રામાયણ · અધ્યાય 7.002

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ
કુમ્ભયોનિર્ મહાતેજા વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

શૃણુ રાજન્ યથાવૃત્તં યસ્ય તેજોબલં મહત્
જઘાન ચ રિપૂન્ યુદ્ધે યથાવધ્યશ્ ચ શત્રુભિઃ

અહં તે રાવણસ્યેદં કુલં જન્મ ચ રાઘવ
વરપ્રદાનં ચ તથા તસ્મૈ દત્તં બ્રવીમિ તે

પુરા કૃતયુગે રામ પ્રજાપતિસુતઃ પ્રભુઃ
પુલસ્ત્યો નામ બ્રહ્મર્ષિઃ સાક્ષાદ્ ઇવ પિતામહઃ

નાનુકીર્ત્યા ગુણાસ્ તસ્ય ધર્મતઃ શીલતસ્ તથા
પ્રજાપતેઃ પુત્ર ઇતિ વક્તું શક્યં હિ નામતઃ

સ તુ ધર્મપ્રસઙ્ગેન મેરોઃ પાર્શ્વે મહાગિરેઃ
તૃણબિન્દ્વાશ્રમં ગત્વા ન્યવસન્ મુનિપુંગવઃ

તપસ્ તેપે સ ધર્માત્મા સ્વાધ્યાયનિયતેન્દ્રિયઃ
ગત્વાશ્રમપદં તસ્ય વિઘ્નં કુર્વન્તિ કન્યકાઃ

દેવપન્નગકન્યાશ્ ચ રાજર્ષિતનયાશ્ ચ યાઃ
ક્રીડન્ત્યો ઽપ્સરસશ્ ચૈવ તં દેશમ્ ઉપપેદિરે

સર્વર્તુષૂપભોગ્યત્વાદ્ રમ્યત્વાત્ કાનનસ્ય ચ
નિત્યશસ્ તાસ્ તુ તં દેશં ગત્વા ક્રીડન્તિ કન્યકાઃ

અથ રુષ્ટો મહાતેજા વ્યાજહાર મહામુનિઃ
યા મે દર્શનમ્ આગચ્છેત્ સા ગર્ભં ધારયિષ્યતિ

તાસ્ તુ સર્વાઃ પ્રતિગતાઃ શ્રુત્વા વાક્યં મહાત્મનઃ
બ્રહ્મશાપભયાદ્ ભીતાસ્ તં દેશં નોપચક્રમુઃ

તૃણબિન્દોસ્ તુ રાજર્ષેસ્ તનયા ન શૃણોતિ તત્
ગત્વાશ્રમપદં તસ્ય વિચચાર સુનિર્ભયા

તસ્મિન્ન્ એવ તુ કાલે સ પ્રાજાપત્યો મહાન્ ઋષિઃ
સ્વાધ્યાયમ્ અકરોત્ તત્ર તપસા દ્યોતિતપ્રભઃ

સા તુ વેદધ્વનિં શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા ચૈવ તપોધનમ્
અભવત્ પાણ્ડુદેહા સા સુવ્યઞ્જિતશરીરજા

દૃષ્ટ્વા પરમસંવિગ્ના સા તુ તદ્રૂપમ્ આત્મનઃ
ઇદં મે કિં ન્વ્ ઇતિ જ્ઞાત્વા પિતુર્ ગત્વાગ્રતઃ સ્થિતા

તાં તુ દૃષ્ટ્વા તથા ભૂતાં તૃણબિન્દુર્ અથાબ્રવીત્
કિં ત્વમ્ એતત્ ત્વ્ અસદૃશં ધારયસ્ય્ આત્મનો વપુઃ

સા તુ કૃત્વાઞ્જલિં દીના કન્યોવાચ તપોધનમ્
ન જાને કારણં તાત યેન મે રૂપમ્ ઈદૃશમ્

કિં તુ પૂર્વં ગતાસ્મ્ય્ એકા મહર્ષેર્ ભાવિતાત્મનઃ
પુલસ્ત્યસ્યાશ્રમં દિવ્યમ્ અન્વેષ્ટું સ્વસખીજનમ્

ન ચ પશ્યામ્ય્ અહં તત્ર કાં ચિદ્ અપ્ય્ આગતાં સખીમ્
રૂપસ્ય તુ વિપર્યાસં દૃષ્ટ્વા ચાહમ્ ઇહાગતા

તૃણબિન્દુસ્ તુ રાજર્ષિસ્ તપસા દ્યોતિતપ્રભઃ
ધ્યાનં વિવેશ તચ્ ચાપિ અપશ્યદ્ ઋષિકર્મજમ્

સ તુ વિજ્ઞાય તં શાપં મહર્ષેર્ ભાવિતાત્મનઃ
ગૃહીત્વા તનયાં ગત્વા પુલસ્ત્યમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

ભગવંસ્ તનયાં મે ત્વં ગુણૈઃ સ્વૈર્ એવ ભૂષિતામ્
ભિક્ષાં પ્રતિગૃહાણેમાં મહર્ષે સ્વયમ્ ઉદ્યતામ્

તપશ્ચરણયુક્તસ્ય શ્રામ્યમાણેન્દ્રિયસ્ય તે
શુશ્રૂષાતત્પરા નિત્યં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

તં બ્રુવાણં તુ તદ્વાક્યં રાજર્ષિં ધાર્મિકં તદા
જિઘૃક્ષુર્ અબ્રવીત્ કન્યાં બાઢમ્ ઇત્ય્ એવ સ દ્વિજઃ

દત્ત્વા તુ સ ગતો રાજા સ્વમ્ આશ્રમપદં તદા
સાપિ તત્રાવસત્ કન્યા તોષયન્તી પતિં ગુણૈઃ
પ્રીતઃ સ તુ મહાતેજા વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

પરિતુષ્ટો ઽસ્મિ ભદ્રં તે ગુણાનાં સંપદા ભૃશમ્
તસ્માત્ તે વિરમામ્ય્ અદ્ય પુત્રમ્ આત્મસમં ગુણૈઃ
ઉભયોર્ વંશકર્તારં પૌલસ્ત્ય ઇતિ વિશ્રુતમ્

યસ્માત્ તુ વિશ્રુતો વેદસ્ ત્વયેહાભ્યસ્યતો મમ
તસ્માત્ સ વિશ્રવા નામ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

એવમ્ ઉક્તા તુ સા કન્યા પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના
અચિરેણૈવ કાલેન સૂતા વિશ્રવસં સુતમ્

સ તુ લોકત્રયે ખ્યાતઃ શૌચધર્મસમન્વિતઃ
પિતેવ તપસા યુક્તો વિશ્રવા મુનિપુંગવઃ