રસરત્નાકર · અધ્યાય 3.14

ર્રા, 3, 14
સૂતેન સત્ત્વરચિતેન ચ જારિતેન પક્વાખ્યબીજગુણસંખ્યસુસારિતેન ।
વિજ્ઞાય યસ્તુ મતિમાન્ સ તુ વાર્તિકેન્દ્રશ્ચંદ્રાર્કવેધવિધિના કનકં કરોતિ

{મેર્ચુર્ય્:: ચારણ}
સ્વર્ણે નાગં સમાવર્ત્ય માષમાત્રં તુ ઘર્ષયેત્ ।
તપ્તખલ્વે તતસ્તસ્મિન્પલમેકં રસં ક્ષિપેત્

સિદ્ધમૂલીદ્રવં દત્ત્વા મર્દયેત્કાંજિકૈર્દિનમ્ ।
ઘર્મે વા તપ્તખલ્વે વા તતો ગ્રાસં તુ દાપયેત્

ચતુઃષષ્ટ્યંશકં પૂર્વં દ્વંદ્વં સત્ત્વં વિભાવિતમ્ ।
દત્ત્વા મર્દ્યં દિનૈકં તુ ચારણાયંત્રકે ક્ષિપેત્

સજમ્બીરૈર્દિનં ઘર્મે ધારિતં ચરતિ ધ્રુવમ્

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ}
જારણમ્ ત્રિક્ષારં પંચલવણમ્ અમ્લવર્ગે સ્નુહીપયઃ ।
ગોમૂત્રૈર્લોલયેત્સર્વં તેન વસ્ત્રં ઘનં લિપેત્

તન્મધ્યે જારિતં સૂતં બદ્ધ્વા ભૂર્જેન વેષ્ટયેત્ ।
સિદ્ધમૂલ્યમ્લસંયુક્તં દોલાયંત્રે ત્ર્યહં પચેત્

ઉદ્ધૃત્યોષ્ણારનાલેન ક્ષાલયેલ્લોહપાત્રકે ।
વસ્ત્રપૂતં તતઃ કૃત્વા સોષ્ણપાત્રે વિમર્દયેત્

હસ્તેનૈવ ભવેદ્યાવત્ સુધૌતં પારદં પુનઃ ।
ચતુર્ગુણેન વસ્ત્રેણ ક્ષાલયેન્નિર્મલો ભવેત્

અજીર્ણે ચ પુનર્મર્દ્યમમ્લં દત્ત્વા દિનાવધિ ।
દોલાયાં સ્વેદયેત્તદ્વદ્ ભવેજ્જીર્ણં ન સંશયઃ

{મેર્ચુર્ય્:: પ્રેપરતિઓન્ fઓર્ ગ્રાસન}
ઇષ્ટિકા ગુડદગ્ધોર્ણા ગૃહધૂમં ચ સર્જિકા ।
સૈંધવેન યુતં સર્વં ષોડશાંશં રસસ્ય તુ

દત્ત્વા તતોઽમ્લવર્ગેણ ઘર્મે મર્દ્યં દિનાવધિ ।
ઇષ્ટિકાદમ્લવર્ગેણ દોલાયંત્રે દિનં પચેત્ ।
જીર્ણે જીર્ણે ત્વિદં કુર્યાદ્ ગ્રાસગ્રાહી ભવેદ્રસઃ

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ ઓf બીજસ્}
દ્વાત્રિંશાંશં તતો ગ્રાસં દત્ત્વા ચાર્યં ચ જારયેત્ ।
પૂર્વવત્સ્વેદનાન્તં ચ કૃત્વા ગ્રાસં તૃતીયકમ્

ષોડશાંશં પ્રદાતવ્યં તજ્જીર્ણે ચાષ્ટમાંશકમ્ ।
જારયેત્પૂર્વયોગેન હ્યેવં ગ્રાસચતુષ્ટયમ્

તતઃ કચ્છપયન્ત્રેણ જારયેત્તન્નિગદ્યતે ।
ઊર્ધ્વાધશ્ચાષ્ટમાંશેન ગ્રાસે ગ્રાસે બિડં ક્ષિપેત્

ચતુર્થાંશં તતો ગ્રાસં ગ્રાસં દેયં સમં પુનઃ ।
જીર્ણે જીર્ણે સમં દેયમેવં જાર્યં ચ ષડ્ગુણમ્

