રામાયણ · અધ્યાય 7.013

અથ લોકેશ્વરોત્સૃષ્ટા તત્ર કાલેન કેન ચિત્
નિદ્રા સમભવત્ તીવ્રા કુમ્ભકર્ણસ્ય રૂપિણી

તતો ભ્રાતરમ્ આસીનં કુમ્ભકર્ણો ઽબ્રવીદ્ વચઃ
નિદ્રા માં બાધતે રાજન્ કારયસ્વ મમાલયમ્

વિનિયુક્તાસ્ તતો રાજ્ઞા શિલ્પિનો વિશ્વકર્મવત્
અકુર્વન્ કુમ્ભકર્ણસ્ય કૈલાસસમમ્ આલયમ્

વિસ્તીર્ણં યોજનં શુભ્રં તતો દ્વિગુણમ્ આયતમ્
દર્શનીયં નિરાબાધં કુમ્ભકર્ણસ્ય ચક્રિરે

સ્ફાટિકૈઃ કાઞ્ચનૈશ્ ચિત્રૈઃ સ્તમ્ભૈઃ સર્વત્ર શોભિતમ્
વૈદૂર્યકૃતશોભં ચ કિઙ્કિણીજાલકં તથા

દન્તતોરણવિન્યસ્તં વજ્રસ્ફટિકવેદિકમ્
સર્વર્તુસુખદં નિત્યં મેરોઃ પુણ્યાં ગુહામ્ ઇવ

તત્ર નિદ્રાં સમાવિષ્ટઃ કુમ્ભકર્ણો નિશાચરઃ
બહૂન્ય્ અબ્દસહસ્રાણિ શયાનો નાવબુધ્યતે

નિદ્રાભિભૂતે તુ તદા કુમ્ભકર્ણે દશાનનઃ
દેવર્ષિયક્ષગન્ધર્વાન્ બાધતે સ્મ સ નિત્યશઃ

ઉદ્યાનાનિ વિચિત્રાણિ નન્દનાદીનિ યાનિ ચ
તાનિ ગત્વા સુસંક્રુદ્ધો ભિનત્તિ સ્મ દશાનનઃ

નદીં ગજ ઇવ ક્રીડન્ વૃક્ષાન્ વાયુર્ ઇવ ક્ષિપન્
નગાન્ વજ્ર ઇવ સૃષ્ટો વિધ્વંસયતિ નિત્યશઃ

તથા વૃત્તં તુ વિજ્ઞાય દશગ્રીવં ધનેશ્વરઃ
કુલાનુરૂપં ધર્મજ્ઞ વૃત્તં સંસ્મૃત્ય ચાત્મનઃ

સૌભ્રાત્રદર્શનાર્થં તુ દૂતં વૈશ્વરણસ્ તદા
લઙ્કાં સંપ્રેષયામ્ આસ દશગ્રીવસ્ય વૈ હિતમ્

સ ગત્વા નગરીં લઙ્કામ્ આસસાદ વિભીષણમ્
માનિતસ્ તેન ધર્મેણ પૃષ્ઠશ્ ચાગમનં પ્રતિ

પૃષ્ટ્વા ચ કુશલં રાજ્ઞો જ્ઞાતીન્ અપિ ચ બાન્ધવાન્
સભાયાં દર્શયામ્ આસ તમ્ આસીનં દશાનનમ્

સ દૃષ્ટ્વા તત્ર રાજાનં દીપ્યમાનં સ્વતેજસા
જયેન ચાભિસંપૂજ્ય તૂષ્ણીમ્ આસીન્ મુહૂર્તકમ્

તસ્યોપનીતે પર્યઙ્કે વરાસ્તરણસંવૃતે
ઉપવિશ્ય દશગ્રીવં દૂતો વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્

રાજન્ વદામિ તે સર્વં ભ્રાતા તવ યદ્ અબ્રવીત્
ઉભયોઃ સદૃશં સૌમ્ય વૃત્તસ્ય ચ કુલસ્ય ચ

સાધુ પર્યાપ્તમ્ એતાવત્ કૃતશ્ ચારિત્રસંગ્રહઃ
સાધુ ધર્મે વ્યવસ્થાનં ક્રિયતાં યદિ શક્યતે

દૃષ્ટં મે નન્દનં ભગ્નમ્ ઋષયો નિહતાઃ શ્રુતાઃ
દેવાનાં તુ સમુદ્યોગસ્ ત્વત્તો રાજઞ્ શ્રુતશ્ ચ મે

નિરાકૃતશ્ ચ બહુશસ્ ત્વયાહં રાક્ષસાધિપ
અપરાદ્ધા હિ બાલ્યાચ્ ચ રક્ષણીયાઃ સ્વબાન્ધવાઃ

