રામાયણ · અધ્યાય 7.029

તતસ્ તમસિ સંજાતે રાક્ષસા દૈવતૈઃ સહ
અયુધ્યન્ત બલોન્મત્તાઃ સૂદયન્તઃ પરસ્પરમ્

તતસ્ તુ દેવસૈન્યેન રાક્ષસાનાં મહદ્ બલમ્
દશાંશં સ્થાપિતં યુદ્ધે શેષં નીતં યમક્ષયમ્

તસ્મિંસ્ તુ તમસા નદ્ધે સર્વે તે દેવરાક્ષસાઃ
અન્યોન્યં નાભ્યજાનન્ત યુધ્યમાનાઃ પરસ્પરમ્

ઇન્દ્રશ્ ચ રાવણશ્ ચૈવ રાવણિશ્ ચ મહાબલઃ
તસ્મિંસ્ તમોજાલવૃતે મોહમ્ ઈયુર્ ન તે ત્રયઃ

સ તુ દૃષ્ટ્વા બલં સર્વં નિહતં રાવણો રણે
ક્રોધમ્ અભ્યાગમત્ તીવ્રં મહાનાદં ચ મુક્તવાન્

ક્રોધાત્ સૂતં ચ દુર્ધર્ષઃ સ્યન્દનસ્થમ્ ઉવાચ હ
પરસૈન્યસ્ય મધ્યેન યાવદન્તં નયસ્વ મામ્

અદ્યૈતાંસ્ ત્રિદશાન્ સર્વાન્ વિક્રમૈઃ સમરે સ્વયમ્
નાનાશસ્ત્રૈર્ મહાસારૈર્ નાશયામિ નભસ્તલાત્

અહમ્ ઇન્દ્રં વધિષ્યામિ વરુણં ધનદં યમમ્
ત્રિદશાન્ વિનિહત્યાશુ સ્વયં સ્થાસ્યામ્ય્ અથોપરિ

વિષાદો ન ચ કર્તવ્યઃ શીઘ્રં વાહય મે રથમ્
દ્વિઃ ખલુ ત્વાં બ્રવીમ્ય્ અદ્ય યાવદન્તં નયસ્વ મામ્

અયં સ નન્દનોદ્દેશો યત્ર વર્તામહે વયમ્
નય મામ્ અદ્ય તત્ર ત્વમ્ ઉદયો યત્ર પર્વતઃ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા તુરગાન્ સ મનોજવાન્
આદિદેશાથ શત્રૂણાં મધ્યેનૈવ ચ સારથિઃ

તસ્ય તં નિશ્ચયં જ્ઞાત્વા શક્રો દેવેશ્વરસ્ તદા
રથસ્થઃ સમરસ્થાંસ્ તાન્ દેવાન્ વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્

સુરાઃ શૃણુત મદ્વાક્યં યત્ તાવન્ મમ રોચતે
જીવન્ન્ એવ દશગ્રીવઃ સાધુ રક્ષો નિગૃહ્યતામ્

એષ હ્ય્ અતિબલઃ સૈન્યે રથેન પવનૌજસા
ગમિષ્યતિ પ્રવૃદ્ધોર્મિઃ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ

ન હ્ય્ એષ હન્તું શક્યો ઽદ્ય વરદાનાત્ સુનિર્ભયઃ
તદ્ ગ્રહીષ્યામહે રક્ષો યત્તા ભવત સંયુગે

યથા બલિં નિગૃહ્યૈતત્ ત્રૈલોક્યં ભુજ્યતે મયા
એવમ્ એતસ્ય પાપસ્ય નિગ્રહો મમ રોચતે

તતો ઽન્યં દેશમ્ આસ્થાય શક્રઃ સંત્યજ્ય રાવણમ્
અયુધ્યત મહાતેજા રાક્ષસાન્ નાશયન્ રણે

ઉત્તરેણ દશગ્રીવઃ પ્રવિવેશાનિવર્તિતઃ
દક્ષિણેન તુ પાર્શ્વેન પ્રવિવેશ શતક્રતુઃ

તતઃ સ યોજનશતં પ્રવિષ્ટો રાક્ષસાધિપઃ
દેવતાનાં બલં કૃત્સ્નં શરવર્ષૈર્ અવાકિરત્

તતઃ શક્રો નિરીક્ષ્યાથ પ્રવિષ્ટં તં બલં સ્વકમ્
ન્યવર્તયદ્ અસંભ્રાન્તઃ સમાવૃત્ય દશાનનમ્

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે નાદો મુક્તો દાનવરાક્ષસૈઃ
હા હતાઃ સ્મેતિ તં દૃષ્ટ્વા ગ્રસ્તં શક્રેણ રાવણમ્

તતો રથં સમારુહ્ય રાવણિઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
તત્ સૈન્યમ્ અતિસંક્રુદ્ધઃ પ્રવિવેશ સુદારુણમ્

સ તાં પ્રવિશ્ય માયાં તુ દત્તાં ગોપતિના પુરા
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં તત્ સૈન્યં સમવાકિરત્

તતઃ સ દેવાન્ સંત્યજ્ય શક્રમ્ એવાભ્યયાદ્ દ્રુતમ્
મહેન્દ્રશ્ ચ મહાતેજા ન દદર્શ સુતં રિપોઃ

સ માતલિં હયાંશ્ ચૈવ તાડયિત્વા શરોત્તમૈઃ
મહેન્દ્રં બાણવર્ષેણ શીઘ્રહસ્તો હ્ય્ અવાકિરત્

તતઃ શક્રો રથં ત્યક્ત્વ વિસૃજ્ય ચ સ માતલિમ્
ઐરાવતં સમારુહ્ય મૃગયામ્ આસ રાવણિમ્

સ તુ માયા બલાદ્ રક્ષઃ સંગ્રામે નાભ્યદૃશ્યત
કિરમાણઃ શરૌઘેન મહેન્દ્રમ્ અમિતૌજસં

સ તં યદા પરિશ્રાન્તમ્ ઇન્દ્રં મેને ઽથ રાવણિઃ
તદૈનં માયયા બદ્ધ્વા સ્વસૈન્યમ્ અભિતો ઽનયત્

તં દૃષ્ટ્વાથ બલાત્ તસ્મિન્ માયયાપહૃતં રણે
મહેન્દ્રમ્ અમરાઃ સર્વે કિં ન્વ્ એતદ્ ઇતિ ચુક્રુશુઃ
ન હિ દૃશ્યતિ વિદ્યાવાન્ માયયા યેન નીયતે

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ચાપિ સર્વે સુરગણાસ્ તદા
અભ્યદ્રવન્ સુસંક્રુદ્ધા રાવણં શસ્ત્રવૃષ્ટિભિઃ

રાવણસ્ તુ સમાસાદ્ય વસ્વાદિત્યમરુદ્ગણાન્
ન શશાક રણે સ્થાતું ન યોદ્ધું શસ્ત્રપીડિતઃ

તં તુ દૃષ્ટ્વા પરિશ્રાન્તં પ્રહારૈર્ જર્જરચ્છવિમ્
રાવણિઃ પિતરં યુદ્ધે ઽદર્શનસ્થો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્

આગચ્છ તાત ગચ્છાવો નિવૃત્તં રણકર્મ તત્
જિતં તે વિદિતં ભો ઽસ્તુ સ્વસ્થો ભવ ગતજ્વરઃ

અયં હિ સુરસૈન્યસ્ય ત્રૈલોક્યસ્ય ચ યઃ પ્રભુઃ
સ ગૃહીતો મયા શક્રો ભગ્નમાનાઃ સુરાઃ કૃતાઃ

યથેષ્ટં ભુઙ્ક્ષ્વ ત્રૈલોક્યં નિગૃહ્ય રિપુમ્ ઓજસા
વૃથા તે કિં શ્રમં કૃત્વા યુદ્ધં હિ તવ નિષ્ફલમ્

સ દૈવતબલાત્ તસ્માન્ નિવૃત્તો રણકર્મણઃ
તચ્ છ્રુત્વા રાવણેર્ વાક્યં સ્વસ્થચેતા દશાનનઃ

અથ રણવિગતજ્વરઃ પ્રભુર્ વિજયમ્ અવાપ્ય નિશાચરાધિપઃ
ભવનમ્ અભિ તતો જગામ હૃષ્ટઃ સ્વસુતમ્ અવાપ્ય ચ વાક્યમ્ અબ્રવીત્

અતિબલસદૃશૈઃ પરાક્રમૈસ્ તૈર્ મમ કુલમાનવિવર્ધનં કૃતમ્
યદ્ અમરસમવિક્રમ ત્વયા ત્રિદશપતિસ્ ત્રિદશાશ્ ચ નિર્જિતાઃ

ત્વરિતમ્ ઉપનયસ્વ વાસવં નગરમ્ ઇતો વ્રજ સૈન્યસંવૃતઃ
અહમ્ અપિ તવ ગચ્છતો દ્રુતં સહ સચિવૈર્ અનુયામિ પૃષ્ઠતઃ

અથ સ બલવૃતઃ સવાહનસ્ ત્રિદશપતિં પરિગૃહ્ય રાવણિઃ
સ્વભવનમ્ ઉપગમ્ય રાક્ષસો મુદિતમના વિસસર્જ રાક્ષસાન્