રસરત્નાકર · અધ્યાય 2.2
ર્રા, 2, 2
ધર્મજ્ઞૈઃ શિવવત્સલૈર્ નિર્જરૈર્ ભૂપૈર્ મહાસાધકૈઃ સમ્યગ્દિવ્યરસાયનેન સતતં કલ્પાન્તસીમાવધિ ।
રક્ષ્યં ગાત્રમ્ અનન્તપુણ્યનિચયે મુક્તિશ્ ચ યસ્માદ્ ભવેત્ તદ્ વક્ષ્યે પરમાદ્ભુતં સુખકરં સામ્રાજ્યદં ધીમતામ્
અભ્રકં ભક્ષયેદ્ આદૌ મારિતં ચામૃતીકૃતમ્ ।
માસૈકં નિષ્કનિષ્કં વૈ ક્ષેત્રીકરણહેતવે
યસ્માદ્ અભ્રં રસક્ષેત્રં તતઃ કુર્યાદ્ રસાયનમ્ ।
અક્ષેત્રીકરણે સૂતો હ્ય્ અમૃતો વિષતાં વ્રજેત્
ફલસિદ્ધિઃ કુતસ્ તસ્ય સુબીજસ્યોષરે યથા ।
વજ્રપારદયોર્ ભસ્મ સમભાગં પ્રકલ્પયેત્
સૂતપાદં મૃતં સ્વર્ણં સર્વં મર્દ્યં દિનાવધિ ।
હંસપાદ્યા દ્રવૈર્ એવ તદ્ગોલં ચાન્ધિતં પુટેત્
અર્કક્ષીરૈઃ પુનર્ મર્દ્યં તદ્વદ્ ગજપુટે પચેત્ ।
ભક્ષયેત્ સર્ષપવૃદ્ધં યાવન્ માષં વિવર્ધયેત્
શરણ્યઃ સાધકાનાં તુ રસો ઽયં વજ્રપઞ્જરઃ ।
ચિત્રકાર્દ્રકસિન્ધૂત્થમૃતતીક્ષ્ણસુવર્ચલમ્
સમં સર્વં સદા ચાનુ ભક્ષ્યં સ્યાત્ ક્રામણે હિતમ્ ।
માસષટ્કપ્રયોગેણ જીવેદ્ આચન્દ્રતારકમ્
વલીપલિતનિર્મુક્તો દિવ્યકાયો મહાબલઃ ।
મૃતસૂતાદ્ દ્વાદશાંશં મૃતં વજ્રં પ્રકલ્પયેત્
દ્વાભ્યાં તુલ્યં મૃતં કાન્તં કાન્તતુલ્યં મૃતાભ્રકમ્ ।
તત્ સર્વં ભૃઙ્ગજૈર્ દ્રાવૈર્ મર્દિતં ભાવયેત્ ત્ર્યહમ્
ત્ર્યહં ગોક્ષુરકદ્રાવૈઃ ક્ષૌદ્રૈર્ માષં તતો લિહેત્ ।
રસો વજ્રેશ્વરો નામ વજ્રકાયકરો નૃણામ્
ચતુર્માસૈર્ જરાં હન્તિ જીવેદ્ બ્રહ્મદિનં કિલ ।
ભૃઙ્ગરાજસ્ય પઞ્ચાઙ્ગં ચૂર્ણયેત્ ત્રિફલાસમમ્
પલૈકં મધુના લેહ્યં ક્રામકં પરમં રસે ।
વજ્રસૂતાભ્રહેમ્નાં તુ ભસ્મ શુદ્ધં તુ માક્ષિકમ્
તુલ્યં સપ્તદિનં મર્દ્યં દિવ્યૌષધિરસૈર્ દૃઢમ્ ।
રુદ્ધ્વા તં ત્રિદિનં પચ્યાદ્ વાલુકાયન્ત્રગં પુનઃ
ઉદ્ધૃત્ય ત્રિદિનં ભાવ્યં ભૃઙ્ગસર્પાક્ષિજૈર્ દ્રવૈઃ ।
માષૈકં મધુસર્પિર્ભ્યાં વજ્રધારારસં લિહેત્
માસષટ્કપ્રયોગેણ રુદ્રતુલ્યો ભવેન્ નરઃ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તો વાયુવેગો મહાબલઃ
પુનર્નવાભૃઙ્ગતિલવાજિગન્ધાઃ સમાંશકાઃ ।
