ધકે જીર્ણે તેન હેમ તુ કારયેત્ ॥

કારયેદ્ભસ્મ સૂતં તુ કાઞ્ચનં તત્ર સૂતકમ્
તદ્ભસ્મ સૂતકે જાર્યં રસેન્દ્રસ્ય સમે સમમ્ ॥

તેન સૂતકજીર્ણેન વજ્રરત્નં તુ જારયેત્
તદ્વજ્રં જાયતે ભસ્મ સિન્દૂરારુણસંનિભમ્ ॥

તદ્ભસ્મ જારયતે સૂતે ત્રિગુણે તુ સુરાર્ચિતે
હાટકે સારયેત્તં તુ ગુટિકાં તેન કારયેત્ ॥

ત્રિલોહાવેષ્ટિતં તં તુ મુખે પ્રક્ષિપ્ય સાધકઃ
નષ્ટચ્છાયો ભવેત્ સો ઽયમ્ અદૃશ્યો દેવદાનવૈઃ ॥

તત્ક્ષણાદ્વેધયેદ્દેવિ સર્વલોહાનિ કાઞ્ચનમ્
બહુવર્ષસહસ્રાણિ નિર્વલીપલિતો ભવેત્ ॥

શૂલિનં શક્તિસંયુક્તં રત્નાદિગુણભૂષિતમ્
વક્ત્રે કરે ચ બિભૃયાત્ સર્વાયુધનિવારણાત્ ॥

વ્યોમ માક્ષિકસત્ત્વં ચ તારામાત્રં સુરાયુધમ્
વૈક્રાન્તં તાલકં સૂતં રત્નાદિગુણભૂષિતમ્ ॥

ગુટિકા સા વરારોહે મધુરત્રયસંયુતા
વક્ત્રસ્થા નાશયેત્ સાક્ષાત્ પલિતં નાત્ર સંશયઃ
શિવશક્તિશ્ચ દેવેશિ રત્નાદિશિવગા યથા ॥

હેમ તારં તથા ભાનું સમભાગાનિ કારયેત્
સ્ત્રીરજો વ્યાઘ્રમધ્યસ્થં પદ્મસૂત્રેણ વેષ્ટયેત્ ॥

સેચયેત્તત્ તથાવેષ્ટ્ય ગુહ્યસ્થાને નિધાપયેત્
રણે રાજકુલે દ્યૂતે દિવ્યે કામ્યે જયો ભવેત્
યન્મુખે ચૈવ તદ્ગોલં સ સર્વરઞ્જકો ભવેત્ ॥

વૈક્રાન્તાભ્રકકાન્તં તુ સસ્યકં તુ સુરાયુધમ્
વિભીતકાદિસમ્ભૂત કાઞ્ચિકસ્ય સમં ભવેત્ ॥

રાજાવર્તં તતઃ સૂતે યોજયેત્ પાદયોગતઃ
કુમારીરસસંઘૃષ્ટા કૃતૈકા ગુટિકા શુભા
રોગમૃત્યુજરા હન્તિ વક્ત્રસ્થા નાત્ર સંશયઃ ॥

પઞ્ચતારં વરારોહે સૂતકં દ્વયમેવ ચ
ત્રયો ગગનભાગાઃ સ્યુર્ એકૈકં હેમકાન્તયોઃ ॥

અર્ધશુલ્વવિધાનેન ગુટિકામરસુન્દરિ
અક્ષયો હ્ય્ અજરશ્ચૈવ ભવેત્તેન મહાબલઃ
સર્વરોગવિનિર્મુક્તો જીવેદ્વક્ત્રે વિધારણાત્ ॥

ભસ્મસૂતપલૈકં ચ મૃતકાન્તપલં તથા
માક્ષિકસ્ય પલં ચૈવ શિલાજતુપલં પુનઃ ॥

પલમેકં વિડઙ્ગસ્ય પથ્યાચૂર્ણપલં તથા
એકીકૃત્યાથ તત્ સર્વં મધ્વાજ્યેન તુ પેષયેત્ ॥

ગુટિકાઃ કારયેદ્દેવિ ષષ્ટ્યધિકશતત્રયમ્
એકૈકં ભક્ષયેન્નિત્યં વર્ષમેકં નિરન્તરમ્ ॥

જીવેદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રતુલ્યો મહાબલઃ ॥

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રસભસ્મરસાયનમ્
વિજ્ઞેયં નિષ્પરીહારં સાક્ષાદ્દિવ્યૌષધં પરમ્ ॥

આમલક્યાદિ કાન્તં ચ પારદં ચ મનઃશિલામ્
વાકુચીસપ્તભાગં ચ ક્ષીરિણીરસપેષિતમ્
મેઘનાદરસોપેતં મૂકમૂષાગતં પુટેત્ ॥

માષં ત્રિમાષં ત્રિગુણં ભક્ષયેત્તુ ક્રમેણ તુ
વર્ષત્રયપરં દેવિ પાદનિષ્કાર્ધકં ક્રમાત્ ॥

ષટ્ સપ્તાષ્ટૌ ચ વર્ષાણિ ક્રમાન્ નિષ્કપ્રમાણતઃ
ભુઞ્જીત સ ચ દિવ્યાન્નં જરાવૈરૂપ્યવર્જિતઃ ॥

કિંચિત્ કાઞ્ચનસંયુક્તં નિષ્કં નિષ્કાર્ધમેવ ચ
યો ભક્ષયેત્ ત્રિભિર્વર્ષૈઃ સર્વવ્યાધીન્ જયત્યલમ્ ॥

