રસાધ્યય · શ્લોક 156xx55x-175xx74x

જીર્ણાયાં હેમરાજૌ ચ રક્તતા જાયતે ધ્રુવમ્
સ્વર્ણસ્યોત્પાદનાર્થં ચ જાર્યઃ શુદ્ધો હિ ગન્ધકઃ ॥

લોષ્ટગર્તઃ સુધાલિપ્તશ્ ચૂર્ણેન સગુડેન વા
ગાઢં લિપ્તસ્વસંશુષ્કો યન્ત્રો ઽયં ભૂધરો મતઃ ॥

જીર્ણહેમાખ્યરાજિશ્ચ સૂતં યન્ત્રે ચ ભૂધરે
ક્ષિપ્ત્વા વૈ ષોડશાંશેન શુદ્ધગન્ધકચૂર્ણકમ્ ॥

મુખે કોડીયકં દદ્યાદ્ અધોવક્રં પિધાનકે
વસ્ત્રમૃત્તિકયા લિમ્પેત્ હઠાગ્નિં જ્વાલયેત્તથા ॥

ષોડશાંશં મુહુર્દદ્યાત્ મુહુઃ કોડીયકં તથા
પારદાત્ ષડ્ગુણો યાવજ્ જીર્યતે શુદ્ધગન્ધકઃ ॥

ભવેદ્ દાર્ઢ્યં ચ રાગેન જીર્ણે સૂતેન ગન્ધકે
રૂપ્યં તામ્રં તથા લોહં વઙ્ગં નાગં ચ પિત્તલમ્ ॥

કાંસ્યં ચ સપ્તલોહાનિ રસેનાભ્યઞ્જ્ય ગાલયેત્
તિથિવર્ણં ભવત્ય્ એવં સુવર્ણં નૈવ સંશયઃ ॥

ખટિકા 1 લવણમ્ 2 તૂરી 2 ગૈરિકધાતુર્ 4 જીકકમ્ 5
સંશોધને સુવર્ણસ્ય ત્વ્ ઇમાઃ સ્યુઃ પઞ્ચ મૃત્તિકાઃ ॥

પ્રક્ષિપ્ય ભૂધરે યન્ત્રે પારદં જીર્ણગન્ધકમ્
ક્ષિપ્ત્વા મનઃશિલાસત્ત્વં સૂતાદ્ દ્વાત્રિંશદંશકમ્ ॥

મુખે કોડીયકં દદ્યાદ્ અધોવક્ત્રે પિધાનકમ્
વસ્ત્રમૃત્તિકયા લિમ્પેત્ હઠાગ્નિં જ્વાલયેત્તતઃ ॥

જીર્ણે જીર્ણે મુહુર્દદ્યાદ્ અક્તાંશં સૂતશોધકઃ
સૂતતુલ્યં ત્વ્ ઇદં જાર્યં ન તુ હીનં ન ચાધિકમ્ ॥

જીર્ણે મનઃશિલાસત્ત્વે પઞ્ચ વક્ષ્યામિ મૃત્તિકાઃ
દાધીછેદ 2 કષા 3 વર્ત્ત 4 શોધને હેમ શુધ્યતિ ॥

સૂતં જીર્ણશિલાસત્ત્વં લોહખલ્વે ચતુષ્પદે
ક્ષિપ્ત્વા ખાપરસત્ત્વસ્ય ચતુઃષષ્ટ્યંશચૂર્ણકમ્ ॥

થૂથાવિડેન સમ્પિષ્ય મૃદ્વગ્નિં જ્વાલયેદ્ અધઃ
જીર્ણે જીર્ણે મુહુઃ ક્ષિપ્ત્વા જાર્યમ્ અષ્ટગુણં રસાત્ ॥

જીર્ણે પુષ્પાક્ષસત્ત્વે ચ સસ્નેહો જાયતે રસઃ
જીર્યતે ઽન્નપથં વક્ત્રં સમ્પ્રત્યૂર્ધ્વં ચ પારદઃ ॥

ત્રિધાન્નપથવક્રાણાં મધ્યાદ્ એકં ચ હીરકમ્
યેન સૂતેન સંજીર્ણં સત્ત્વં પુષ્પાક્ષસમ્ભવમ્ ॥

પ્રક્ષિપ્ય લોહસત્ત્વે તૌ ચતુષ્પાદ ઉભાવ્ અપિ
થૂથાવિડેન સંપિષ્યન્ મૃદ્વગ્નિં જ્વાલયેદધઃ ॥

જ્વાલ્યો ઽગ્નિસ્તાવતા યાવજ્ જીર્યતે સ ચ હીરકઃ
હીરકે ઽન્નપથે જીર્ણે સર્વવ્યાપી ભવેદ્રસઃ ॥

એવંભૂતસ્તુ સૂતો ઽયં રૌદ્રસંહારકારકઃ
યત્કિંચિદ્દીયતે તસ્ય રસોપરસવાતકઃ ॥

તત્સર્વં ગ્રસતે વેગાત્ યથા દેવો મહેશ્વરઃ
ક્ષણેન જાયતે જીર્ણં તન્મુખે પતિતં તુ યત્ ॥