સર્વતુલ્યા સિતા યોજ્યા ચૂર્ણિતં ભક્ષયેત્ પલમ્
સુવર્ણં પારદં કાન્તં મૃતં સર્વં સમં ભવેત્ ।
શતાવર્યાઃ શિફાદ્રાવૈર્ ભાવયેદ્ દિવસત્રયમ્
ત્રિદિનં ત્રિફલાક્વાથૈર્ ભૃઙ્ગદ્રાવૈર્ દિનત્રયમ્ ।
ભાવિતં મધુસર્પિર્ભ્યાં ભક્ષયેદ્ ભૈરવં રસમ્
માષૈકૈકં વર્ષમાત્રં જીવેચ્ ચન્દ્રાર્કતારકમ્ ।
મૂલચૂર્ણં શતાવર્યાઃ કૃષ્ણાજપયસા યુતમ્
પલૈકૈકં પિબેચ્ ચાનુ ક્રામકં પરમં હિતમ્ ।
રસભસ્મ સમં ગન્ધં શિલાજત્વમ્લવેતસમ્
યામૈકં મર્દયેત્ સર્વં મધુસર્પિર્યુતં લિહેત્ ।
નિષ્કૈકૈકં વર્ષમાત્રં શિલાવીરો મહારસઃ
જરાકાલં નિહન્ત્ય્ આશુ જીવેદ્ વર્ષશતત્રયમ્ ।
પલાર્ધં મુસલીચૂર્ણં ભૃઙ્ગરાજરસૈઃ પિબેત્
ધાત્રીફલરસૈર્ વાથ ક્રામકં હ્ય્ અનુપાનકમ્ ।
મેઘનાદદ્રવૈર્ મર્દ્યં શુદ્ધસૂતં દિનત્રયમ્
વિડઙ્ગં દ્વિનિશં વ્યોષં સમં ચૂર્ણં પ્રકલ્પયેત્ ।
આરગ્વધસ્ય મૂલં તુ ચૂર્ણસ્ય દ્વિગુણં ભવેત્
ચૂર્ણસ્ય દ્વિગુણં ચાજ્યં ક્ષૌદ્રં ચૈવ ચતુર્ગુણમ્ ।
સર્વં પૂર્વરસે ક્ષિપ્ત્વા મૃદ્વગ્નૌ ચાલયત્ પચેત્
તત્પિણ્ડં કર્ષમ્ એકૈકં ભક્ષયેદ્ અમૃતાર્ણવઃ ।
વર્ષમાત્રાઞ્ જરાં હન્તિ જીવેદ્ વર્ષશતત્રયમ્
વાકુચીચૂર્ણકર્ષૈકં ધાત્રીફલરસૈઃ પિબેત્ ।
પારદાદ્ દ્વિગુણં ગન્ધં શુદ્ધં સર્વં વિમર્દયેત્
મુણ્ડ્યાર્દ્રકરસૈઃ ખલ્વે ત્રિસપ્તાહં પુનઃ પુનઃ ।
એતત્ તુલ્યં શુદ્ધતામ્રં સમ્પુટે તન્ નિરોધયેત્
વેષ્ટયેદ્ વસ્ત્રખણ્ડેન વજ્રમૃત્તિકયા બહિઃ ।
લિપ્ત્વા વિશોષયેત્ તં વૈ સમ્યગ્ ગજપુટે પચેત્
ઉદ્ધૃત્ય સમ્પુટં ચૂર્ણ્યં દેવદાલ્યા દ્રવૈસ્ ત્ર્યહમ્ ।
ભઙ્ગીપુનર્નવાદ્રાવૈઃ પૃથગ્ભાવ્યં ત્ર્યહં ત્ર્યહમ્
તત્તુલ્યં નાગરાચ્ ચૂર્ણં ક્ષિપ્ત્વા મધ્વાજ્યસંયુતમ્ ।
લિહેન્ માષદ્વયં નિત્યં યાવત્ સંવત્સરાવધિ
રસો ઽયમ્ ઉદયાદિત્યો જરામૃત્યુહરઃ પરઃ ।
પુનર્નવાદેવદાલીભૃઙ્ગચૂર્ણં સમં સમમ્
મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેત્ કર્ષમ્ અનુ સ્યાત્ ક્રામણં પરમ્ ।
પારદો ગગનં કાન્તં તીક્ષ્ણં ચ મારિતં સમમ્