અષ્ટવર્ષે સહસ્રાયુઃ દ્વાદશે લક્ષવેધકઃ
ષોડશે વત્સરે દેવિ દિવ્યરૂપઃ સ જાયતે ॥

શતપલમ્ અભયાનામ્ અક્ષધાત્ર્યોસ્ તથૈવ ક્વથિતજલશતાષ્ટૌ ભાગમષ્ટાવશેષમ્
ઘૃતમધુસિતયાઢ્યં વ્યોષચિત્રં દશાંશં રસફલરસસિદ્ધં લોહજીર્ણં મૃતં ચ ॥

ગિરિજતુસમમભ્રં કાન્તભૃઙ્ગં વિડઙ્ગં રસસહિતસુભાવ્યં તણ્ડુલૈર્દિવ્યમુખ્યૈઃ
અહિમરકૃતકલ્કં લોહપાત્રસ્થમાષં ત્રિદિનતનુસુસિદ્ધં કલ્કમેતદ્વરિષ્ઠમ્ ॥

લિહતિ શયનકાલે વામનેત્રાવસેવી ઘનનિબિડસુમધ્યો મત્તમાતંગદર્પઃ
વિગતસકલદોષઃ સર્વદિગ્દિવ્યચક્ષુઃ મદન ઇવ સુકાન્તિઃ કામિનીનાં પ્રવીરઃ ॥

જલદલવવપુષ્માન્ કુઞ્ચિતાનીલકેશઃ સુરગુરુરિવ શુદ્ધઃ સત્કવિશ્ચિત્રકારી
વૃષભગતિવિચેષ્ટઃ સ્નિગ્ધગમ્ભીરઘોષઃ સુરગજ ઇવ લોકે શ્રાન્તિહન્તાશુ નિત્યમ્ ॥

પ્રભવતિ ખલુ લોકે સોમતારાર્કજીવી કમલસદનસુશ્રીર્ ન્યાયશાસ્ત્રાદિવેત્તા
સુજનસમયપાતા ધર્મદીક્ષાનુમાતા હરિહરમગભીરઃ સૂર્યસોમાબ્ધિધીરઃ ॥

કાન્તહેમરવિચન્દ્રમભ્રકં ગોલકં નિહિતમિઙ્ગુદીફલે
શૈલવારિવરસિદ્ધગોલકં સુન્દરં હ્ય્ અમરરઞ્જકં શુભમ્ ॥

કાન્તહેમરવિચન્દ્રમ્ અભ્રકં વજ્રરત્નમ્ અહિરાજગોલકમ્
ક્ષિપ્તમ્ આમલકકાષ્ઠકોટરે ભૂમિશૈલનિહિતં સમુદ્ધૃતમ્
શૈલતાં ગતમથાહિતં મુખે વજ્રકાયકરમ્ અલ્પવાસરૈઃ ॥

તાલહેમવરશુલ્બસૂતકૈઃ ગોલકં વરણકાષ્ઠયન્ત્રિતમ્
શૈલવારિકૃતસુન્દરીરસં ખેચરીતિ ગુટિકા નિગદ્યતે ॥

શૈલામ્બુનિક્ષિપ્તપલાશબીજં શૈલીકૃતં ક્ષૌદ્રઘૃતેન ખાદેત્
ત્રિઃસપ્તરાત્રં દિનમેકમેકં સહસ્રજીવી વિજયી નરઃ સ્યાત્ ॥

સૂતકં ચાભ્રકં ચૈવ વજ્રીક્ષીરસમન્વિતમ્
હાટકેન સમાયુક્તં ગુટિકા ખેચરી ભવેત્ ॥

કરઞ્જફલમધ્યસ્થં સૂતકં તત્ર નિક્ષિપેત્
ઘૃતશૈલામ્બુમધ્યસ્થં સહસ્રાયુઃ પ્રયચ્છતિ ॥

તિન્દુકે દ્વિસહસ્રાયુઃ જમ્બીરે ત્રિસહસ્રકમ્
માતુલુઙ્ગે ચ નારઙ્ગે ચતુઃપઞ્ચસહસ્રકમ્ ॥

રમ્ભાફલે ષટ્સહસ્રં પનસે સપ્તસંખ્યકમ્
વિભીતકફલે ચૈવ દશસાહસ્રસંખ્યકમ્ ॥

નારિકેલે મહાભાગે સહસ્રાણિ ચતુર્દશ
ત્રિંશત્સહસ્રં પદ્મે ચ લક્ષમામલકે પુનઃ ॥

અભ્રપત્ત્રદ્રવે ક્વાથમ્ અહોરાત્રં શિલોદકે
તસ્માત્તુ ચોદ્ધૃતં સૂતં મૃત્યુદારિદ્ર્યનાશનમ્ ॥

સારણાક્રમયોગેન નવીનં જાયતે વપુઃ
રસે રસાયને ચૈવ લક્ષવેધી ન સંશયઃ ॥

કર્દમં ચ કુમાર્યાશ્ચ રસેન કૃતગોલકમ્
ધમનાત્ પતતે સત્ત્વં મુખે તદ્ધારયેન્નરઃ
ષણ્માસેન પ્રયોગેણ હ્ય્ અજરામરતાં વ્રજેત્ ॥

સ્રોતોઞ્જનયુતં ધ્માતં સત્ત્વં પારદમિશ્રિતમ્
તં ખોટં ધારયેદ્વક્ત્રે અદૃશ્યો ભવતિ ધ્રુવમ્ ॥

યસ્ય યો વિધિરામ્નાત ઉદકસ્ય શિવાગમે
રસેનૈવ તુ કાલે તુ કુર્યાદેવ રસાયનમ્ ॥