રામાયણ · અધ્યાય 7.016

સ જિત્વા ભ્રાતરં રામ ધનદં રાક્ષસાધિપઃ
મહાસેનપ્રસૂતિં તુ યયૌ શરવણં તતઃ

અથાપશ્યદ્ દશગ્રીવો રૌક્મં શરવણં તદા
ગભસ્તિજાલસંવીતં દ્વિતીયમ્ ઇવ ભાસ્કરમ્

પર્વતં સ સમાસાદ્ય કિં ચિદ્ રમ્યવનાન્તરમ્
અપશ્યત્ પુષ્પકં તત્ર રામ વિષ્ટમ્ભિતં દિવિ

વિષ્ટબ્ધં પુષ્પકં દૃષ્ટ્વા કામગં હ્ય્ અગમં કૃતમ્
રાક્ષસશ્ ચિન્તયામ્ આસ સચિવૈસ્ તૈઃ સમાવૃતઃ

કિમ્ ઇદં યન્નિમિત્તં મે ન ચ ગચ્છતિ પુષ્પકમ્
પર્વતસ્યોપરિસ્થસ્ય કસ્ય કર્મ ત્વ્ ઇદં ભવેત્

તતો ઽબ્રવીદ્ દશગ્રીવં મારીચો બુદ્ધિકોવિદઃ
નૈતન્ નિષ્કારણં રાજન્ પુષ્પકો ઽયં ન ગચ્છતિ

તતઃ પાર્શ્વમ્ ઉપાગમ્ય ભવસ્યાનુચરો બલી
નન્દીશ્વર ઉવાચેદં રાક્ષસેન્દ્રમ્ અશઙ્કિતઃ

નિવર્તસ્વ દશગ્રીવ શૈલે ક્રીડતિ શંકરઃ

સુપર્ણનાગયક્ષાણાં દૈત્યદાનવરક્ષસામ્
પ્રાણિનામ્ એવ સર્વેષામ્ અગમ્યઃ પર્વતઃ કૃતઃ

સ રોષાત્ તામ્રનયનઃ પુષ્પકાદ્ અવરુહ્ય ચ
કો ઽયં શંકર ઇત્ય્ ઉક્ત્વા શૈલમૂલમ્ ઉપાગમત્

નન્દીશ્વરમ્ અથાપશ્યદ્ અવિદૂરસ્થિતં પ્રભુમ્
દીપ્તં શૂલમ્ અવષ્ટભ્ય દ્વિતીયમ્ ઇવ શંકરમ્

સ વાનરમુખં દૃષ્ટ્વા તમ્ અવજ્ઞાય રાક્ષસઃ
પ્રહાસં મુમુચે મૌર્ખ્યાત્ સતોય ઇવ તોયદઃ

સંક્રુદ્ધો ભગવાન્ નન્દી શંકરસ્યાપરા તનુઃ
અબ્રવીદ્ રાક્ષસં તત્ર દશગ્રીવમ્ ઉપસ્થિતમ્

યસ્માદ્ વાનરમૂર્તિં માં દૃષ્ટ્વા રાક્ષસદુર્મતે
મૌર્ખ્યાત્ ત્વમ્ અવજાનીષે પરિહાસં ચ મુઞ્ચસિ

તસ્માન્ મદ્રૂપસંયુક્તા મદ્વીર્યસમતેજસઃ
ઉત્પત્સ્યન્તે વધાર્થં હિ કુલસ્ય તવ વાનરાઃ

કિં ત્વ્ ઇદાનીં મયા શક્યં કર્તું યત્ ત્વાં નિશાચર
ન હન્તવ્યો હતસ્ ત્વં હિ પૂર્વમ્ એવ સ્વકર્મભિઃ

અચિન્તયિત્વા સ તદા નન્દિવાક્યં નિશાચરઃ
પર્વતં તં સમાસાદ્ય વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

પુષ્પકસ્ય ગતિશ્ છિન્ના યત્કૃતે મમ ગચ્છતઃ
તદ્ એતચ્ છૈલમ્ ઉન્મૂલં કરોમિ તવ ગોપતે

કેન પ્રભાવેન ભવસ્ તત્ર ક્રીડતિ રાજવત્
વિજ્ઞાતવ્યં ન જાનીષે ભયસ્થાનમ્ ઉપસ્થિતમ્

એવમ્ ઉક્ત્વા તતો રાજન્ ભુજાન્ પ્રક્ષિપ્ય પર્વતે
તોલયામ્ આસ તં શૈલં સમૃગવ્યાલપાદપમ્

તતો રામ મહાદેવઃ પ્રહસન્ વીક્ષ્ય તત્કૃતમ્
પાદાઙ્ગુષ્ઠેન તં શૈલં પીડયામ્ આસ લીલયા

તતસ્ તે પીડિતાસ્ તસ્ય શૈલસ્યાધો ગતા ભુજાઃ
વિસ્મિતાશ્ ચાભવંસ્ તત્ર સચિવાસ્ તસ્ય રક્ષસઃ

રક્ષસા તેન રોષાચ્ ચ ભુજાનાં પીડનાત્ તથા
મુક્તો વિરાવઃ સુમહાંસ્ ત્રૈલોક્યં યેન પૂરિતમ્

માનુષાઃ શબ્દવિત્રસ્તા મેનિરે લોકસંક્ષયમ્
દેવતાશ્ ચાપિ સંક્ષુબ્ધાશ્ ચલિતાઃ સ્વેષુ કર્મસુ

તતઃ પ્રીતો મહાદેવઃ શૈલાગ્રે વિષ્ઠિતસ્ તદા
મુક્ત્વા તસ્ય ભુજાન્ રાજન્ પ્રાહ વાક્યં દશાનનમ્

પ્રીતો ઽસ્મિ તવ વીર્યાચ્ ચ શૌણ્ડીર્યાચ્ ચ નિશાચર
રવતો વેદના મુક્તઃ સ્વરઃ પરમદારુણઃ

યસ્માલ્ લોકત્રયં ત્વ્ એતદ્ રાવિતં ભયમ્ આગતમ્
તસ્માત્ ત્વં રાવણો નામ નામ્ના તેન ભવિષ્યસિ

દેવતા માનુષા યક્ષા યે ચાન્યે જગતીતલે
એવં ત્વામ્ અભિધાસ્યન્તિ રાવણં લોકરાવણમ્

ગચ્છ પૌલસ્ત્ય વિસ્રબ્ધઃ પથા યેન ત્વમ્ ઇચ્છસિ
મયા ત્વમ્ અભ્યનુજ્ઞાતો રાક્ષસાધિપ ગમ્યતામ્

સાક્ષાન્ મહેશ્વરેણૈવં કૃતનામા સ રાવણઃ
અભિવાદ્ય મહાદેવં વિમાનં તત્ સમારુહત્

તતો મહીતલે રામ પરિચક્રામ રાવણઃ
ક્ષત્રિયાન્ સુમહાવીર્યાન્ બાધમાનસ્ તતસ્ તતઃ