રસરત્નાકર · અધ્યાય 2.7
ર્રા, 2, 7
વીર્યં સ્થિરં યોનિમુખેષુ યેષાં સ્થૂલં દૃઢં દીર્ઘતમં ચ લિઙ્ગમ્ ।
તેષાં પ્રગલ્ભાઃ પ્રમદાશ્ચ સર્વા ભવન્તિ તૃપ્તાઃ સુરતપ્રસઙ્ગે
નાગવલ્લીદલદ્રાવૈઃ સપ્તાહં શુદ્ધપારદમ્ ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે તુ ક્ષાલયેત્કાઞ્જિકૈસ્તતઃ
તત્ક્ષિપેદ્ વિષકન્દસ્ય ગર્ભે નિષ્કચતુષ્ટયમ્ ।
વિષેણ તન્મુખં રુદ્ધ્વા સ્થૂલવારાહમાંસકે
પિણ્ડં ગર્ભે નિરુધ્યાથ મુખં સૂત્રેણ સીવયેત્ ।
સંધ્યાકાલે બલિં દત્ત્વા કુક્કુટં મદિરાયુતમ્
તતશ્ ચુલ્લ્યાં લોહપાત્રે તૈલે ધત્તૂરસમ્ભવે ।
તં વિંશતિપલે પચ્યાત્સપિણ્ડં મન્દવહ્નિના
સંધ્યામારભ્ય યત્નેન યાવત્સૂર્યોદયં તથા ।
હઠાજ્જાગરણં કુર્યાદન્યથા તન્ન સિધ્યતિ
પ્રાતરુદ્ધૃત્ય ગુટિકાં ક્ષીરભાણ્ડે વિનિક્ષિપેત્ ।
તત્ક્ષીરં શુષ્યતિ ક્ષિપ્રમેતત્પ્રત્યયમદ્ભુતમ્
દૃષ્ટ્વા તાં ધારયેદ્વક્ત્રે વીર્યસ્તમ્ભકરીં રતૌ ।
ક્ષીરં પીત્વા રમેદ્રામાઃ કામાકુલકલાન્વિતાઃ
મુખાદ્ધસ્તં યદા પ્રાપ્તા તદા વીર્યં પતત્યલમ્ ।
બ્રહ્માણ્ડગુટિકા નામ શોષયન્તી મહોદધિમ્
દગ્ધમઙ્કોલ્લમૂલં તુ કર્પૂરં કુઙ્કુમં તથા ।
રોચના સહદેવી ચ સમં સર્વં પ્રપેષયેત્
વિષમુષ્ટિકતૈલેન લિપ્તલિઙ્ગો હ્ય્ અનેન વૈ ।
નરો નારીસહસ્રૈકં ગચ્છન્વીર્યં ન મુઞ્ચતિ
શ્વેતાર્કતૂલજાં વર્તિં કૃત્વા સૂકરમેદસા ।
યાવજ્જ્વલતિ દીપોઽયં તાવદ્વીર્યં સ્થિરં નૃણામ્
ઇન્દ્રવારુણિકામૂલં પુષ્યે નગ્નઃ સમુદ્ધરેત્ ।
ત્ર્યૂષણૈશ્ચ ગવાં ક્ષીરૈઃ પિષ્ટ્વા કુર્યાદ્વટીં દૃઢામ્
છાયાશુષ્કા સ્થિતા વક્ત્રે વીર્યસ્તમ્ભકરી નૃણામ્ ।
વરમઙ્કોલતૈલેન નાભિલેપોઽપિ વીર્યધૃક્
રક્તાપામાર્ગામૂલં તુ સોમવારેઽભિમન્ત્રયેત્ ।
ભૌમે પ્રાપ્તઃ સમુદ્ધૃત્ય બન્ધેત્ કટ્યાં ચ વીર્યધૃક્
ચટકાનઙ્કુલીતૈલૈઃ પાદાધઃ સંપ્રલેપયેત્ ।
ન મુઞ્ચતિ નરો વીર્યં શય્યાં પાદેન ન સ્પૃશેત્
ડુણ્ડુભો નામ યઃ સર્પઃ કૃષ્ણવર્ણસ્તમાહરેત્ ।
તસ્યાસ્થિ ધારયેત્કટ્યાં નરો વીર્યં ન મુઞ્ચતિ
તન્મુક્તે મુઞ્ચતે વીર્યં સિદ્ધયોગ ઉદાહૃતઃ ।
સહદેવીયમૂલં તુ તત્સમં પદ્મકેસરમ્
પિષ્ટ્વા મધ્વાજ્યસંયુક્તો લેપો નાભૌ તુ વીર્યધૃક્ ।
