રામાયણ · અધ્યાય 6.102

સ ઉવાચ મહાપ્રજ્ઞમ્ અભિગમ્ય પ્લવંગમઃ
રામં વચનમ્ અર્થજ્ઞો વરં સર્વધનુષ્મતામ્

યન્નિમિત્તો ઽયમ્ આરમ્ભઃ કર્મણાં ચ ફલોદયઃ
તાં દેવીં શોકસંતપ્તાં મૈથિલીં દ્રષ્ટુમ્ અર્હસિ

સા હિ શોકસમાવિષ્ટા બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણા
મૈથિલી વિજયં શ્રુત્વા તવ હર્ષમ્ ઉપાગમત્

પૂર્વકાત્ પ્રત્યયાચ્ ચાહમ્ ઉક્તો વિશ્વસ્તયા તયા
ભર્તારં દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છામિ કૃતાર્થં સહલક્ષ્મણમ્

એવમ્ ઉક્તો હનુમતા રામો ધર્મભૃતાં વરઃ
અગચ્છત્ સહસા ધ્યાનમ્ આસીદ્ બાષ્પપરિપ્લુતઃ

દીર્ઘમ્ ઉષ્ણં ચ નિશ્વસ્ય મેદિનીમ્ અવલોકયન્
ઉવાચ મેઘસંકાશં વિભીષણમ્ ઉપસ્થિતમ્

દિવ્યાઙ્ગરાગાં વૈદેહીં દિવ્યાભરણભૂષિતામ્
ઇહ સીતાં શિરઃસ્નાતામ્ ઉપસ્થાપય માચિરમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રામેણ ત્વરમાણો વિભીષણઃ
પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં સીતાં સ્ત્રીભિઃ સ્વાભિર્ અચોદયત્

દિવ્યાઙ્ગરાગા વૈદેહી દિવ્યાભરણભૂષિતા
યાનમ્ આરોહ ભદ્રં તે ભર્તા ત્વાં દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છતિ

એવમ્ ઉક્તા તુ વૈદેહી પ્રત્યુવાચ વિભીષણમ્
અસ્નાતા દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છામિ ભર્તારં રાક્ષસાધિપ

તસ્યાસ્ તદ્ વચનં શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ વિભીષણઃ
યથાહ રામો ભર્તા તે તત્ તથા કર્તુમ્ અર્હસિ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા મૈથિલી ભર્તૃદેવતા
ભર્તૃભક્તિવ્રતા સાધ્વી તથેતિ પ્રત્યભાષત

તતઃ સીતાં શિરઃસ્નાતાં યુવતીભિર્ અલંકૃતામ્
મહાર્હાભરણોપેતાં મહાર્હામ્બરધારિણીમ્

આરોપ્ય શિબિકાં દીપ્તાં પરાર્ધ્યામ્બરસંવૃતામ્
રક્ષોભિર્ બહુભિર્ ગુપ્તામ્ આજહાર વિભીષણઃ

સો ઽભિગમ્ય મહાત્માનં જ્ઞાત્વાભિધ્યાનમ્ આસ્થિતમ્
પ્રણતશ્ ચ પ્રહૃષ્ટશ્ ચ પ્રાપ્તાં સીતાં ન્યવેદયત્

તામ્ આગતામ્ ઉપશ્રુત્ય રક્ષોગૃહચિરોષિતામ્
હર્ષો દૈન્યં ચ રોષશ્ ચ ત્રયં રાઘવમ્ આવિશત્

તતઃ પાર્શ્વગતં દૃષ્ટ્વા સવિમર્શં વિચારયન્
વિભીષણમ્ ઇદં વાક્યમ્ અહૃષ્ટો રાઘવો ઽબ્રવીત્