રાગાણાં ગ્રહણાર્થં ચ ગ્રાસે ગ્રાસે તુ પૂર્વવત્ ।
ઇત્યેવં દ્વંદ્વયોગાનાં સત્ત્વાનાં ચ વિશેષતઃ

સ્વર્ણાદિસર્વલોહાનાં બીજાનાં જારણાહિતમ્ ।
કર્તવ્યં વક્ષ્યતે તત્ર માત્રાયુક્તિશ્ચ પૂર્વવત્

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ ઓf દ્વન્દ્વસ્}
અભાવે વ્યોમસત્ત્વસ્ય કાન્તપાષાણસત્ત્વકમ્ ।
તીક્ષ્ણપાષાણસત્ત્વં વા દ્વંદ્વિતં વ્યોમસત્ત્વવત્

જારયેત્પૂર્વયોગેન સર્વેષાં સ્યાત્ફલં સમમ્ ।
ઇત્યેવં ષડ્ગુણં દ્વંદ્વં યત્કિંચિજ્ જારયેદ્રસે

{સિદ્ધબીજ:: પ્રેપરતિઓન્}
જારિતં સિદ્ધબીજેન સારયેત્તન્નિગદ્યતે ।
તાપ્યસત્ત્વં ઘોષતામ્રં શુદ્ધહેમ સમં સમમ્

આવર્ત્ય દ્વંદ્વલિપ્તાયાં મૂષાયામન્ધિતં પુનઃ ।
સમુદ્ધૃત્ય પુનર્ધામ્યં મૂષાયાં પ્રકટં ધમેત્

માક્ષિકાદ્ધૌતસત્ત્વં ચ સ્તોકં સ્તોકં વિનિક્ષિપેત્ ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્તાવત્પાચ્યં ચ તત્પુનઃ

પૂર્વવચ્ચ ધમેત્તાવદ્યાવત્સ્વર્ણાવશેષિતમ્ ।
તાપ્યસત્ત્વેન તામ્રેણ દ્વંદ્વમેવં પુનઃ પુનઃ

ષડ્વારં ધમનેનૈવ ગ્રાહ્યં સ્વર્ણાવશેષિતમ્ ।
સિદ્ધબીજમિદં ખ્યાતં દાડિમીપુષ્પવદ્ ભવેત્

અનેન સિદ્ધબીજેન પૂર્વવત્સારણાત્રયમ્ ।
કૃત્વાથ જારયેત્તદ્વજ્જીર્ણે બદ્ધ્વા મુખં તથા

બન્ધનં શોધનં ચૈવ ક્રામણં ચૈવ પૂર્વવત્ ।
ચંદ્રાર્કે દ્રાવિતે યોજ્યં સહસ્રાંશેન કાંચનમ્

{મેર્ચુર્ય્:: જારણ ઓf સુલ્fઉર્}
અથાતઃ શુદ્ધસૂતસ્ય જારણે પૂર્વભાવિતમ્ ।
અથ શુદ્ધસ્ય સત્ત્વસ્ય જારયેત્પૂર્વભાષિતમ્ ।
ગંધકં તુ તુલાયન્ત્રે પશ્ચાત્સર્વં ગ્રસત્યલમ્

મુખનાલાન્વિતા ઊર્ધ્વવક્ત્રા સ્યાદ્ દ્વાદશાઙ્ગુલા ।
દૃઢા લોહમયી કુર્યાદનયા સદૃશી પરા

એકસ્યાં નિક્ષિપેત્સૂતમ્ અન્યસ્યાં ગંધકં સમમ્ ।
એકસ્યા મુખમધ્યે તુ હ્યપરસ્યા મુખં ક્ષિપેત્

લિપ્ત્વા મૃલ્લવણૈઃ સંધિં ગંધકાધઃ પુટં લઘુ ।
રસસ્યાધો જલં સ્થાપ્યં ગંધધૂમં પિબત્યલમ્

જીર્ણે ગંધે સમુદ્ઘાટ્ય તુલ્યં ગંધં ચ દાપયેત્ ।
ઇત્યેવં ષોડશગુણં ગંધં જાર્યં પુનઃ પુનઃ

જારિતઃ સૂતરાજોઽયં વાસનામુખિતો ભવેત્

{મેર્ચુર્ય્:: વાસનામુખિત:: ?}
વ્યોમસત્ત્વં તાપ્યસત્ત્વં શુલ્બં શુદ્ધં સમં સમમ્ ।
આવર્ત્ય દ્વંદ્વલિપ્તાયાં મૂષાયામથ ચૂર્ણયેત્