શ્વેતસ્ય કોકિલાક્ષસ્ય બીજં મૂલં સમાહરેત્
પિષ્ટં તણ્ડુલસમ્ભૂતં બદરીણાં ફલં સમમ્ ।
જલૈઃ પિષ્ટ્વા વટી ધાર્યા વીર્યસ્તમ્ભકરી મુખે
નાગવલ્લીપયઃપિષ્ટં લજ્જામૂલં પ્રલેપયેત્ ।
તન્નાભૌ વીર્યધૃક્ પુંસાં મૂલં વા તુલસીભવમ્
મૂલેન શ્વેતગુઞ્જાયા વર્તિં કૃત્વા પ્રદીપયેત્ ।
દીપં સૂકરતૈલેન વીર્યસ્તમ્ભકરં નૃણામ્
બીજમીશ્વરલિઙ્ગ્યાસ્ તુ સૂતં વૃશ્ચિકકણ્ટકમ્ ।
સર્વં પૂગફલસ્યાન્તઃ ક્ષિપ્ત્વા વેષ્ટ્યં ત્રિલોહકૈઃ
જિહ્વોપરિ સ્થિતે તસ્મિન્નરો વીર્યં ન મુઞ્ચતિ ।
શ્લેષ્માતસ્ય કુરણ્ટસ્ય બીજં ફઞ્જ્યાઃ સમાહરેત્
અજાક્ષીરેણ તં પિષ્ટ્વા કર્ષં ભુક્ત્વા તુ વીર્યધૃક્ ।
સૂરણં તુલસીમૂલં તામ્બૂલૈઃ સહ ભક્ષયેત્
ન મુઞ્ચતિ નરો વીર્યં કર્ષૈકેન પૃથક્પૃથક્ ।
નખાસ્થીનિ સમાદાય માર્જારસ્ય સિતસ્ય વૈ
શ્વેતાપરાજિતામૂલં નીલીમૂલં શ્મશાનજમ્ ।
સર્વં બદ્ધ્વા કટૌ વીર્યં ચિરકાલં ન મુઞ્ચતિ
ભૂલતા સિક્થકં તુલ્યં લિમ્પેત્તૈલૈઃ કુસુમ્ભજૈઃ ।
પાદૌ વીર્યધરો ભૂયાત્પદ્ભ્યાં શય્યાં ન સંસ્પૃશેત્
નવનીતેન વા લેપ્યં ચટકાણ્ડં ચ પૂર્વવત્ ।
ઇન્દ્રવારુણીમૂલં ઉન્મત્તાજસ્ય મૂત્રતઃ
ભાવયેત્તેન લેપેન નરો વીર્યં ન મુઞ્ચતિ ।
દાડિમસ્ય ત્વચશ્ચૂર્ણં ફલં ભલ્લાતકાક્ષયોઃ
પિષ્ટ્વા તત્કટુતૈલેન લેપઃ સ્યાત્પૂર્વવત્ફલમ્ ।
કર્પૂરં ટઙ્કણં સૂતં મુનિપુષ્પરસં મધુ
મર્દયિત્વા લિમ્પેત્તેન લિઙ્ગં યાવત્સમન્તતઃ ।
જલૈઃ પ્રક્ષાલયેલ્લિઙ્ગં ભજેદ્રામાં યથોચિતામ્
વીર્યં સ્તમ્ભયતે પુંસાં યામમાત્રં ન સંશયઃ ।
કૃષ્ણધત્તૂરતૈલેન પારદં ઘર્ષયેદ્દિનમ્
ત્રિલોહૈર્વેષ્ટિતં બદ્ધં તત્કટ્યાં વીર્યધારકમ્ ।
સ્વર્ણં વ્યોમસત્ત્વં તારં તામ્રં ચ રોચનમ્
બીજં વૈ શરપુઙ્ખાયાઃ કૃષ્ણધત્તૂરબીજકમ્ ।
સર્વં મર્દ્યં વટક્ષીરૈઃ કુબેરાક્ષસ્ય બીજકે
તત્ક્ષિપ્ત્વા ધારયેદ્વક્ત્રે વીર્યસ્તમ્ભકરં ચિરમ્ ।
કૃકલાસસ્ય પુચ્છાગ્રં મુદ્રિકાકારતાં કૃતમ્
ઊર્ણનાભસ્ય જાલેન વેષ્ટયિત્વાથ ધારયેત્ ।
વામહસ્તે કનિષ્ઠાયાં નરો વીર્યં ન મુઞ્ચતિ
સ્થલમીનં સમાદાય શુષ્કં ચૂર્ણેન લેપયેત્ ।
ઉલ્લિપ્તં રક્ષયેત્કિંચિદ્વક્ત્રે ધાર્યશ્ચ વીર્યધૃક્
