રસાધ્યય · શ્લોક 196xx95x-214xx113x

જાલં કારયતા સુતે વસ્ત્રાન્નિઃસરતે પુનઃ
સંસ્થિતે ચ નિજે લૌલ્યે જીર્ણજાર્યસ્ તૃતીયકઃ ॥

* રસેનૌષધસર્વથાજીર્ણ ઇત્યર્થઃ ।
* અત્રાદ્યમ્ એતદ્ દ્વયમેવ શુદ્ધકૃતો યો ભેદઃ શુદ્ધઃ ॥

કુમ્ભસ્યાધઃ કૃતે છિદ્રે દ્વિગ્રન્થિં દોરકં ક્ષિપેત્
એકં મધ્યે પરં બાહ્યે કુમ્ભે કાર્યો ગલદ્ઘટી ॥

મહોડાકસ્ય મૂલાનાં શ્રીખણ્ડેન ઘટે તતઃ
ક્ષિપ્ત્વાયઃસ્થાલિકામધ્યે પારદં જીર્ણાહીરકમ્ ॥

સચ્છિદ્રાં ઢઙ્કણીં દત્ત્વા કુમ્ભં શ્રીખણ્ડસંભૃતમ્
પ્રધ્વરાયાં ચ ઢઙ્કણ્યાં ક્ષિપ્ત્વાગ્નિં જ્વાલયેદ્ધઠાત્ ॥

સ્થાલિકાધશ્ચતુર્યામં ઢઙ્કણીછિદ્રમધ્યતઃ
શ્રીપિણ્ડો દોરકાચ્ચ્યુત્વા મુહુઃ પતતિ પારદે ॥

તદ્દગ્ધસૂતસમ્મિશ્રં શ્વેતભસ્મ પ્રજાયતે
તત્ ક્ષિપેદ્ અન્ધમૂષાયાં સાકં મધ્વાજ્યટઙ્કણૈઃ ॥

ધ્માતં સત્કુરુતે બન્ધં પારદસ્ય ન સંશયઃ
ન ક્ષીયતે મુહુર્ધ્માતે ઽતીવનિશ્ચલતાં ગતઃ ॥

જાર્યમાણશ્ચ યઃ સૂતઃ સ્વયમેવ નિબધ્યતે
સ હિ સિદ્ધરસાનાં હિ દેહલોહો નિબધ્યતિ ॥

મૃગસ્યાકૃષ્ણનેત્રે ચ પ્રરોહત્યન્ધચક્ષુષિ
રસાભ્યક્તે તયોઃ પીડા નશ્યત્યન્ધશ્ચ પશ્યતિ ॥

દેવદાનવગન્ધર્વ સિદ્ધગુહ્યકખેચરૈઃ
રસો વક્ત્રે સ્થિતો યસ્ય તદ્ગતિઃ ખે ન હન્યતે ॥

મ્રિયતે ન વિષેણાપિ દહ્યતે નૈવ વહ્નિના
આકાશે સિદ્ધવિદ્યસ્ય મૃતો જીવતિ તત્ક્ષણાત્ ॥

મણિમન્ત્રૌષધેભ્યો ઽપિ પ્રભાવાતિશયો મહાન્
મૃતસંજીવનો નામ રસબન્ધઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥

બદ્ધસૂતચતુઃષષ્ટિ પલાન્ય્ આવર્તયેત્ સુધીઃ
હેમરાજિચતુઃષષ્ટિ પલાન્ય્ આવર્તયેત્ પૃથક્ ॥

ઢાલયેદ્ધેમરાજિં તાં બદ્ધસૂતદ્રવોપરિ
રક્તષોટો ભવત્યેવં સંસ્કારઃ સારણો મતઃ ॥

તારમધ્યગતં કૃત્વા પૂર્વવત્પાતયેદ્રસમ્
હેમપિષ્ટાનુસંપિષ્ટં કુમારીરસમર્દિતમ્ ॥

ઉપરિસ્થસ્ય ભાણ્ડસ્ય બુધ્નસંલેપિતં ધ્રુવમ્
એવં તુ ગન્ધકં તામ્ર રજતે હાટકે તથા
પુનઃ પુનસ્તથા પાત્યં ચેત્થં સંસારયેત્તતઃ ॥

રક્તષોટસ્ય યાવન્તો ગદ્યાણાઃ સારણે કૃતે
દ્વિઘ્નાઃ શુદ્ધશિલાયાસ્તે ભૃશં ચૂર્ણીકૃતા મુહુઃ ॥

વિસ્તીર્ણકાચકૂપ્યાં તદ્ દેયં ચૂર્ણમુપર્યધઃ
રક્તષોટં ચ તદ્ગર્ભે ક્ષિપ્ત્વાસ્ય ચાભ્રચાચિકમ્ ॥

કૂપિકાયાં વેષ્ટનાનિ સપ્ત દેયાનિ ચ મૃદઃ
નરપ્રમાણિકં ગર્તં ખનિત્વા છણકૈર્ ભૃતમ્ ॥