ભૃઙ્ગધાત્રીફલદ્રાવૈશ્ છાયાયાં ભાવયેત્ ત્ર્યહમ્ ।
સિતામધ્વાજ્યકૈસ્ તુલ્યં સર્વં ભાણ્ડે નિરોધયેત્
ધાન્યરાશૌ સ્થિતં માસં તતો નિષ્કત્રયં સમમ્ ।
ભક્ષયેચ્ ચ પિબેત્ ક્ષીરં કર્ષૈકં ત્રિફલામ્ અનુ
રાત્રૌ શુણ્ઠીં કણાં ખાદેદ્ વર્ષૈકાદ્ અમરો ભવેત્ ।
જીવેદ્ બ્રહ્મદિનં વીરઃ સ્યાદ્ રસો ગગનેશ્વરઃ
વટક્ષીરૈસ્ ત્ર્યહં મર્દ્યં ગન્ધં શુદ્ધરસં સમમ્ ।
વટકાષ્ઠાગ્નિના પચ્યાન્ મૃત્પાત્રે યામપઞ્ચકમ્
ક્ષિપન્ ક્ષિપન્ વટક્ષીરં તત્કાષ્ઠેનૈવ ચાલયેત્ ।
સમુદ્ધૃત્ય ત્ર્યહં ભાવ્યં દેવદાલીદલદ્રવૈઃ
ઉષ્ણકાલે તુ ગુઞ્જૈકં તામ્બૂલપત્રસંયુતમ્ ।
ચન્દ્રવૃદ્ધ્યા સદા ભક્ષ્યં યાવત્ ષોડશગુઞ્જકમ્
ચૂર્ણમ્ ઉત્તરવારુણ્યા વાકુચ્યા દેવદાલિજમ્ ।
મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેત્ કર્ષં ક્રામકં હ્ય્ અનુપાનકમ્
વર્ષમાત્રાજ્ જરાં હન્તિ જીવેદ્ વર્ષશતત્રયમ્ ।
રસો વટેશ્વરો નામ વજ્રકાયકરો નૃણામ્
મૃતં સૂતં શુદ્ધગન્ધં ત્રિફલાં ગુગ્ગુલું સમમ્ ।
સર્વં વાતારિતૈલેન મિશ્રં કર્ષં લિહેત્ સદા
ષણ્માસેન જરાં હન્તિ જીવેદ્ બ્રહ્મદિનત્રયમ્ ।
તસ્ય મૂત્રપુરીષેણ શુલ્બં ભવતિ કાઞ્ચનમ્
અજસ્ય વૃષણં પાચ્યં ગવાં ક્ષીરેણ તં નિશિ ।
સિતાયુક્તં પિબેચ્ ચાનુ રસો ઽયમ્ અચલેશ્વરઃ
રસં વજ્રં સ્વર્ણકાન્તે મુણ્ડં ચ મારિતં સમમ્ ।
માક્ષિકં ગન્ધકં શુદ્ધં સર્વં જમ્બીરજૈર્ દ્રવૈઃ
સપ્તાહં મર્દયેત્ ખલ્વે તદ્ગોલં ચાન્ધિતં પુટેત્ ।
ભૂધરે દિનમ્ એકં તુ ખ્યાતઃ સિદ્ધરસઃ પરઃ
માષૈકં મધુના લેહ્યં વર્ષાન્ મૃત્યુજરાપહમ્ ।
દિવ્યકાયો નરઃ સિદ્ધો ભવેદ્ વિષ્ણુપરાક્રમઃ
શ્વેતપૌનર્નવં મૂલં ક્ષીરપિષ્ટં સદા પિબેત્ ।
ભક્ષયેદ્ વા સિતા સાર્ધં ક્રામકં પરમે રસે
મૃતસૂતસ્ય દ્વિગુણં શુદ્ધં ગન્ધં વિમિશ્રયેત્ ।
દિનૈકં કન્યકાદ્રાવૈર્ મર્દયિત્વા નિરોધયેત્
દિનૈકં મધુના પચ્યાન્ નિષ્કૈકં મધુના લિહેત્ ।
ગન્ધામૃતો રસો નામ વત્સરાન્ મૃત્યુજિદ્ ભવેત્
સમૂલં ભૃઙ્ગરાજં તુ છાયાશુષ્કં વિચૂર્ણયેત્ ।
તત્સમં ત્રિફલાચૂર્ણં સર્વતુલ્યા સિતા ભવેત્