પશ્ચિમસમુદ્રસ્ય તટે અમરચણ્ડેશ્વરો નામ દેવતાયતનં તસ્યાગ્રે વાલુકામધ્યે સ્થલમીનાસ્તિષ્ઠન્તિ તે ચ વાલુકામીનાઃ કથ્યન્તે ।
શુદ્ધસૂતે વિનિક્ષિપ્ય સ્વર્ણં વા નાગમેવ વા ।
અષ્ટમાંશેન તત્સર્વં મર્દયેત્તપ્તખલ્વકે
શાલ્મલ્યાશ્ચૈવ પઞ્ચાઙ્ગરસં તત્ર વિનિક્ષિપેત્ ।
શ્લેષ્માન્તસ્ય ફલં પક્વં કોકિલાક્ષસ્ય બીજકમ્
તિલપિણ્યાકચૂર્ણં તુ દત્ત્વા તાવદ્વિમર્દયેત્ ।
જલૌકા જાયતે યાવત્તતઃ કર્પૂરટઙ્કણમ્
કપિકચ્છુકરોમાણિ વાકુચીતૈલકં પટુ ।
માગધીં ચ જલૈઃ પિષ્ટ્વા તત્સર્વં તપ્તખલ્વકે
ક્ષિપેત્પૂર્વજલૌકાં ચ ત્રિસપ્તાહં વિમર્દયેત્ ।
સા યોજ્યા કામકાલે તુ નારીણાં યોનિગહ્વરે
મદદર્પહરા તાસાં મદવિહ્વલકારકા ।
બાલ્યે ષડઙ્ગુલા યોજ્યા યૌવને સા નવાઙ્ગુલા
દ્વાદશાઙ્ગુલિકા યોજ્યા પ્રગલ્ભાનાં જલૌકિકા ।
યો વા તાં ધારયેન્મૂર્ધ્નિ વીર્યં તસ્ય સ્થિરં ભવેત્
પારદાદષ્ટમાંશેન સુવર્ણં નાગમેવ વા ।
યોજયેત્તપ્તખલ્વે તુ શાલ્મલીત્વઙ્નિજદ્રવૈઃ
મુનિપત્ત્રરસૈર્નીલીમૂલદ્રાવૈશ્ચ મર્દયેત્ ।
શ્લેષ્માતકફલં પક્વં કોકિલાક્ષસ્ય બીજકમ્
મજ્જા સુપક્વા બિલ્વસ્ય ક્ષિપેત્તત્રૈવ મર્દયેત્ ।
જલૌકા જાયતે યાવત્તતસ્તસ્માત્સમુદ્ધરેત્
ત્રિસપ્તાહં તપ્તખલ્વે કર્પૂરાદ્યૈશ્ચ પૂર્વવત્ ।
મર્દયેચ્ચ ફલં તદ્વજ્જાયતે નાત્ર સંશયઃ
રસાદષ્ટમભાગં તુ સુવર્ણં નાગમેવ વા ।
યોજ્યં ચ ત્રિફલા ભૃઙ્ગી શુણ્ઠી છાગપયો ઘૃતમ્
ક્ષૌદ્રં ગોમૂત્રકં ચૈવ સર્વં સપ્તદિનાવધિ ।
મર્દયેત્તદવચ્છિન્નં જલૌકા યાવતા ભવેત્
કર્પૂરાદ્યૈઃ પુનર્મર્દ્યં તપ્તખલ્વે તુ પૂર્વવત્ ।
પૂર્વવજ્જાયતે સિદ્ધિસ્તદ્વદ્યોગે ન સંશયઃ
ત્રિદિનં મર્દયેત્ખલ્વે સૂતં નિષ્કચતુષ્ટયમ્ ।
ત્રિફલાયાસ્તુ નિર્યાસં સ્તોકં સ્તોકં વિનિક્ષિપેત્
પયશ્ચૈવ મહાશૃઙ્ગ્યા દાતવ્યં મર્દનક્ષમમ્ ।
જલૌકા મર્દનાખ્યેયં જાયતે સુખદા નૃણામ્
રામાણાં મદમત્તાનાં દ્રાવિકાગ્નૌ ઘૃતં યથા ।
પૂર્વવત્ક્રમયોગેન વીર્યસ્તમ્ભકરી ભવેત્
પારદં મરિચં કુષ્ઠં તગરં કણ્ટકારિકા ।
અશ્વગન્ધાતિલક્ષૌદ્રસૈન્ધવશ્વેતસર્ષપાઃ
અપામાર્ગો યવા માષાઃ પિપ્પલી ચ સમં જલૈઃ ।
પિષ્ટ્વા વિમર્દયેત્તેન લિઙ્ગં માસમહર્નિશમ્
વર્ધતે હસ્તમાત્રં તત્સ્થૌલ્યેન મુસલોપમમ્ ।
વરાહવસયા ક્ષૌદ્રૈર્લિઙ્ગં માસં વિલેપયેત્
