રામાયણ · અધ્યાય 7.015

તતસ્ તાન્ વિદ્રુતાન્ દૃષ્ટ્વા યક્ષાઞ્ શતસહસ્રશઃ
સ્વયમ્ એવ ધનાધ્યક્ષો નિર્જગામ રણં પ્રતિ

તત્ર માણિચારો નામ યક્ષઃ પરમદુર્જયઃ
વૃતો યક્ષસહસ્રૈઃ સ ચતુર્ભિઃ સમયોધયત્

તે ગદામુસલપ્રાસશક્તિતોમરમુદ્ગરૈઃ
અભિઘ્નન્તો રણે યક્ષા રાક્ષસાન્ અભિદુદ્રુવુઃ

તતઃ પ્રહસ્તેન તદા સહસ્રં નિહતં રણે
મહોદરેણ ગદયા સહસ્રમ્ અપરં હતમ્

ક્રુદ્ધેન ચ તદા રામ મારીચેન દુરાત્મના
નિમેષાન્તરમાત્રેણ દ્વે સહસ્રે નિપાતિતે

ધૂમ્રાક્ષેણ સમાગમ્ય માણિભદ્રો મહારણે
મુસલેનોરસિ ક્રોધાત્ તાડિતો ન ચ કમ્પિતઃ

તતો ગદાં સમાવિધ્ય માણિભદ્રેણ રાક્ષસઃ
ધૂમ્રાક્ષસ્ તાડિતો મૂર્ધ્નિ વિહ્વલો નિપપાત હ

ધૂમ્રાક્ષં તાડિતં દૃષ્ટ્વા પતિતં શોણિતોક્ષિતમ્
અભ્યધાવત્ સુસંક્રુદ્ધો માણિભદ્રં દશાનનઃ

તં ક્રુદ્ધમ્ અભિધાવન્તં યુગાન્તાગ્નિમ્ ઇવોત્થિતમ્
શક્તિભિસ્ તાડયામ્ આસ તિસૃભિર્ યક્ષપુંગવઃ

તતો રાક્ષસરાજેન તાડિતો ગદયા રણે
તસ્ય તેન પ્રહારેણ મુકુટઃ પાર્શ્વમ્ આગતઃ
તદા પ્રભૃતિ યક્ષો ઽસૌ પાર્શ્વમૌલિર્ ઇતિ સ્મૃતઃ

તસ્મિંસ્ તુ વિમુખે યક્ષે માણિભદ્રે મહાત્મનિ
સંનાદઃ સુમહાન્ રામ તસ્મિઞ્ શૈલે વ્યવર્ધત

તતો દૂરાત્ પ્રદદૃશે ધનાધ્યક્ષો ગદાધરઃ
શુક્રપ્રોષ્ટઃપદાભ્યાં ચ શઙ્ખપદ્મસમાવૃતઃ

સ દૃષ્ટ્વા ભ્રાતરં સંખ્યે શાપાદ્ વિભ્રષ્ટગૌરવમ્
ઉવાચ વચનં ધીમાન્ યુક્તં પૈતામહે કુલે

મયા ત્વં વાર્યમાણો ઽપિ નાવગચ્છસિ દુર્મતે
પશ્ચાદ્ અસ્ય ફલં પ્રાપ્ય જ્ઞાસ્યસે નિરયં ગતઃ

યો હિ મોહાદ્ વિષં પીત્વા નાવગચ્છતિ માનવઃ
પરિણામે સ વિ મૂઢો જાનીતે કર્મણઃ ફલમ્

દૈવતાનિ હિ નન્દન્તિ ધર્મયુક્તેન કેન ચિત્
યેન ત્વમ્ ઈદૃશં ભાવં નીતસ્ તચ્ ચ ન બુધ્યસે

યો હિ માતૄઃ પિતૄન્ ભ્રાતૄન્ આચર્યાંશ્ ચાવમન્યતે
સ પશ્યતિ ફલં તસ્ય પ્રેતરાજવશં ગતઃ

અધ્રુવે હિ શરીરે યો ન કરોતિ તપો ઽર્જનમ્
સ પશ્ચાત્ તપ્યતે મૂઢો મૃતો દૃષ્ટ્વાત્મનો ગતિમ્

કસ્ય ચિન્ ન હિ દુર્બુધેશ્ છન્દતો જાયતે મતિઃ
યાદૃશં કુરુતે કર્મ તાદૃશં ફલમ્ અશ્નુતે

બુદ્ધિં રૂપં બલં વિત્તં પુત્રાન્ માહાત્મ્યમ્ એવ ચ
પ્રપ્નુવન્તિ નરાઃ સર્વં સ્વકૃતૈઃ પૂર્વકર્મભિઃ

એવં નિરયગામી ત્વં યસ્ય તે મતિર્ ઈદૃશી
ન ત્વાં સમભિભાષિષ્યે દુર્વૃત્તસ્યૈષ નિર્ણયઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા તતસ્ તેન તસ્યામાત્યાઃ સમાહતાઃ
મારીચપ્રમુખાઃ સર્વે વિમુખા વિપ્રદુદ્રુવુઃ

તતસ્ તેન દશગ્રીવો યક્ષેન્દ્રેણ મહાત્મના
ગદયાભિહતો મૂર્ધ્નિ ન ચ સ્થાનાદ્ વ્યકમ્પત

તતસ્ તૌ રામ નિઘ્નન્તાવ્ અન્યોન્યં પરમાહવે
ન વિહ્વલૌ ન ચ શ્રાન્તૌ બભૂવતુર્ અમર્ષણૈઃ

આગ્નેયમ્ અસ્ત્રં સ તતો મુમોચ ધનદો રણે
વારુણેન દશગ્રીવસ્ તદ્ અસ્ત્રં પ્રત્યવારયત્

તતો માયાં પ્રવિષ્ટઃ સ રાક્ષસીં રાક્ષસેશ્વરઃ
જઘાન મૂર્ધ્નિ ધનદં વ્યાવિધ્ય મહતીં ગદામ્

એવં સ તેનાભિહતો વિહ્વલઃ શોણિતોક્ષિતઃ
કૃત્તમૂલ ઇવાશોકો નિપપાત ધનાધિપઃ

તતઃ પદ્માદિભિસ્ તત્ર નિધિભિઃ સ ધનાધિપઃ
નન્દનં વનમ્ આનીય ધનદો શ્વાસિતસ્ તદા

તતો નિર્જિત્ય તં રામ ધનદં રાક્ષસાધિપઃ
પુષ્પકં તસ્ય જગ્રાહ વિમાનં જયલક્ષણમ્

કાઞ્ચનસ્તમ્ભસંવીતં વૈદૂર્યમણિતોરણમ્
મુક્તાજાલપ્રતિચ્છન્નં સર્વકામફલદ્રુમમ્

તત્ તુ રાજા સમારુહ્ય કામગં વીર્યનિર્જિતમ્
જિત્વા વૈશ્રવણં દેવં કૈલાસાદ્ અવરોહત