ભાવયેદભિષેકેણ પૂર્વવત્શતવારકમ્ ।
પૂર્વવચ્ચારયેદેતદ્વાસનામુખિતે રસે

તદ્વજ્જાર્યં પ્રયત્નેન યાવદ્ ભવતિ ષડ્ગુણમ્ ।
તત્સૂતે સારિતં જાર્યં સિદ્ધબીજં તુ પૂર્વવત્

મુખં ચ બંધનં કૃત્વા વેધાયાન્તં પ્રદાપયેત્ ।
ક્રામણેન સમાયુક્તં ચંદ્રાર્કં કાંચનં ભવેત્ ।
સહસ્રાંશેન તત્સત્યં રસોઽયં કામરૂપકઃ

{સિલ્વેર્ => ગોલ્દ્}
પૂર્વવત્ શુદ્ધસૂતસ્ય પૂર્વસંસ્કૃતગંધકમ્ ।
જારયેત્ ષડ્ગુણં સમ્યક્ તુલાયંત્રેણ પૂર્વવત્

તિક્તકોશાતકીદ્રાવં લાંગલીદ્રાવસંયુતમ્ ।
દાપયેત્પૂર્વસૂતસ્ય ખલ્વે મર્દ્યં દિનાવધિ

પાદાંશં પક્વબીજં ચ ચારયિત્વાથ જારયેત્ ।
પૂર્વવદ્ બિડયોગેન એવં જાર્યં સમક્રમાત્

ત્રિધાથ પક્વબીજં તુ સારયિત્વાથ જારયેત્ ।
તારે વેધં શતાંશેન દાપયેત્કાઞ્ચનં ભવેત્

{શતાંશવિધિ; પ્રોદુચ્તિઓન્ ઓf ગોલ્દ્}
તારં સ્યાદષ્ટાનવતિભાગાઃ સ્વર્ણસ્ય ભાગકમ્ ।
ભાગૈકં વેધકં સૂતં સંખ્યેયં શતવેધકે

{ગોલ્દ્:: પ્રોદુચ્તિઓન્}
રસકસ્ય તુ યત્સત્ત્વં ચૂર્ણિતં વાભિષેકિતમ્ ।
પૂર્વવત્ ક્રમયોગેન રસે ચાર્યં ચ જારયેત્

યાવદ્ અષ્ટગુણં પશ્ચાત્ સમં કૃષ્ણાભ્રસત્ત્વકમ્ ।
ચાર્યં જાર્યં ક્રમેણૈવ પક્વબીજં ચતુર્ગુણમ્

જારયેચ્ચ પુનઃ સૂતે કચ્છપાખ્યે વિડાન્વિતે ।
રાગગ્રહણપર્યન્તં કૃત્વા પ્રક્ષાલ્ય તં રસમ્

ઉન્મત્તમુનિપત્રાણિ રજની કાકમાચિકા ।
ધાન્યામ્લૈઃ પેષયેત્તુલ્યં તદ્દ્રવૈર્મર્દયેદ્રસમ્

સપ્તાહં તપ્તખલ્વે તુ કચ્છપે તુ દિનં પચેત્ ।
તતો દિવ્યૌષધૈરેવ મર્દયેદ્દિવસત્રયમ્

તં રુદ્ધ્વા વજ્રમૂષાયાં ત્રિદિનં તુષવહ્નિના ।
સ્વેદિતં ચ પુનર્મર્દ્યં તદ્વદ્રુદ્ધ્વા ધમેદ્ દૃઢમ્

કુક્કુટાણ્ડનિભં બદ્ધં જાયતે ચૂર્ણયેત્પુનઃ ।
બ્રહ્મપુષ્પદ્રવમર્દ્યં દિનૈકં ચાન્ધયેત્પુનઃ

પચેદ્ ગજપુટેઽપ્યેવં દેયં પુટચતુષ્ટયમ્ ।
વૃશ્ચિકાલ્યા દ્રવૈરેવં તદ્વત્પુટચતુષ્ટયમ્

કુંકુમસુરસેનૈવ તદ્વત્પુટચતુષ્ટયમ્ ।
માતુલુઙ્ગરસેનૈકં પુટં દત્ત્વા સમાહરેત્

સહસ્રાંશેન તેનૈવ તં શુલ્બં તુ વેધયેત્ ।
શુદ્ધં વા દ્રાવિતં નાગં વેધં સ્યાત્ક્રામણેન વૈ ।
તત્સર્વં જાયતે સ્વર્ણં દેવાભરણમુત્તમમ્