એકીકૃત્ય પલૈકૈકં ભક્ષયેદ્ અનુપાનકમ્ ।
પારદાભ્રં મૃતં તુલ્યં દ્વાભ્યાં તુલ્યં તુ ગન્ધકમ્
તત્ સર્વં ભૃઙ્ગજૈર્ દ્રાવૈર્ મર્દયેદ્ દિનસપ્તકમ્ ।
ષડ્વારં ચાઙ્કુલીતૈલૈર્ ભાવયિત્વાથ ભક્ષયેત્
માષમાત્રં તુ વર્ષૈકં રસો ઽયં કાલકણ્ટકઃ ।
પિષ્ટ્વા કરઞ્જપત્રાણિ ગવાં ક્ષીરૈઃ પિબેદ્ અનુ
જરામૃત્યુવિનિર્મુક્તો જીવેદ્ બ્રહ્મદિનં નરઃ ।
મૃતસૂતાભ્રકં કાન્તં વિષં તાપ્યં શિલાજતુ
તુલ્યાંશં મધુસર્પિર્ભ્યાં લિહેદ્ ગુઞ્જાત્રયં સદા ।
ષણ્માસેન જરાં હન્તિ જીવેદ્ બ્રહ્મદિનં નરઃ
અશ્વગન્ધામૂલચૂર્ણં સપ્તભાગઘૃતૈઃ સમમ્ ।
ભાગાષ્ટકં ગુડં તસ્મિન્ ક્ષિપેદ્ ભાગં ચ પિપ્પલીમ્
મૃદ્વગ્નિના ચ તત્ સર્વં પિણ્ડિતં ભક્ષયેત્ પલમ્ ।
ક્રામકં હ્ય્ અમૃતેશસ્ય રસરાજસ્ય સિદ્ધયે
ત્રિગુણં શુદ્ધસૂતસ્ય યોજયેચ્ છુદ્ધગન્ધકમ્ ।
લોહપર્પટિકાચૂર્ણં સૂતતુલ્યં વિનિક્ષિપેત્
સ્નુહ્યર્કપયસા મર્દ્યં તત્ સર્વં દિવસત્રયમ્ ।
તચ્ છુષ્કં ચાન્ધિતં પચ્યાત્ કરીષાગ્નૌ દિવાનિશમ્
તતશ્ ચ ટઙ્કણં કાચં દત્ત્વા રુદ્ધ્વા ધમેદ્ દૃઢમ્ ।
ગુઞ્જૈકં મધુના ખાદેદ્ રસવીરો મહારસઃ
અબ્દૈકેન જરાં હન્તિ જીવેદ્ આચન્દ્રતારકમ્ ।
મુસલીમૂલચૂર્ણં તુ ગુઞ્જાપત્રદ્રવૈઃ પિબેત્
છાગીમૂત્રેણ વા તં વૈ કર્ષૈકં ક્રામકં પરમ્ ।
મૃતસૂતસમં ગન્ધં કાકમાચ્યા દ્રવૈર્ દિનમ્
મર્દિતં ચાન્ધિતં પચ્યાત્ કરીષાગ્નૌ દિવાનિશમ્ ।
દિવ્યૌષધદલદ્રાવૈર્ દિનં મર્દ્યં તમ્ અન્ધયેત્
ધ્માતં તસ્માત્ સમુદ્ધૃત્ય તત્તુલ્યં હાટકં મૃતમ્ ।
એકીકૃત્ય ઘૃતૈર્ લેહ્યં માષૈકં વત્સરાવધિ
જરાં મૃત્યું નિહન્ત્ય્ આશુ સત્યં કાઞ્ચાયનો રસઃ ।
કાકમાચીદ્રવૈર્ ભાવ્યં ચૂર્ણં ધાત્રીફલોદ્ભવમ્
મધુના ભક્ષયેત્ કર્ષમ્ અનુ સ્યાત્ ક્રામકં પરમ્ ।
મૃતસૂતાભ્રકં ગન્ધં તુલ્યં સપ્તદિનાવધિ
શિગ્રુમૂલદ્રવૈર્ મર્દ્યં તદ્ગોલં ભાણ્ડમધ્યગમ્ ।
રુદ્ધ્વા પચ્યાલ્ લઘુત્વેન શાકકાષ્ઠૈર્ દિનાવધિ
પરાનન્દો રસો નામ ઘૃતૈર્ નિષ્કં સદા લિહેત્ ।
દિનૈકં ત્રિફલાક્વાથૈઃ કુષ્ઠં સમ્યગ્ વિપાચયેત્
