રામાયણ · અધ્યાય 7.014

તતઃ સ સચિવૈઃ સાર્ધં ષડ્ભિર્ નિત્યં બલોત્કટૈઃ
મહોદરપ્રહસ્તાભ્યાં મારીચશુકસારણૈઃ

ધૂમ્રાક્ષેણ ચ વીરેણ નિત્યં સમરગૃધ્નુના
વૃતઃ સંપ્રયયૌ શ્રીમાન્ ક્રોધાલ્ લોકાન્ દહન્ન્ ઇવ

પુરાણિ સ નદીઃ શૈલાન્ વનાન્ય્ ઉપવનાનિ ચ
અતિક્રમ્ય મુહૂર્તેન કૈલાસં ગિરિમ્ આવિશત્

તં નિવિષ્ટં ગિરૌ તસ્મિન્ રાક્ષસેન્દ્રં નિશમ્ય તુ
રાજ્ઞો ભ્રાતાયમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ગતા યત્ર ધનેશ્વરઃ

ગત્વા તુ સર્વમ્ આચખ્યુર્ ભ્રાતુસ્ તસ્ય વિનિશ્ચયમ્
અનુજ્ઞાતા યયુશ્ ચૈવ યુદ્ધાય ધનદેન તે

તતો બલસ્ય સંક્ષોભઃ સાગરસ્યેવ વર્ધતઃ
અભૂન્ નૈરૃતરાજસ્ય ગિરિં સંચાલયન્ન્ ઇવ

તતો યુદ્ધં સમભવદ્ યક્ષરાક્ષસસંકુલમ્
વ્યથિતાશ્ ચાભવંસ્ તત્ર સચિવાસ્ તસ્ય રક્ષસઃ

તં દૃષ્ટ્વા તાદૃશં સૈન્યં દશગ્રીવો નિશાચરઃ
હર્ષાન્ નાદં તતઃ કૃત્વા રોષાત્ સમભિવર્તત

યે તુ તે રાક્ષસેન્દ્રસ્ય સચિવા ઘોરવિક્રમઃ
તે સહસ્રં સહસ્રાણામ્ એકૈકં સમયોધયન્

તતો ગદાભિઃ પરિઘૈર્ અસિભિઃ શક્તિતોમરૈઃ
વધ્યમાનો દશગ્રીવસ્ તત્ સૈન્યં સમગાહત

તૈર્ નિરુચ્છ્વાસવત્ તત્ર વધ્યમાનો દશાનનઃ
વર્ષમાણૈર્ ઇવ ઘનૈર્ યક્ષેન્દ્રૈઃ સંનિરુધ્યત

સ દુરાત્મા સમુદ્યમ્ય કાલદણ્ડોપમાં ગદામ્
પ્રવિવેશ તતઃ સૈન્યં નયન્ યક્ષાન્ યમક્ષયમ્

સ કક્ષમ્ ઇવ વિસ્તીર્ણં શુષ્કેન્ધનસમાકુલમ્
વાતેનાગ્નિર્ ઇવાયત્તો ઽદહત્ સૈન્યં સુદારુણમ્

તૈસ્ તુ તસ્ય મૃધે ઽમાત્યૈર્ મહોદરશુકાદિભિઃ
અલ્પાવશિષ્ટાસ્ તે યક્ષાઃ કૃતા વાતૈર્ ઇવામ્બુદાઃ

કે ચિત્ ત્વ્ આયુધભગ્નાઙ્ગાઃ પતિતાઃ સમરક્ષિતૌ
ઓષ્ઠાન્ સ્વદશનૈસ્ તીક્ષ્ણૈર્ દંશન્તો ભુવિ પાતિતાઃ

ભયાદ્ અન્યોન્યમ્ આલિઙ્ગ્ય ભ્રષ્ટશસ્ત્રા રણાજિરે
નિષેદુસ્ તે તદા યક્ષાઃ કૂલા જલહતા ઇવ

હતાનાં સ્વર્ગસંસ્થાનાં યુધ્યતાં પૃથિવીતલે
પ્રેક્ષતામ્ ઋષિસંઘાનાં ન બભૂવાન્તરં દિવિ

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે રામ વિસ્તીર્ણબલવાહનઃ
અગમત્ સુમહાન્ યક્ષો નામ્ના સંયોધકણ્ટકઃ

તેન યક્ષેણ મારીચો વિષ્ણુનેવ સમાહતઃ
પતિતઃ પૃથિવીં ભેજે ક્ષીણપુણ્ય ઇવામ્બરાત્

પ્રાપ્તસંજ્ઞો મુહૂર્તેન વિશ્રમ્ય ચ નિશાચરઃ
તં યક્ષં યોધયામ્ આસ સ ચ ભગ્નઃ પ્રદુદ્રુવે

તતઃ કાઞ્ચનચિત્રાઙ્ગં વૈદૂર્યરજતોક્ષિતમ્
મર્યાદાં દ્વારપાલાનાં તોરણં તત્ સમાવિશત્

તતો રામ દશગ્રીવં પ્રવિશન્તં નિશાચરમ્
સૂર્યભાનુર્ ઇતિ ખ્યાતો દ્વારપાલો ન્યવારયત્

તતસ્ તોરણમ્ ઉત્પાટ્ય તેન યક્ષેણ તાડિતઃ
રાક્ષસો યક્ષસૃષ્ટેન તોરણેન સમાહતઃ
ન ક્ષિતિં પ્રયયૌ રામ વરાત્ સલિલયોનિનઃ

સ તુ તેનૈવ તં યક્ષં તોરણેન સમાહનત્
નાદૃશ્યત તદા યક્ષો ભસ્મ તેન કૃતસ્ તુ સઃ

તતઃ પ્રદુદ્રુવુઃ સર્વે યક્ષા દૃષ્ટ્વા પરાક્રમમ્
તતો નદીર્ ગુહાશ્ ચૈવ વિવિશુર્ ભયપીડિતાઃ