{બીજ:: ઓf ગોલ્દ્}
સ્વર્ણાર્કં તીક્ષ્ણનાગં ચ સમ્યક્ સસ્યાભ્રકસ્ય ચ ।
વૈક્રાંતસ્ય ચ સત્ત્વં ચ ચૂર્ણં કુર્યાત્સમં સમમ્

દ્વન્દ્વમેલાપલિપ્તાયાં મૂષાયામન્ધિતં ધમેત્ ।
સમુદ્ધૃત્ય તુ તત્ખોટં મૂષાયાં પ્રકટં ધમેત્

વાપો માક્ષિકચૂર્ણેન દત્તે દેયઃ શનૈઃ શનૈઃ ।
યાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાદ્ અર્કાયાં દાપયેત્પુનઃ

પૂર્વવત્ક્રમયોગેન ધમેત્સ્વર્ણાવશેષિતમ્ ।
ઇત્યેવં ચ પુનઃ કુર્યાજ્જાયતે સ્વર્ણબીજકમ્

{બીજ:: fરોમ્ ગોલ્દ્}
અભ્રસત્ત્વાયસં તામ્રં ચૂર્ણં કૃત્વા સમં સમમ્ ।
શુદ્ધતાપ્યસ્ય ચૂર્ણં ચ તામ્રસ્ય દ્વિગુણં ભવેત્

મૂષાયાં દ્વંદ્વલિપ્તાયાં રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્ ।
તત્ખોટં સૂક્ષ્મચૂર્ણં ચ રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચેત્

એવં પઞ્ચપુટૈઃ પક્વં દ્રુતે સ્વર્ણે ચ વાહયેત્ ।
ધમેત્પ્રકટમૂષાયાં યાવદ્દશગુણં શનૈઃ

તાપ્યચૂર્ણં પ્રદાતવ્યં કિંચિત્કિંચિત્તુ વાપયેત્ ।
સ્વર્ણશેષં સમુદ્ધૃત્ય સ્યાદિદં સ્વર્ણબીજકમ્

{ચન્દ્રાર્ક => ગોલ્દ્}
સ્વર્ણબીજં સમં સૂતે જારયેદભ્રસત્ત્વવત્ ।
તતસ્તેન શતાંશેન મધુનાક્તેન લેપયેત્

સમં ચંદ્રાર્કપત્રાણિ વેષ્ટયેચ્ચાર્કપત્રકૈઃ ।
દોલાયંત્રે સારનાલે દશાહં પાચયેચ્છનૈઃ

ઉદ્ધૃત્યાવર્તયેત્તાનિ દિવ્યં ભવતિ કાંચનમ્

{બીજ:: fરોમ્ ગોલ્દ્}
મૃતતીક્ષ્ણાર્કભાગં ચ તાપ્યચૂર્ણં સમમ્ ।
એતદ્વાહ્યં દ્રુતે સ્વર્ણે યાવદ્દશગુણં શનૈઃ ।
સ્વર્ણશેષં સમાદાય સ્યાદિદં સ્વર્ણબીજકમ્

{બીજ:: fરોમ્ ગોલ્દ્}
તીક્ષ્ણં કાંતં મૃતં ચૈવ શુલ્વં તારં સમં સમમ્ ।
મૂષાયાં દ્વંદ્વલિપ્તાયાં રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્

તત્ખોટં દ્રાવિતે સ્વર્ણે વાહ્યં દશગુણૈઃ શનૈઃ ।
પૂર્વવત્તાપ્યચૂર્ણેન સ્વર્ણબીજમિદં પરમ્

{સિલ્વેર્ => ગોલ્દ્}
યથેષ્ટં સ્વર્ણબીજૈકં પાદાંશં જારયેદ્રસે ।
પૂર્વવત્ક્રમયોગેન સત્ત્વબીજેન સારયેત્

સારિતે જારયેત્તદ્વદનુસાર્યેણ જારયેત્ ।
પ્રતિસાર્ય તતો જાર્યં મુખં બદ્ધ્વા ચ બન્ધયેત્

પઞ્ચાંશં દશયોગેન તારે વેધં પ્રદાપયેત્ ।
ક્રામણેન સમાયુક્તં દિવ્યં ભવતિ કાંચનમ્

{સિલ્વેર્ => ગોલ્દ્}
નાગં રસકસત્ત્વં ચ તામ્રં ભાગં ક્રમોત્તરમ્ ।
ધ્માપિતં વાહયેત્સ્વર્ણે ષડ્ગુણં વાપયેચ્છનૈઃ

