રામાયણ · અધ્યાય 6.098

રાવણં નિહતં શ્રુત્વા રાઘવેણ મહાત્મના
અન્તઃપુરાદ્ વિનિષ્પેતૂ રાક્ષસ્યઃ શોકકર્શિતાઃ

વાર્યમાણાઃ સુબહુશો વૃષ્ટન્ત્યઃ ક્ષિતિપાંસુષુ
વિમુક્તકેશ્યો દુઃખાર્તા ગાવો વત્સહતા યથા

ઉત્તરેણ વિનિષ્ક્રમ્ય દ્વારેણ સહ રાક્ષસૈઃ
પ્રવિશ્યાયોધનં ઘોરં વિચિન્વન્ત્યો હતં પતિમ્

આર્યપુત્રેતિ વાદિન્યો હા નાથેતિ ચ સર્વશઃ
પરિપેતુઃ કબન્ધાઙ્કાં મહીં શોણિતકર્દમામ્

તા બાષ્પપરિપૂર્ણાક્ષ્યો ભર્તૃશોકપરાજિતાઃ
કરેણ્વ ઇવ નર્દન્ત્યો વિનેદુર્ હતયૂથપાઃ

દદૃશુસ્ તા મહાકાયં મહાવીર્યં મહાદ્યુતિમ્
રાવણં નિહતં ભૂમૌ નીલાઞ્જનચયોપમમ્

તાઃ પતિં સહસા દૃષ્ટ્વા શયાનં રણપાંસુષુ
નિપેતુસ્ તસ્ય ગાત્રેષુ છિન્ના વનલતા ઇવ

બહુમાનાત્ પરિષ્વજ્ય કા ચિદ્ એનં રુરોદ હ
ચરણૌ કા ચિદ્ આલિઙ્ગ્ય કા ચિત્ કણ્ઠે ઽવલમ્બ્ય ચ

ઉદ્ધૃત્ય ચ ભુજૌ કા ચિદ્ ભૂમૌ સ્મ પરિવર્તતે
હતસ્ય વદનં દૃષ્ટ્વા કા ચિન્ મોહમ્ ઉપાગમત્

કા ચિદ્ અઙ્કે શિરઃ કૃત્વા રુરોદ મુખમ્ ઈક્ષતી
સ્નાપયન્તી મુખં બાષ્પૈસ્ તુષારૈર્ ઇવ પઙ્કજમ્

એવમ્ આર્તાઃ પતિં દૃષ્ટ્વા રાવણં નિહતં ભુવિ
ચુક્રુશુર્ બહુધા શોકાદ્ ભૂયસ્ તાઃ પર્યદેવયન્

યેન વિત્રાસિતઃ શક્રો યેન વિત્રાસિતો યમઃ
યેન વૈશ્રવણો રાજા પુષ્પકેણ વિયોજિતઃ

ગન્ધર્વાણામ્ ઋષીણાં ચ સુરાણાં ચ મહાત્મનામ્
ભયં યેન મહદ્ દત્તં સો ઽયં શેતે રણે હતઃ

અસુરેભ્યઃ સુરેભ્યો વા પન્નગેભ્યો ઽપિ વા તથા
ન ભયં યો વિજાનાતિ તસ્યેદં માનુષાદ્ ભયમ્

અવધ્યો દેવતાનાં યસ્ તથા દાનવરક્ષસામ્
હતઃ સો ઽયં રણે શેતે માનુષેણ પદાતિના

યો ન શક્યઃ સુરૈર્ હન્તું ન યક્ષૈર્ નાસુરૈસ્ તથા
સો ઽયં કશ્ ચિદ્ ઇવાસત્ત્વો મૃત્યું મર્ત્યેન લમ્ભિતઃ

એવં વદન્ત્યો બહુધા રુરુદુસ્ તસ્ય તાઃ સ્ત્રિયઃ
ભૂય એવ ચ દુઃખાર્તા વિલેપુશ્ ચ પુનઃ પુનઃ

અશૃણ્વતા તુ સુહૃદાં સતતં હિતવાદિનામ્
એતાઃ સમમ્ ઇદાનીં તે વયમ્ આત્મા ચ પાતિતાઃ

બ્રુવાણો ઽપિ હિતં વાક્યમ્ ઇષ્ટો ભ્રાતા વિભીષણઃ
ધૃષ્ટં પરુષિતો મોહાત્ ત્વયાત્મવધકાઙ્ક્ષિણા

યદિ નિર્યાતિતા તે સ્યાત્ સીતા રામાય મૈથિલી
ન નઃ સ્યાદ્ વ્યસનં ઘોરમ્ ઇદં મૂલહરં મહત્

વૃત્તકામો ભવેદ્ ભ્રાતા રામો મિત્રકુલં ભવેત્
વયં ચાવિધવાઃ સર્વાઃ સકામા ન ચ શત્રવઃ

ત્વયા પુનર્ નૃશંસેન સીતાં સંરુન્ધતા બલાત્
રાક્ષસા વયમ્ આત્મા ચ ત્રયં તુલં નિપાતિતમ્

ન કામકારઃ કામં વા તવ રાક્ષસપુંગવ
દૈવં ચેષ્ટયતે સર્વં હતં દૈવેન હન્યતે

વાનરાણાં વિનાશો ઽયં રાક્ષસાનાં ચ તે રણે
તવ ચૈવ મહાબાહો દૈવયોગાદ્ ઉપાગતઃ

નૈવાર્થેન ન કામેન વિક્રમેણ ન ચાજ્ઞયા
શક્યા દૈવગતિર્ લોકે નિવર્તયિતુમ્ ઉદ્યતા

વિલેપુર્ એવં દીનાસ્ તા રાક્ષસાધિપયોષિતઃ
કુરર્ય ઇવ દુઃખાર્તા બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણાઃ