રામાયણ · અધ્યાય 7.017

અથ રાજન્ મહાબાહુર્ વિચરન્ સ મહીતલમ્
હિમવદ્વનમ્ આસાદ્ય પરિચક્રામ રાવણઃ

તત્રાપશ્યત વૈ કન્યાં કૃષ્ટાજિનજટાધરામ્
આર્ષેણ વિધિના યુક્તાં તપન્તીં દેવતામ્ ઇવ

સ દૃષ્ટ્વા રૂપસંપન્નાં કન્યાં તાં સુમહાવ્રતામ્
કામમોહપરીતાત્મા પપ્રચ્છ પ્રહસન્ન્ ઇવ

કિમ્ ઇદં વર્તસે ભદ્રે વિરુદ્ધં યૌવનસ્ય તે
ન હિ યુક્તા તવૈતસ્ય રૂપસ્યેયં પ્રતિક્રિયા

કસ્યાસિ દુહિતા ભદ્રે કો વા ભર્તા તવાનઘે
પૃચ્છતઃ શંસ મે શીઘ્રં કો વા હેતુસ્ તપોઽર્જને

એવમ્ ઉક્તા તુ સા કન્યા તેનાનાર્યેણ રક્ષસા
અબ્રવીદ્ વિધિવત્ કૃત્વા તસ્યાતિથ્યં તપોધના

કુશધ્વજો નામ પિતા બ્રહ્મર્ષિર્ મમ ધાર્મિકઃ
બૃહસ્પતિસુતઃ શ્રીમાન્ બુદ્ધ્યા તુલ્યો બૃહસ્પતેઃ

તસ્યાહં કુર્વતો નિત્યં વેદાભ્યાસં મહાત્મનઃ
સંભૂતા વાન્મયી કન્યા નામ્ના વેદવતી સ્મૃતા

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ
તે ચાપિ ગત્વા પિતરં વરણં રોચયન્તિ મે

ન ચ માં સ પિતા તેભ્યો દત્તવાન્ રાક્ષસેશ્વર
કારણં તદ્ વદિષ્યામિ નિશામય મહાભુજ

પિતુસ્ તુ મમ જામાતા વિષ્ણુઃ કિલ સુરોત્તમઃ
અભિપ્રેતસ્ ત્રિલોકેશસ્ તસ્માન્ નાન્યસ્ય મે પિતાઃ

દાતુમ્ ઇચ્છતિ ધર્માત્મા તચ્ છ્રુત્વા બલદર્પિતઃ
શમ્ભુર્ નામ તતો રાજા દૈત્યાનાં કુપિતો ઽભવત્
તેન રાત્રૌ પ્રસુપ્તો મે પિતા પાપેન હિંસિતઃ

તતો મે જનની દીના તચ્ છરીરં પિતુર્ મમ
પરિષ્વજ્ય મહાભાગા પ્રવિષ્ટા દહનં સહ

તતો મનોરથં સત્યં પિતુર્ નારાયણં પ્રતિ
કરોમીતિ મમેચ્છા ચ હૃદયે સાધુ વિષ્ઠિતા

અહં પ્રેતગતસ્યાપિ કરિષ્યે કાઙ્ક્ષિતં પિતુઃ
ઇતિ પ્રતિજ્ઞામ્ આરુહ્ય ચરામિ વિપુલં તપઃ

એતત્ તે સર્વમ્ આખ્યાતં મયા રાક્ષસપુંગવ
આશ્રિતાં વિદ્ધિ માં ધર્મં નારાયણપતીચ્છયા

વિજ્ઞાતસ્ ત્વં હિ મે રાજન્ ગચ્છ પૌલસ્ત્યનન્દન
જાનામિ તપસા સર્વં ત્રૈલોક્યે યદ્ ધિ વર્તતે

સો ઽબ્રવીદ્ રાવણસ્ તત્ર તાં કન્યાં સુમહાવ્રતામ્
અવરુહ્ય વિમાનાગ્રાત્ કન્દર્પશરપીડિતઃ

અવલિપ્તાસિ સુશ્રોણિ યસ્યાસ્ તે મતિર્ ઈદૃશી
વૃદ્ધાનાં મૃગશાવાક્ષિ ભ્રાજતે ધર્મસંચયઃ

ત્વં સર્વગુણસંપન્ના નાર્હસે કર્તુમ્ ઈદૃશમ્
ત્રૈલોક્યસુન્દરી ભીરુ યૌવને વાર્ધકં વિધિમ્

કશ્ ચ તાવદ્ અસૌ યં ત્વં વિષ્ણુર્ ઇત્ય્ અભિભાષસે
વીર્યેણ તપસા ચૈવ ભોગેન ચ બલેન ચ
ન મયાસૌ સમો ભદ્રે યં ત્વં કામયસે ઽઙ્ગને

મ મૈવમ્ ઇતિ સા કન્યા તમ્ ઉવાચ નિશાચરમ્
મૂર્ધજેષુ ચ તાં રક્ષઃ કરાગ્રેણ પરામૃશત્

તતો વેદવતી ક્રુદ્ધા કેશાન્ હસ્તેન સાચ્છિનત્
ઉવાચાગ્નિં સમાધાય મરણાય કૃતત્વરા

ધર્ષિતાયાસ્ ત્વયાનાર્ય નેદાનીં મમ જીવિતમ્
રક્ષસ્ તસ્માત્ પ્રવેક્ષ્યામિ પશ્યતસ્ તે હુતાશનમ્

યસ્માત્ તુ ધર્ષિતા ચાહમ્ અપાપા ચાપ્ય્ અનાથવત્
તસ્માત્ તવ વધાર્થં વૈ સમુત્પત્સ્યામ્ય્ અહં પુનઃ

ન હિ શક્યઃ સ્ત્રિયા પાપ હન્તું ત્વં તુ વિશેષતઃ
શાપે ત્વયિ મયોત્સૃષ્ટે તપસશ્ ચ વ્યયો ભવેત્

યદિ ત્વ્ અસ્તિ મયા કિં ચિત્ કૃતં દત્તં હુતં તથા
તેન હ્ય્ અયોનિજા સાધ્વી ભવેયં ધર્મિણઃ સુતા

એવમ્ ઉક્ત્વા પ્રવિષ્ટા સા જ્વલન્તં વૈ હુતાશનમ્
પપાત ચ દિવો દિવ્યા પુષ્પવૃષ્ટિઃ સમન્તતઃ

પૂર્વં ક્રોધહતઃ શત્રુર્ યયાસૌ નિહતસ્ ત્વયા
સમુપાશ્રિત્ય શૈલાભં તવ વીર્યમ્ અમાનુષમ્

એવમ્ એષા મહાભાગા મર્ત્યેષૂત્પદ્યતે પુનઃ
ક્ષેત્રે હલમુખગ્રસ્તે વેદ્યામ્ અગ્નિશિખોપમા

એષા વેદવતી નામ પૂર્વમ્ આસીત્ કૃતે યુગે
ત્રેતાયુગમ્ અનુપ્રાપ્ય વધાર્થં તસ્ય રક્ષસઃ
સીતોત્પન્નેતિ સીતૈષા માનુષૈઃ પુનર્ ઉચ્યતે