સ્વર્ણશેષં તુ તજ્જાર્યં સમાંશં પારદે ક્રમાત્ ।
યથાપૂર્વં મારણાદિબંધનાન્તં ચ કારયેત્

અનેન ષષ્ટિભાગેન પૂર્વવત્કાંચનં ભવેત્

{ચન્દ્રાર્ક => સ્વર્ણ}
તાપ્યેન મારયેચ્છુલ્બં યથાગંધેન મારિતમ્ ।
તત્તામ્રં વાહયેન્નાગે મૂષામધ્યે ધમન્ ધમન્

શનૈઃ શતગુણં યાવત્તાપ્યચૂર્ણં ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
તત્તામ્રં વાહયેત્સ્વર્ણે દ્વાત્રિંશદ્ગુણિતં ક્રમાત્

સ્વર્ણશેષં તુ તદ્બીજં સમાંશં જારયેદ્રસે ।
અનેનૈવ તુ બીજેન સારયેજ્જારયેત્પુનઃ

પૂર્વવત્ ક્રમયોગેન બંધનાન્તં ચ કારયેત્ ।
ક્રામણેન સમાયુક્તં સહસ્રાંશેન વેધયેત્ ।
ચંદ્રાર્કં જાયતે સ્વર્ણં દેવાભરણમુત્તમમ્

{સિલ્વેર્ => ગોલ્દ્}
રસકાભ્રકયોઃ સત્ત્વં તામ્રચૂર્ણં ક્રમોત્તરમ્ ।
મૂષાયાં દ્વંદ્વલિપ્તાયાં રુદ્ધ્વા ધ્માતે સમુદ્ધરન્

તત્ખોટાંશં તાપ્યચૂર્ણં દત્ત્વા ચામ્લેન મર્દયેત્ ।
રુદ્ધ્વા લઘુપુટે પચ્યાદેવં પઞ્ચપુટૈઃ પચેત્

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્સ્વર્ણે ધામ્યમાને શનૈઃ શનૈઃ ।
સહસ્રગુણિતં યાવત્તદ્બીજં જારયેદ્રસે

યાવચ્છતગુણં યત્નાદનેનૈવ તુ સારયેત્ ।
જારણં સારણં ચૈવ બંધનાન્તં ચ પૂર્વવત્

કૃત્વાથ લક્ષભાગેન તારં ભવતિ કાંચનમ્

{સિલ્વેર્ => ગોલ્દ્}
અભ્રસત્ત્વં રવિં નાગં ક્રમવૃદ્ધ્યા વિચૂર્ણયેત્ ।
મૂષાયાં દ્વંદ્વલિપ્તાયાં રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્

તત્સમં તાપ્યચૂર્ણં તુ સર્વમમ્લેન મર્દયેત્ ।
રુદ્ધ્વા પઞ્ચપુટૈઃ પચ્યાત્ તચ્ચૂર્ણં વાહયેદ્ દ્રુતમ્

સ્વર્ણે શતં યાવત્તાવત્સ્વર્ણં ચ જારયેત્ ।
યુક્ત્યા શતગુણં યાવત્ત્રિધાનેનૈવ સારયેત્

સારિતે જારણં કુર્યાદ્ બંધનાન્તં ચ પૂર્વવત્ ।
અયુતાંશેન તેનૈવ તારં ભવતિ કાંચનમ્

{ચન્દ્રાર્ક => ગોલ્દ્}
અથવા પૂર્વચૂર્ણં તુ સહસ્રગુણિતં દ્રુતે ।
સ્વર્ણે વાહ્યં ક્રમેણૈવ તદ્બીજં જારયેદ્રસે

સહસ્રગુણિતં યાવત્ ત્રિધા તેનૈવ સારયેત્ ।
સારિતં જારયેત્પશ્ચાત્ પુનઃ સાર્યં ચ જારયેત્

સપ્તશૃઙ્ખલિકાયોગાત્સારિતં જારયેદ્ બુધઃ ।
મુખં બદ્ધ્વા રસં બદ્ધ્વા કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ ।
ક્રામણેન સમાયુક્તં ચંદ્રાર્કં કાંચનં ભવેત્

