રામાયણ · અધ્યાય 6.113

અયોધ્યાં તુ સમાલોક્ય ચિન્તયામ્ આસ રાઘવઃ
ચિન્તયિત્વા તતો દૃષ્ટિં વાનરેષુ ન્યપાતયત્

પ્રિયકામઃ પ્રિયં રામસ્ તતસ્ ત્વરિતવિક્રમમ્
ઉવાચ ધીમાંસ્ તેજસ્વી હનૂમન્તં પ્લવંગમમ્

અયોધ્યાં ત્વરિતો ગચ્છ ક્ષિપ્રં ત્વં પ્લવગોત્તમ
જાનીહિ કચ્ચિત્ કુશલી જનો નૃપતિમન્દિરે

શૃઙ્ગવેરપુરં પ્રાપ્ય ગુહં ગહનગોચરમ્
નિષાદાધિપતિં બ્રૂહિ કુશલં વચનાન્ મમ

શ્રુત્વા તુ માં કુશલિનમ્ અરોગં વિગતજ્વરમ્
ભવિષ્યતિ ગુહઃ પ્રીતઃ સ મમાત્મસમઃ સખા

અયોધ્યાયાશ્ ચ તે માર્ગં પ્રવૃત્તિં ભરતસ્ય ચ
નિવેદયિષ્યતિ પ્રીતો નિષાદાધિપતિર્ ગુહઃ

ભરતસ્ તુ ત્વયા વાચ્યઃ કુશલં વચનાન્ મમ
સિદ્ધાર્થં શંસ માં તસ્મૈ સભાર્યં સહલક્ષ્મણમ્

હરણં ચાપિ વૈદેહ્યા રાવણેન બલીયસા
સુગ્રીવેણ ચ સંવાદં વાલિનશ્ ચ વધં રણે

મૈથિલ્યન્વેષણં ચૈવ યથા ચાધિગતા ત્વયા
લઙ્ઘયિત્વા મહાતોયમ્ આપગાપતિમ્ અવ્યયમ્

ઉપયાનં સમુદ્રસ્ય સાગરસ્ય ચ દર્શનમ્
યથા ચ કારિતઃ સેતૂ રાવણશ્ ચ યથા હતઃ

વરદાનં મહેન્દ્રેણ બ્રહ્મણા વરુણેન ચ
મહાદેવપ્રસાદાચ્ ચ પિત્રા મમ સમાગમમ્

જિત્વા શત્રુગણાન્ રામઃ પ્રાપ્ય ચાનુત્તમં યશઃ
ઉપયાતિ સમૃદ્ધાર્થઃ સહ મિત્રૈર્ મહાબલઃ

એતચ્ છ્રુત્વા યમાકારં ભજતે ભરતસ્ તતઃ
સ ચ તે વેદિતવ્યઃ સ્યાત્ સર્વં યચ્ ચાપિ માં પ્રતિ

જ્ઞેયાઃ સર્વે ચ વૃત્તાન્તા ભરતસ્યેઙ્ગિતાનિ ચ
તત્ત્વેન મુખવર્ણેન દૃષ્ટ્યા વ્યાભાષણેન ચ

સર્વકામસમૃદ્ધં હિ હસ્ત્યશ્વરથસંકુલમ્
પિતૃપૈતામહં રાજ્યં કસ્ય નાવર્તયેન્ મનઃ

સંગત્યા ભરતઃ શ્રીમાન્ રાજ્યેનાર્થી સ્વયં ભવેત્
પ્રશાસ્તુ વસુધાં સર્વામ્ અખિલાં રઘુનન્દનઃ

તસ્ય બુદ્ધિં ચ વિજ્ઞાય વ્યવસાયં ચ વાનર
યાવન્ ન દૂરં યાતાઃ સ્મઃ ક્ષિપ્રમ્ આગન્તુમ્ અર્હસિ

ઇતિ પ્રતિસમાદિષ્ટો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
માનુષં ધારયન્ રૂપમ્ અયોધ્યાં ત્વરિતો યયૌ

લઙ્ઘયિત્વા પિતૃપથં ભુજગેન્દ્રાલયં શુભમ્
ગઙ્ગાયમુનયોર્ ભીમં સંનિપાતમ્ અતીત્ય ચ

શૃઙ્ગવેરપુરં પ્રાપ્ય ગુહમ્ આસાદ્ય વીર્યવાન્
સ વાચા શુભયા હૃષ્ટો હનૂમાન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

સખા તુ તવ કાકુત્સ્થો રામઃ સત્યપરાક્રમઃ
સસીતઃ સહ સૌમિત્રિઃ સ ત્વાં કુશલમ્ અબ્રવીત્