અહં તુ હિમવત્પૃષ્ઠં ગતો ધર્મમ્ ઉપાસિતુમ્
રૌદ્રં વ્રતં સમાસ્થાય નિયતો નિયતેન્દ્રિયઃ

તત્ર દેવો મયા દૃષ્ટઃ સહ દેવ્યોમયા પ્રભુઃ
સવ્યં ચક્ષુર્ મયા ચૈવ તત્ર દેવ્યાં નિપાતિતમ્

કા ન્વ્ ઇયં સ્યાદ્ ઇતિ શુભા ન ખલ્વ્ અન્યેન હેતુના
રૂપં હ્ય્ અનુપમં કૃત્વા તત્ર ક્રીડતિ પાર્વતી

તતો દેવ્યાઃ પ્રભાવેન દગ્ધં સવ્યં મમેક્ષણમ્
રેણુધ્વસ્તમ્ ઇવ જ્યોતિઃ પિઙ્ગલત્વમ્ ઉપાગતમ્

તતો ઽહમ્ અન્યદ્ વિસ્તીર્ણં ગત્વા તસ્ય ગિરેસ્ તટમ્
પૂર્ણં વર્ષશતાન્ય્ અષ્ટૌ સમવાપ મહાવ્રતમ્

સમાપ્તે નિયમે તસ્મિંસ્ તત્ર દેવો મહેશ્વરઃ
પ્રીતઃ પ્રીતેન મનસા પ્રાહ વાક્યમ્ ઇદં પ્રભુઃ

પ્રીતો ઽસ્મિ તવ ધર્મજ્ઞ તપસાનેન સુવ્રત
મયા ચૈતદ્ વ્રતં ચીર્ણં ત્વયા ચૈવ ધનાધિપ

તૃતીયઃ પુરુષો નાસ્તિ યશ્ ચરેદ્ વ્રતમ્ ઈદૃશમ્
વ્રતં સુદુશ્ચરં હ્ય્ એતન્ મયૈવોત્પાદિતં પુરા

તત્ સખિત્વં મયા સાર્ધં રોચયસ્વ ધનેશ્વર
તપસા નિર્જિતત્વાદ્ ધિ સખા ભવ મમાનઘ

દેવ્યા દગ્ધં પ્રભાવેન યચ્ ચ સાવ્યં તવેક્ષણમ્
એકાક્ષિ પિઙ્ગલેત્ય્ એવ નામ સ્થાસ્યતિ શાશ્વતમ્

એવં તેન સખિત્વં ચ પ્રાપ્યાનુજ્ઞાં ચ શંકરાત્
આગમ્ય ચ શ્રુતો ઽયં મે તવ પાપવિનિશ્ચયઃ

તદધર્મિષ્ઠસંયોગાન્ નિવર્ત કુલદૂષણ
ચિન્ત્યતે હિ વધોપાયઃ સર્ષિસંઘૈઃ સુરૈસ્ તવ

એવમ્ ઉક્તો દશગ્રીવઃ ક્રુદ્ધઃ સંરક્તલોચનઃ
હસ્તાન્ દન્તાંશ્ અ સંપીડ્ય વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

વિજ્ઞાતં તે મયા દૂત વાક્યં યત્ ત્વં પ્રભાષસે
નૈવ ત્વમ્ અસિ નૈવાસૌ ભ્રાત્રા યેનાસિ પ્રેષિતઃ

હિતં ન સ મમૈતદ્ ધિ બ્રવીતિ ધનરક્ષકઃ
મહેશ્વરસખિત્વં તુ મૂઢ શ્રાવયસે કિલ

ન હન્તવ્યો ગુરુર્ જ્યેષ્ઠો મમાયમ્ ઇતિ મન્યતે
તસ્ય ત્વ્ ઇદાનીં શ્રુત્વા મે વાક્યમ્ એષા કૃતા મતિઃ

ત્રીંલ્ લોકાન્ અપિ જેષ્યામિ બાહુવીર્યમ્ ઉપાશ્રિતઃ
એતન્ મુહૂર્તમ્ એષો ઽહં તસ્યૈકસ્ય કૃતે ચ વૈ
ચતુરો લોકપાલાંસ્ તાન્ નયિષ્યામિ યમક્ષયમ્

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ લઙ્કેશો દૂતં ખડ્ગેન જઘ્નિવાન્
દદૌ ભક્ષયિતું હ્ય્ એનં રાક્ષસાનાં દુરાત્મનામ્

તતઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનો રથમ્ આરુહ્ય રાવણઃ
ત્રૈલોક્યવિજયાકાઙ્ક્ષી યયૌ તત્ર ધનેશ્વરઃ