{ચોપ્પેર્ => સિલ્વેર્}
વિમલા તાલકં તીક્ષ્ણં ભાગવૃદ્ધ્યા વિચૂર્ણયેત્ ।
મૂષાયાં દ્વંદ્વલિપ્તાયાં તત્ખોટં સુવિચૂર્ણયેત્

અમ્લૈર્મર્દ્યં પુટે પચ્યાદિત્યેવં પંચધા પુટેત્ ।
તારે દશગુણં વાહ્યં તાલચૂર્ણં ક્ષિપન્ક્ષિપન્

એતદ્ બીજં સમં સૂતે જારયેત્ પૂર્વવત્ ક્રમાત્ ।
તતસ્તુ તારબીજેન સારયેત્સારણાત્રયમ્

તેનૈવ તુ શતાંશેન દ્રુતં તામ્રં તુ વેધયેત્ ।
શંખકુંદેન્દુસંકાશં તારં ભવતિ શોભનમ્

{ચોપ્પેર્ => સિલ્વેર્}
મૃતબંગં તાલસત્ત્વં સમં ચૂર્ણં પ્રકલ્પયેત્ ।
દ્વિરષ્ટગુણિતં તારે વાહયેત્તં ધમન્ ધમન્

તદ્બીજં જારયેત્સૂતે યાવદ્દશગુણં ક્રમાત્ ।
તતસ્તં તારબીજેન સારયેત્સારણાત્રયમ્

સહસ્રાંશેન ચાનેન તામ્રવેધં પ્રદાપયેત્ ।
તત્તામ્રં જાયતે તારં શંખકુંદેન્દુસન્નિભમ્

{મેર્ચુર્ય્:: શતવેધિન્}
શ્વેતાભ્રતાલયોઃ સત્ત્વં રસકસ્ય ચ સત્ત્વકમ્ ।
ચતુર્થં તારમાક્ષીકં સમં ચૂર્ણં પ્રકલ્પયેત્

ચૂર્ણતુલ્યં બંગચૂર્ણં સર્વમેકત્ર તં ધમેત્ ।
દ્વંદ્વમેલાપલિપ્તાયાં જાતં ખોટં વિચૂર્ણયેત્

અમ્લપિષ્ટં પુટે પચ્યાદિત્યેવં પંચધા પુટેત્ ।
તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્તારે યાવદ્દશગુણં ધમેત્

તત્તારં રસરાજસ્ય સમં જાર્યં ક્રમેણ વૈ ।
પૂર્વવચ્ચ ત્રિધા સાર્યં શતવેધી ભવેદ્રસઃ

{ચોપ્પેર્ => સિલ્વેર્}
એવં સત્ત્વાભ્રસત્ત્વં ચ ચૂર્ણં દ્વંદ્વં ચ પૂર્વવત્ ।
પાદાંશં તાલકં દત્ત્વા અમ્લૈઃ પિષ્ટ્વા નિરુધ્ય ચ

પચેત્પઞ્ચપુટૈરેવં તારે વાહ્યં દ્વિષડ્ગુણમ્ ।
એતદ્બીજં સમં જાર્યં પ્રત્યેકં દશભાગકમ્

બંગં શ્વેતાભ્રસત્ત્વં ચ પ્રત્યેકં દશભાગકમ્ ।
તારાખ્યા વિમલા તીક્ષ્ણં પ્રત્યેકં પઞ્ચભાગિકમ્

દ્વંદ્વમેલાપલિપ્તાયાં મૂષાયાં તં ધમેદ્ દૃઢમ્ ।
અમ્લપિષ્ટં પુટે પાચ્યં પઞ્ચવારં પુનઃ પુનઃ

તદ્વાહ્યં તારભાગસ્ય તારચૂર્ણં ક્ષિપન્ ક્ષિપન્ ।
તદ્બીજં રસરાજસ્ય જાર્યં શતગુણં ક્રમાત્

સારયેત્તારબીજેન વિધિના સારણાત્રયમ્ ।
અનેનૈવાયુતાંશેન દ્રુતં તામ્રં તુ વેધયેત્ ।
જાયતે રજતં દિવ્યં શંખકુન્દેન્દુસન્નિભમ્

ઇત્થં રસે કનકબીજમનન્તયોગૈઃ કૃત્વા ભિષક્ તમખિલં વિધિવચ્ચ જાર્યમ્ ।
તેનૈવ હેમનિચયં રજતં ચ કૃત્વા દારિદ્ર્યદાહમખિલેષુ જનેષુ કુર્યાત્