પઞ્ચમીમ્ અદ્ય રજનીમ્ ઉષિત્વા વચનાન્ મુનેઃ
ભરદ્વાજાભ્યનુજ્ઞાતં દ્રક્ષ્યસ્ય્ અદ્યૈવ રાઘવમ્

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાતેજાઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ
ઉત્પપાત મહાવેગો વેગવાન્ અવિચારયન્

સો ઽપશ્યદ્ રામતીર્થં ચ નદીં વાલુકિનીં તથા
ગોમતીં તાં ચ સો ઽપશ્યદ્ ભીમં સાલવનં તથા

સ ગત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં ત્વરિતઃ કપિકુઞ્જરઃ
આસસાદ દ્રુમાન્ ફુલ્લાન્ નન્દિગ્રામસમીપજાન્

ક્રોશમાત્રે ત્વ્ અયોધ્યાયાશ્ ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરમ્
દદર્શ ભરતં દીનં કૃશમ્ આશ્રમવાસિનમ્

જટિલં મલદિગ્ધાઙ્ગં ભ્રાતૃવ્યસનકર્શિતમ્
ફલમૂલાશિનં દાન્તં તાપસં ધર્મચારિણમ્

સમુન્નતજટાભારં વલ્કલાજિનવાસસં
નિયતં ભાવિતાત્માનં બ્રહ્મર્ષિસમતેજસં

પાદુકે તે પુરસ્કૃત્ય શાસન્તં વૈ વસુંધરામ્
ચતુર્વર્ણ્યસ્ય લોકસ્ય ત્રાતારં સર્વતો ભયાત્

ઉપસ્થિતમ્ અમાત્યૈશ્ ચ શુચિભિશ્ ચ પુરોહિતૈઃ
બલમુખ્યૈશ્ ચ યુક્તૈશ્ ચ કાષાયામ્બરધારિભિઃ

ન હિ તે રાજપુત્રં તં ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરમ્
પરિમોક્તું વ્યવસ્યન્તિ પૌરા વૈ ધર્મવત્સલાઃ

તં ધર્મમ્ ઇવ ધર્મજ્ઞં દેવવન્તમ્ ઇવાપરમ્
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ

વસન્તં દણ્ડકારણ્યે યં ત્વં ચીરજટાધરમ્
અનુશોચસિ કાકુત્સ્થં સ ત્વા કુશલમ્ અબ્રવીત્

પ્રિયમ્ આખ્યામિ તે દેવ શોકં ત્યક્ષ્યસિ દારુણમ્
અસ્મિન્ મુહૂર્તે ભ્રાત્રા ત્વં રામેણ સહ સંગતઃ

નિહત્ય રાવણં રામઃ પ્રતિલભ્ય ચ મૈથિલીમ્
ઉપયાતિ સમૃદ્ધાર્થઃ સહ મિત્રૈર્ મહાબલૈઃ

લક્ષ્મણશ્ ચ મહાતેજા વૈદેહી ચ યશસ્વિની
સીતા સમગ્રા રામેણ મહેન્દ્રેણ શચી યથા

એવમ્ ઉક્તો હનુમતા ભરતઃ કૈકયીસુતઃ
પપાત સહસા હૃષ્ટો હર્ષાન્ મોહં જગામ હ

તતો મુહૂર્તાદ્ ઉત્થાય પ્રત્યાશ્વસ્ય ચ રાઘવઃ
હનૂમન્તમ્ ઉવાચેદં ભરતઃ પ્રિયવાદિનમ્

અશોકજૈઃ પ્રીતિમયૈઃ કપિમ્ આલિઙ્ગ્ય સંભ્રમાત્
સિષેચ ભરતઃ શ્રીમાન્ વિપુલૈર્ અશ્રુબિન્દુભિઃ

દેવો વા માનુષો વા ત્વમ્ અનુક્રોશાદ્ ઇહાગતઃ
પ્રિયાખ્યાનસ્ય તે સૌમ્ય દદામિ બ્રુવતઃ પ્રિયમ્

ગવાં શતસહસ્રં ચ ગ્રામાણાં ચ શતં પરમ્
સકુણ્ડલાઃ શુભાચારા ભાર્યાઃ કન્યાશ્ ચ ષોડશ

હેમવર્ણાઃ સુનાસોરૂઃ શશિસૌમ્યાનનાઃ સ્ત્રિયઃ
સર્વાભરણસંપન્ના સંપન્નાઃ કુલજાતિભિઃ

નિશમ્ય રામાગમનં નૃપાત્મજઃ કપિપ્રવીરસ્ય તદાદ્ભુતોપમમ્
પ્રહર્ષિતો રામદિદૃક્ષયાભવત્ પુનશ્ ચ હર્ષાદ્ ઇદમ્ અબ્રવીદ્ વચઃ