રાક્ષસાધિપતે સૌમ્ય નિત્યં મદ્વિજયે રત
વૈદેહી સંનિકર્ષં મે શીઘ્રં સમુપગચ્છતુ

સ તદ્ વચનમ્ આજ્ઞાય રાઘવસ્ય વિભીષણઃ
તૂર્ણમ્ ઉત્સારણે યત્નં કારયામ્ આસ સર્વતઃ

કઞ્ચુકોષ્ણીષિણસ્ તત્ર વેત્રઝર્ઝરપાણયઃ
ઉત્સારયન્તઃ પુરુષાઃ સમન્તાત્ પરિચક્રમુઃ

ઋક્ષાણાં વાનરાણાં ચ રાક્ષસાનાં ચ સર્વતઃ
વૃન્દાન્ય્ ઉત્સાર્યમાણાનિ દૂરમ્ ઉત્સસૃજુસ્ તતઃ

તેષામ્ ઉત્સાર્યમાણાનાં સર્વેષાં ધ્વનિર્ ઉત્થિતઃ
વાયુનોદ્વર્તમાનસ્ય સાગરસ્યેવ નિસ્વનઃ

ઉત્સાર્યમાણાંસ્ તાન્ દૃષ્ટ્વા સમન્તાજ્ જાતસંભ્રમાન્
દાક્ષિણ્યાત્ તદમર્ષાચ્ ચ વારયામ્ આસ રાઘવઃ

સંરબ્ધશ્ ચાબ્રવીદ્ રામશ્ ચક્ષુષા પ્રદહન્ન્ ઇવ
વિભીષણં મહાપ્રાજ્ઞં સોપાલમ્ભમ્ ઇદં વચઃ

કિમર્થં મામ્ અનાદૃત્ય કૃશ્યતે ઽયં ત્વયા જનઃ
નિવર્તયૈનમ્ ઉદ્યોગં જનો ઽયં સ્વજનો મમ

ન ગૃહાણિ ન વસ્ત્રાણિ ન પ્રાકારાસ્ તિરસ્ક્રિયાઃ
નેદૃશા રાજસત્કારા વૃત્તમ્ આવરણં સ્ત્રિયઃ

વ્યસનેષુ ન કૃચ્છ્રેષુ ન યુદ્ધે ન સ્વયંવરે
ન ક્રતૌ નો વિવાહે ચ દર્શનં દુષ્યતે સ્ત્રિયઃ

સૈષા યુદ્ધગતા ચૈવ કૃચ્છ્રે મહતિ ચ સ્થિતા
દર્શને ઽસ્યા ન દોષઃ સ્યાન્ મત્સમીપે વિશેષતઃ

તદ્ આનય સમીપં મે શીઘ્રમ્ એનાં વિભીષણ
સીતા પશ્યતુ મામ્ એષા સુહૃદ્ગણવૃતં સ્થિતમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રામેણ સવિમર્શો વિભીષણઃ
રામસ્યોપાનયત્ સીતાં સંનિકર્ષં વિનીતવત્

તતો લક્ષ્મણસુગ્રીવૌ હનૂમાંશ્ ચ પ્લવંગમઃ
નિશમ્ય વાક્યં રામસ્ય બભૂવુર્ વ્યથિતા ભૃશમ્

કલત્રનિરપેક્ષૈશ્ ચ ઇઙ્ગિતૈર્ અસ્ય દારુણૈઃ
અપ્રીતમ્ ઇવ સીતાયાં તર્કયન્તિ સ્મ રાઘવમ્

લજ્જયા ત્વ્ અવલીયન્તી સ્વેષુ ગાત્રેષુ મૈથિલી
વિભીષણેનાનુગતા ભર્તારં સાભ્યવર્તત

સા વસ્ત્રસંરુદ્ધમુખી લજ્જયા જનસંસદિ
રુરોદાસાદ્ય ભર્તારમ્ આર્યપુત્રેતિ ભાષિણી

વિસ્મયાચ્ ચ પ્રહર્ષાચ્ ચ સ્નેહાચ્ ચ પરિદેવતા
ઉદૈક્ષત મુખં ભર્તુઃ સૌમ્યં સૌમ્યતરાનના

અથ સમપનુદન્ મનઃક્લમં સા સુચિરમ્ અદૃષ્ટમ્ ઉદીક્ષ્ય વૈ પ્રિયસ્ય
વદનમ્ ઉદિતપૂર્ણચન્દ્રકાન્તં વિમલશશાઙ્કનિભાનના તદાસીત્