અતિદીર્ઘં દૃઢં સ્થૂલં જાયતે નાત્ર સંશયઃ ।
અશ્વગન્ધા વચા કુષ્ઠં બૃહતી ચ શતાવરી
પાચયેત્તિલતૈલેન મર્દયેત્તેન પૂર્વવત્ ।
લિઙ્ગં સ્થૂલં દૃઢં દીર્ઘં માસમાત્રાત્પ્રજાયતે
જમ્બૂસૂકરજં તૈલં મહારાષ્ટ્રી ચ ટઙ્કણમ્ ।
મધુના સહ લેપોઽયં માસાલ્લિઙ્ગસ્ય વૃદ્ધિકૃત્
મિશ્રિતં મુસલીચૂર્ણં માહિષૈર્નવનીતકૈઃ ।
તદ્ભાણ્ડં ધાન્યરાશૌ ચ સ્થિતં સપ્તદિનૈર્હરેત્
તેન પ્રલેપયેલ્લિઙ્ગં વર્ધતે માસમાત્રતઃ ।
પિપ્પલી મરિચં ક્ષીરં સિતા તુલ્યં વિમર્દયેત્
માસૈકં વૃદ્ધિકૃલ્લિઙ્ગે નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
માહિષં ગોઘૃતં તુલ્યં સૈન્ધવં ચ સમં સમમ્
અનેન લેપયેલ્લિઙ્ગં સ્થૂલં સ્યાન્માસમાત્રતઃ ।
અશ્વગન્ધાપમાર્ગૌ ચ સારિવાક્ષફલં તિલાઃ
સર્ષપેન્દ્રયવં તુલ્યમજાક્ષીરેણ પેષયેત્ ।
તેન લિઙ્ગં તુ માસૈકં મર્દનાદ્વૃદ્ધિમાપ્નુયાત્
માંસીમક્ષફલં કુષ્ઠમશ્વગન્ધાં શતાવરીમ્ ।
તૈલે પક્ત્વા પ્રલેપોઽયં માસાલ્લિઙ્ગસ્ય વૃદ્ધિકૃત્
રોહીતમત્સ્યજં પિત્તં જલૌકા લાઙ્ગલી સમમ્ ।
અનેન લેપયેલ્લિઙ્ગં સ્યાન્માસાન્મુસલોપમમ્ ।
નિશા સિતાશ્વગન્ધા ચ પારદં મર્દયેત્સમમ્ ।
અનેન મર્દયેલ્લિઙ્ગં યોનિકર્ણસ્તનાંસ્તથા ।
વર્ધન્તે માસમાત્રેણ નાત્ર કાર્યા વિચારણા
ઓં નમો ભગવતે ઉડ્ડામરેશ્વરાય સર પ્રસર 2 કુરુ ઠ ઠઃ ।
અનેન મન્ત્રેણ સર્વે વર્ધનયોગાઃ સપ્તાભિમન્ત્રિતાઃ સિદ્ધા ભવન્તિ ।
જામ્બૂમાર્જારયોઃ પિત્તં યવાગૂમર્દિતં દિહેત્ ।
માસૈકાદ્વર્ધતે લિઙ્ગં સ્તનૌ કર્ણૌ ચ મર્દનાત્
ઓં નમો ભગવતે ઉડ્ડામરેશ્વરાય સર પ્રસર પ્રસર નિકલ નિકલ નિકાલય નિકાલય સ્વાહા ઠઃ ઠઃ
ગૃહગોધા શુનો જિહ્વા સ્ત્રીજરાયુઃ સમં સમમ્ ।
પિષ્ટ્વા ધાર્યં તામ્રપાત્રે સપ્તાહાત્તં પુનઃ પચેત્
તિલતૈલેન તત્તૈલમર્દનાદ્વર્ધતે ખલુ ।
લિઙ્ગં સ્તનૌ ચ કર્ણૌ ચ હસ્તૌ પાદૌ ન સંશયઃ ।
ઓં નમો ભગવતે ઉડ્ડામરેશ્વરાય સર સર હિલિ હિલિ સ્વાહા ઠઃ ઠઃ ।
અતિતરસુખસાધ્યૈર્ યોગરાજૈઃ પ્રસિદ્ધૈઃ સતતસુરતયોગ્યં સ્તમ્ભનં વર્ધનં ચ ।
નિપુણરસિકરામારઞ્જકં મોહકં સ્યાદ્ ગદિતમિહ સમસ્તં ભોગિનાં સૌખ્યહેતુઃ
મૂળ પાઠ: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0