તચ્ છુષ્કં ચૂર્ણિતં કર્ષં મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેદ્ અનુ ।
સંવત્સરપ્રયોગેણ જીવેદ્ આચન્દ્રતારકમ્
મૃતસૂતાભ્રકં તુલ્યં મૃતલોહં તયોઃ સમમ્ ।
લોહાંશં શોધિતં ગન્ધં ભાવયેદ્ દિનસપ્તકમ્
તત્ સર્વં ત્રિફલાક્વાથૈર્ ભૃઙ્ગશિગ્રુકચિત્રકૈઃ ।
દ્રવૈઃ પૃથક્ પૃથગ્ ભાવ્યં સપ્તધા સપ્તધા ક્રમાત્
સપ્તધા કટુકીક્વાથૈર્ ભાવિતં ચૂર્ણયેત્ પુનઃ ।
ચૂર્ણતુલ્યં કણાચૂર્ણં પુરાતનગુડૈઃ સમૈઃ
સર્વમેકીકૃતં ખાદેન્ નિષ્કૈકં વત્સરાવધિ ।
મહાકાલો રસો નામ જરાકાલભયંકરઃ
તિલકોરણ્ટપત્ત્રાણિ ગુડેન ભક્ષયેદનુ ।
મૃતપારદસંતુલ્યં લોહપર્પટકં ભવેત્
ત્રિગુણં ગન્ધકં સૂતાત્સર્વં દિવ્યૌષધદ્રવૈઃ ।
મર્દિતં તદ્દિનં રુદ્ધ્વા ધ્માતો બદ્ધો ભવેદ્રસઃ
તસ્મિન્ પાદં મૃતં સ્વર્ણં ક્ષિપ્ત્વા વહ્ન્યાર્દ્રકદ્રવૈઃ ।
મર્દ્યં યામં વિચૂર્ણ્યાથ વ્યોષજીરકસૈન્ધવૈઃ
તુલ્યં પૂર્વરસં તુલ્યં નિષ્કૈકૈકં ચ ભક્ષયેત્ ।
જરામૃત્યું નિહન્ત્યાશુ હેમપર્પટકો રસઃ
અશ્વગન્ધાસમાં યષ્ટિં ધાત્રીફલરસૈર્દિનમ્ ।
ભાવિતાં લેહયેત્ક્ષૌદ્રૈઃ પલૈકાં ક્રામકં પરમ્
સ્વર્ણતારાર્કકાન્તં ચ તીક્ષ્ણં વા મારિતં સમમ્ ।
કૃષ્ણાભ્રસત્ત્વમાક્ષીકં પ્રત્યેકં સ્વર્ણતુલ્યકમ્
તત્સર્વં ચાન્ધિતં ધામ્યં તત્ખોટં મૃતપારદમ્ ।
સમં સૂતાન્મૃતં વજ્રં પાદાંશં તત્ર યોજયેત્
સર્વં જમ્બીરજૈર્દ્રાવૈસ્તપ્તખલ્વે વિમર્દયેત્ ।
દિનૈકં તં નિરુધ્યાથ ભૂધરે પાવયેદ્ દિનમ્
ઉદ્ધૃત્ય ગન્ધકં તુલ્યં દત્ત્વા રુદ્ધ્વા ધમેદ્ દ્રુતમ્ ।
તચ્ચૂર્ણં મધુનાજ્યેન માષમાત્રં લિહેત્સદા
રસઃ શ્રીકણ્ઠનામાયં ખેચરત્વં પ્રયચ્છતિ ।
સંવત્સરપ્રયોગેન જીવેત્કલ્પાન્તમેવ ચ
તસ્ય મૂત્રપુરીષાભ્યાં સર્વલોહાનિ કાઞ્ચનમ્ ।
પલૈકં ગન્ધકં ક્ષીરૈઃ ક્રામકં ચાનુ પાયયેત્
શુદ્ધતામ્રસ્ય ભાગૈકં દ્વિષટ્ શુદ્ધરસસ્ય ચ ।
ત્રયં ભૂનાગસત્ત્વસ્ય ભાગમેકત્ર વારયેત્
સર્વં મર્દ્યં તપ્તખલ્વે જમ્બીરાણાં દ્રવૈર્દિનમ્ ।
તત્સર્વં કચ્છપે યન્ત્રે ક્ષિપ્ત્વા તત્રૈવ ગન્ધકમ્
