રામાયણ · અધ્યાય 7.060

કથાં કથયતાં તેષાં જયં ચાકાઙ્ક્ષતાં શુભમ્
વ્યતીતા રજની શીઘ્રં શત્રુઘ્નસ્ય મહાત્મનઃ

તતઃ પ્રભાતે વિમલે તસ્મિન્ કાલે સ રાક્ષસઃ
નિર્ગતસ્ તુ પુરાદ્ વીરો ભક્ષાહારપ્રચોદિતઃ

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે શૂરઃ શત્રુઘ્નો યમુનાં નદીમ્
તીર્ત્વા મધુપુરદ્વારિ ધનુષ્પાણિર્ અતિષ્ઠત

તતો ઽર્ધદિવસે પ્રાપ્તે ક્રૂરકર્મા સ રાક્ષસઃ
આગચ્છદ્ બહુસહસ્રં પ્રાણિનામ્ ઉદ્વહન્ ભરમ્

તતો દદર્શ શત્રુઘ્નં સ્થિતં દ્વારિ ધૃતાયુધમ્
તમ્ ઉવાચ તતો રક્ષઃ કિમ્ અનેન કરિષ્યસિ

ઈદૃશાનાં સહસ્રાણિ સાયુધાનાં નરાધમ
ભક્ષિતાનિ મયા રોષાત્ કાલમ્ આકાઙ્ક્ષસે નુ કિમ્

આહારશ્ ચાપ્ય્ અસંપૂર્ણો મમાયં પુરુષાધમ
સ્વયં પ્રવિષ્ટો નુ મુખં કથમ્ આસાદ્ય દુર્મતે

તસ્યૈવં ભાષમાણસ્ય હસતશ્ ચ મુહુર્ મુહુઃ
શત્રુઘ્નો વીર્યસંપન્નો રોષાદ્ અશ્રૂણ્ય્ અવર્તયત્

તસ્ય રોષાભિભૂતસ્ય શત્રુઘ્નસ્ય મહાત્મનઃ
તેજોમયા મરીચ્યસ્ તુ સર્વગાત્રૈર્ વિનિષ્પતન્

ઉવાચ ચ સુસંક્રુદ્ધઃ શત્રુઘ્નસ્ તં નિશાચરમ્
યોદ્ધુમ્ ઇચ્છામિ દુર્બુદ્ધે દ્વન્દ્વયુદ્ધં ત્વયા સહ

પુત્રો દશરથસ્યાહં ભ્રાતા રામસ્ય ધીમતઃ
શત્રુઘ્નો નામ શત્રુઘ્નો વધાકાઙ્ક્ષી તવાગતઃ

તસ્ય મે યુદ્ધકામસ્ય દ્વન્દ્વયુદ્ધં પ્રદીયતામ્
શત્રુસ્ ત્વં સર્વજીવાનાં ન મે જીવન્ ગમિષ્યસિ

તસ્મિંસ્ તથા બ્રુવાણે તુ રાક્ષસઃ પ્રહસન્ન્ ઇવ
પ્રત્યુવાચ નરશ્રેષ્ઠં દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તો ઽસિ દુર્મતે

મમ માતૃષ્વસુર્ ભ્રાતા રાવણો નામ રાક્ષસઃ
હતો રામેણ દુર્બુદ્ધે સ્ત્રીહેતોઃ પુરુષાધમ

તચ્ ચ સર્વં મયા ક્ષાન્તં રાવણસ્ય કુલક્ષયમ્
અવજ્ઞાં પુરતઃ કૃત્વા મયા યૂયં વિશેષતઃ

ન હતાશ્ ચ હિ મે સર્વે પરિભૂતાસ્ તૃણં યથા
ભૂતાશ્ ચૈવ ભવિષ્યાશ્ ચ યૂયં ચ પુરુષાધમાઃ

તસ્ય તે યુદ્ધકામસ્ય યુદ્ધં દાસ્યામિ દુર્મતે
ઈપ્સિતં યાદૃશં તુભ્યં સજ્જયે યાવદ્ આયુધમ્

તમ્ ઉવાચાથ શત્રુઘ્નઃ ક્વ મે જીવન્ ગમિષ્યસિ
દુર્બલો ઽપ્ય્ આગતઃ શત્રુર્ ન મોક્તવ્યઃ કૃતાત્મના

યો હિ વિક્લવયા બુદ્ધ્યા પ્રસરં શત્રવે દદૌ
સ હતો મન્દબુદ્ધિત્વાદ્ યથા કાપુરુષસ્ તથા