રામાયણ · અધ્યાય 7.081

તથોક્તવતિ રામે તુ તસ્ય જન્મ તદ્ અદ્ભુતમ્
ઉવાચ લક્ષ્મણો ભૂયો ભરતશ્ ચ મહાયશાઃ

સા પ્રિયા સોમપુત્રસ્ય સંવત્સરમ્ અથોષિતા
અકરોત્ કિં નરશ્રેષ્ઠ તત્ ત્વં શંસિતુમ્ અર્હસિ

તયોસ્ તદ્ વાક્યમાધુર્યં નિશમ્ય પરિપૃચ્છતોઃ
રામઃ પુનર્ ઉવાચેમાં પ્રજાપતિસુતે કથામ્

પુરુષત્વં ગતે શૂરે બુધઃ પરમબુદ્ધિમાન્
સંવર્તં પરમોદારમ્ આજુહાવ મહાયશાઃ

ચ્યવનં ભૃગુપુત્રં ચ મુનિં ચારિષ્ટનેમિનમ્
પ્રમોદનં મોદકરં તતો દુર્વાસસં મુનિમ્

એતાન્ સર્વાન્ સમાનીય વાક્યજ્ઞસ્ તત્ત્વદર્શિનઃ
ઉવાચ સર્વાન્ સુહૃદો ધૈર્યેણ સુસમાહિતઃ

અયં રાજા મહાબાહુઃ કર્દમસ્ય ઇલઃ સુતઃ
જાનીતૈનં યથા ભૂતં શ્રેયો હ્ય્ અસ્ય વિધીયતામ્

તેષાં સંવદતામ્ એવ તમ્ આશ્રમમ્ ઉપાગમત્
કર્દમઃ સુમહાતેજા દ્વિજૈઃ સહ મહાત્મભિઃ

પુલસ્ત્યશ્ ચ ક્રતુશ્ ચૈવ વષટ્કારસ્ તથૈવ ચ
ઓંકારશ્ ચ મહાતેજાસ્ તમ્ આશ્રમમ્ ઉપાગમન્

તે સર્વે હૃષ્ટમનસઃ પરસ્પરસમાગમે
હિતૈષિણો બાહ્લિ પતેઃ પૃથગ્ વાક્યમ્ અથાબ્રુવન્

કર્દમસ્ ત્વ્ અબ્રવીદ્ વાક્યં સુતાર્થં પરમં હિતમ્
દ્વિજાઃ શૃણુત મદ્વાક્યં યચ્ છ્રેયઃ પાર્થિવસ્ય હિ

નાન્યં પશ્યામિ ભૈષજ્યમ્ અન્તરેણ વૃષધ્વજમ્
નાશ્વમેધાત્ પરો યજ્ઞઃ પ્રિયશ્ ચૈવ મહાત્મનઃ

તસ્માદ્ યજામહે સર્વે પાર્થિવાર્થે દુરાસદમ્
કર્દમેનૈવમ્ ઉક્તાસ્ તુ સર્વ એવ દ્વિજર્ષભાઃ
રોચયન્તિ સ્મ તં યજ્ઞં રુદ્રસ્યારાધનં પ્રતિ

સંવર્તસ્ય તુ રાજર્ષિઃ શિષ્યઃ પરપુરંજયઃ
મરુત્ત ઇતિ વિખ્યાતસ્ તં યજ્ઞં સમુપાહરત્

તતો યજ્ઞો મહાન્ આસીદ્ બુધાશ્રમસમીપતઃ
રુદ્રશ્ ચ પરમં તોષમ્ આજગામ મહાયશાઃ

અથ યજ્ઞસમાપ્તૌ તુ પ્રીતઃ પરમયા મુદા
ઉમાપતિર્ દ્વિજાન્ સર્વાન્ ઉવાચેદમ્ ઇલાં પ્રતિ

પ્રીતો ઽસ્મિ હયમેધેન ભક્ત્યા ચ દ્વિજસત્તમાઃ
અસ્ય બાહ્લિપતેશ્ ચૈવ કિં કરોમિ પ્રિયં શુભમ્

તથા વદતિ દેવેશે દ્વિજાસ્ તે સુસમાહિતાઃ
પ્રસાદયન્તિ દેવેશં યથા સ્યાત્ પુરુષસ્ ત્વ્ ઇલા

તતઃ પ્રીતમના રુદ્રઃ પુરુષત્વં દદૌ પુનઃ
ઇલાયૈ સુમહાતેજા દત્ત્વા ચાન્તરધીયત

નિવૃત્તે હયમેધે તુ ગતે ચાદર્શનં હરે
યથાગતં દ્વિજાઃ સર્વે અગચ્છન્ દીર્ઘદર્શિનઃ

રાજા તુ બાહ્લિમ્ ઉત્સૃજ્ય મધ્યદેશે હ્ય્ અનુત્તમમ્
નિવેશયામ્ આસ પુરં પ્રતિષ્ઠાનં યશસ્કરમ્

શશબિન્દુસ્ તુ રાજાસીદ્ બાહ્લ્યાં પરપુરંજયઃ
પ્રતિષ્ઠાન ઇલો રાજા પ્રજાપતિસુતો બલી

સ કાલે પ્રાપ્તવાંલ્ લોકમ્ ઇલો બ્રાહ્મમ્ અનુત્તમમ્
ઐલઃ પુરૂરવા રાજા પ્રતિષ્ઠાનમ્ અવાપ્તવાન્

ઈદૃશો હ્ય્ અશ્વમેધસ્ય પ્રભાવઃ પુરુષર્ષભૌ
સ્ત્રીભૂતઃ પૌરુષં લેભે યચ્ ચાન્યદ્ અપિ દુર્લભમ્