કાસમર્દરસૈઃ પિષ્ટં તુલ્યં દત્ત્વા નિરુધ્ય ચ ।
યાવજ્ જીર્ણં પુટે પચ્યાદ્ એવં ષડ્ગુણગન્ધકમ્
જારયેત્ક્રમયોગેન સમુદ્ધૃત્યાથ મર્દયેત્ ।
યામં જમ્બીરજૈર્દ્રાવૈસ્તતો નિશ્ચન્દ્રમભ્રકમ્
અમ્લવેતસસંતુલ્યં મર્દિતં દાપયેદ્રસે ।
ષોડશાંશં તપ્તખલ્વે ચણકામ્લં ચ તાલકમ્
કાસીસં ચ દશાંશેન દત્ત્વા મર્દ્યં દિનાવધિ ।
તત્સર્વં પક્વમૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા વસ્ત્રેણ બન્ધયેત્
દોલાયન્ત્રે સારનાલે ત્ર્યહં લઘ્વગ્નિના પચેત્ ।
ઉદ્ધૃત્ય ક્ષાલયેદુષ્ણૈઃ કાઞ્જિકૈર્જીર્યતે યદિ
અજીર્ણં ચેત્પચેદ્યન્ત્રે કચ્છપાખ્યે વિડાન્વિતમ્ ।
એવ પુનઃ પુનર્જાર્યં ગગનં સૂતતુલ્યકમ્
શિખિપિત્તપ્રલિપ્તાનિ સ્વર્ણપત્ત્રાણિ તસ્ય વૈ ।
ચતુઃષષ્ટ્યંશયોગેન દત્ત્વા ખલ્વે વિમર્દયેત્
સ્વેદયેત્પૂર્વવદ્યન્ત્રે જીર્ણે સ્વર્ણં ચ દાપયેત્ ।
ઇત્યેવં ષોડશાંશં તુ સ્વર્ણં જાર્યં રસસ્ય વૈ
તતો જાર્યં મૃતં વજ્રં ષોડશાંશં ચ હેમવત્ ।
તાલકાસીસજમ્બીરયુક્તં મર્દ્યં ચ તત્પરમ્
તતો દિવ્યૌષધદ્રાવૈસ્તં સૂતં મર્દયેત્ ત્ર્યહમ્ ।
વજ્રમૂષાન્ધિતં ધામ્યં બદ્ધં સ્યાચ્ ચૂર્ણયેત્પુનઃ
મધુશર્કરયા સાર્ધં ગુઞ્જામાત્રં ચ ભક્ષયેત્ ।
રસઃ ખેચરબદ્ધોઽયં ષણ્માસાન્મૃત્યુજિદ્ભવેત્
વલીપલિતનિર્મુક્તો મહાબલપરાક્રમઃ ।
સપ્તાહં ભૃઙ્ગજૈર્દ્રાવૈર્ નીલમુણ્ડીફલત્રયમ્
ભાવયેન્મધુસર્પિર્ભ્યાં કર્ષમાત્રં લિહેદનુ ।
શુદ્ધસૂતં દ્વિધા ગન્ધં કુર્યાત્ખલ્વેન કઞ્જલમ્
તયોસ્તુલ્યં કાન્તચૂર્ણં તીક્ષ્ણં વા મુણ્ડમેવ વા ।
સર્વમેકીકૃતં ખલ્વે મર્દયેત્કન્યકાદ્રવૈઃ
દિનૈકં ગોલકં કૃત્વા તામ્રપાત્રે નિવેશયેત્ ।
આચ્છાદ્યૈરણ્ડપત્ત્રૈસ્તુ યામાર્ધેઽત્યુષ્ણતાં વ્રજેત્
ધાન્યરાશૌ ન્યસેત્તં તુ દ્વિદિનાન્તે સમુદ્ધરેત્ ।
કન્યાભૃઙ્ગીકાકમાચીમુણ્ડીનિર્ગુણ્ડીચિત્રકમ્
કોરણ્ટવાકુચીબ્રાહ્મીસહદેવીપુનર્નવાઃ ।
શાલ્મલીવિજયાધૂર્તા દ્રવૈરેષાં પૃથક્પૃથક્
સપ્તધા સપ્તધા ભાવ્યં સપ્તધા ત્રિફલોદ્ભવૈઃ ।
કષાયૈર્ભાવિતં ચૂર્ણ્યં જાતીફલલવંગકમ્
ત્રિકટુ ત્રિફલા ચૈલા ચૂર્ણયેન્ નવકં સમમ્ ।
તચ્ચૂર્ણં પૂર્વચૂર્ણં ચ સમં ક્ષૌદ્રેણ કર્ષકમ્
વર્ષૈકં લેહયેન્ નિત્યં જરાકાલપ્રશાન્તયે ।
સ્વયમગ્નિરસો નામ સિદ્ધાનાં સુમુખાગતઃ
તિલાશ્વગન્ધયોશ્ચૂર્ણં પલાર્ધં મધુના લિહેત્ ।
નિર્ગુણ્ડી નીલિકા વજ્રી બ્રહ્મદણ્ડી ત્રિદણ્ડિકા
શતપુષ્પા મુદ્ગપર્ણી શ્વેતાર્કો વાનરી જયા ।
પેટારીકૃષ્ણધત્તૂરવિજયાક્ષીરકન્દકમ્
એતૈઃ સમસ્તૈર્વ્યસ્તૈર્વા દ્રવ્યૈર્મર્દ્યં દિનત્રયમ્ ।
શુદ્ધસૂતં તપ્તખલ્વે તત્કલ્કં ક્ષીરકન્દકે
વજ્રકન્દેઽથવા રુદ્ધ્વા તન્મજ્જાભિર્મૃદા પુનઃ ।
તં કન્દં વજ્રમૂષાયાં રુદ્ધ્વા લઘુપુટે પચેત્
પુનર્મર્દ્યં પુનઃ પાચ્યમિત્યેવં સપ્તધા ક્રમાત્ ।
રસઃ કક્ષપુટો નામ ગુઞ્જૈકં મધુના લિહેત્
જીવેદ્બ્રહ્મદિનૈકં તુ વલીપલિતવર્જિતઃ ।
વર્ષૈકેન ન સંદેહો રસકાયો ભવેન્ નરઃ
ભલ્લાતબીજચૂર્ણં ચ હયગન્ધામૃતાઘૃતૈઃ ।
પલૈકં ભક્ષયેચ્ ચાનુ ક્રામકં પરમં હિતમ્
મૃતસૂતાભ્રકં વજ્રં કાન્તતારાર્કહાટકમ્ ।
તીક્ષ્ણં ચ તુલ્યતુલ્યાંશં સર્વેષાં ગન્ધકં સમમ્
સર્વં પાલાશતૈલેન મર્દયેદ્ દિનસપ્તકમ્ ।
મહાશક્તિરસો નામ ક્ષૌદ્રૈર્માષં લિહેત્સદા
ષણ્માસેન જરાં હન્તિ જીવેદ્બ્રહ્મદિનત્રયમ્ ।
વત્સરાત્ સપ્તકલ્પાનિ જીવત્યેવ ન સંશયઃ
ઇચ્છાવેગી મહાસિદ્ધઃ પરાશક્તિસમો ભવેત્ ।
તસ્ય મૂત્રપુરીષાભ્યાં તામ્રં ભવતિ કાઞ્ચનમ્
પાલાશબીજજં તૈલં ક્ષૌદ્રૈર્લેહ્યં પલાષ્ટકમ્ ।
ક્રામકં હ્ય્ અનુપાનં સ્યાત્ સમ્યક્છક્ત્યા પ્રકાશિતમ્
લોહિતં વાથ વા કૃષ્ણં વૈક્રાન્તં મારિતં પલમ્ ।
સ્વર્ણચૂર્ણપલૈકં ચ દ્વિપલં શુદ્ધપારદમ્
બાલરણ્ડાજમૂત્રાભ્યાં તત્સર્વં મર્દયેદ્ દિનમ્ ।
શરપુઙ્ખા મેષશૃઙ્ગી સર્પાક્ષીકટુતુમ્બિકા
ઇન્દ્રવારુણિકા ચૈષાં દ્રવૈર્મર્દ્યં દિનત્રયમ્ ।
તદ્ગોલં ગર્ભયન્ત્રે તુ રુદ્ધ્વા પચ્યાદ્ દિનત્રયમ્
તુષાગ્નિના લઘુત્વેન સમુદ્ધૃત્ય વિચૂર્ણયેત્ ।
સપ્તધા ભૃઙ્ગજૈર્દ્રાવૈર્ભાવિતં ચૂર્ણયેત્પુનઃ
ત્રિફલાત્ર્યૂષમધ્વાજ્યૈઃ સમં ચૂર્ણં વિમિશ્રયેત્ ।
માષૈકૈકં સદા ખાદેદ્રસોઽયં નાટકેશ્વરઃ
સર્વરોગજરામૃત્યૂન્ વત્સરાન્નાશયત્યલમ્ ।
દિવ્યતેજા મહાકાયો જીવેદાચન્દ્રતારકમ્
મૂલત્વચં બ્રહ્મવૃક્ષાચ્છાયાશુષ્કાં વિચૂર્ણિતામ્ ।
પિબેન્ નિષ્કદ્વયાં તક્રૈઃ ક્રામકં પરમં શુભમ્
સુશુદ્ધં શ્વેતવૈક્રાન્તં સપ્તાહં ભાવ્યમાતપે ।
અમ્લવેતસસમ્પિષ્ટં તેનૈવ દ્રુતિમાપ્નુયાત્
એતદ્દ્રુતિં શુદ્ધસૂતં સમં ક્ષૌદ્રૈર્દિનત્રયમ્ ।
મર્દિતં લેહયેન્માષં માસાદ્બાલો ભવેન્ નરઃ
વત્સરાદ્બ્રહ્મતુલ્યઃ સ્યાદ્રસોઽયં બાલસુન્દરઃ ।
વાકુચીબીજકર્ષૈકં મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેદનુ
ચતુઃપલં શુદ્ધસૂતં પલૈકં મૃતહાટકમ્ ।
પલાશકુડ્મલદ્રાવૈસ્તત્તૈલૈશ્ચ દિનત્રયમ્
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે તુ સ્વર્ણતુલ્યં ચ ગન્ધકમ્ ।
શોધિતં નિક્ષિપેત્તસ્મિન્ પૂર્વોક્તૈર્મર્દયેદ્ દિનમ્
માષમાત્રાં વટીં ખાદેદ્વત્સરાન્ મૃત્યુજિદ્ભવેત્ ।
જીવેદ્બ્રહ્મદિનં વીરો રસોઽયં બ્રહ્મપઞ્જરઃ
વાનરીકાકતુણ્ડ્યુત્થબીજચૂર્ણં સમં સમમ્ ।
શાલ્મલીત્વગ્દલદ્રાવૈર્ ભાવયેદ્ દિવસત્રયમ્
ત્ર્યહં ચ ભૃઙ્ગજૈર્દ્રાવૈર્ભાવિતં ચૂર્ણયેત્તતઃ ।
પુરાતનગુડૈસ્તુલ્યં કર્ષૈકમનુ ભક્ષયેત્
રક્તભૂમૌ તુ ભૂનાગાન્ ગ્રાહયિત્વા પરીક્ષયેત્ ।
છેદે નિર્યાતિ રક્તં ચેત્ તાન્ સ્વીકુર્યાત્ પ્રયત્નતઃ
કૃષ્ણવર્ણાગવાજ્યેન સમેન સહ તાન્ પચેત્ ।
લોહજે ચાલયન્ પાત્રે યાવત્ સિન્દૂરવર્ણકમ્
તત્સર્વં જાયતે ભસ્મ તત્તુલ્યં મૃતપારદમ્ ।
મધુનાલોડિતં સર્વં ગુઞ્જાર્ધાર્ધં વિવર્ધયન્
પશ્ચાદ્ગુઞ્જાં સદા ખાદેદ્યાવત્સંવત્સરાવધિ ।
શિવામૃતો રસો નામ જરામૃત્યુહરો નૃણામ્ ।
આયુર્ બ્રહ્મદિનં દત્તે શિવામ્બુ પાયયેદનુ
એવં દિવ્યરસાયનૈઃ સમુચિતૈઃ સારાતિસારૈઃ શુભૈઃ સિદ્ધં દેહમનેકસાધનબલાદ્ યેષાં તુ દૃષ્ટં મયા ।
તાનારાધ્ય ચ તેષુ સારમખિલં સંગૃહ્ય શાસ્ત્રાદપિ ભૂપાનાં વિદુષાં મહામતિમતાં પ્રોક્તં હિતાર્થાય વૈ
મૂળ પાઠ: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0