રામાયણ · અધ્યાય 6.096

તૌ તથા યુધ્યમાનૌ તુ સમરે રામરાવણૌ
દદૃશુઃ સર્વભૂતાનિ વિસ્મિતેનાન્તરાત્મના

અર્દયન્તૌ તુ સમરે તયોસ્ તૌ સ્યન્દનોત્તમૌ
પરસ્પરવધે યુક્તૌ ઘોરરૂપૌ બભૂવતુઃ

મણ્ડલાનિ ચ વીથીશ્ ચ ગતપ્રત્યાગતાનિ ચ
દર્શયન્તૌ બહુવિધાં સૂતૌ સારથ્યજાં ગતિમ્

અર્દયન્ રાવણં રામો રાઘવં ચાપિ રાવણઃ
ગતિવેગં સમાપન્નૌ પ્રવર્તન નિવર્તને

ક્ષિપતોઃ શરજાલાનિ તયોસ્ તૌ સ્યન્દનોત્તમૌ
ચેરતુઃ સંયુગમહીં સાસારૌ જલદાવ્ ઇવ

દર્શયિત્વા તદા તૌ તુ ગતિં બહુવિધાં રણે
પરસ્પરસ્યાભિમુખૌ પુનર્ એવ ચ તસ્થતુઃ

ધુરં ધુરેણ રથયોર્ વક્ત્રં વક્ત્રેણ વાજિનામ્
પતાકાશ્ ચ પતાકાભિઃ સમેયુઃ સ્થિતયોસ્ તદા

રાવણસ્ય તતો રામો ધનુર્મુક્તૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ
ચતુર્ભિશ્ ચતુરો દીપ્તાન્ હયાન્ પ્રત્યપસર્પયત્

સ ક્રોધવશમ્ આપન્નો હયાનામ્ અપસર્પણે
મુમોચ નિશિતાન્ બાણાન્ રાઘવાય નિશાચરઃ

સો ઽતિવિદ્ધો બલવતા દશગ્રીવેણ રાઘવઃ
જગામ ન વિકારં ચ ન ચાપિ વ્યથિતો ઽભવત્

ચિક્ષેપ ચ પુનર્ બાણાન્ વજ્રપાતસમસ્વનાન્
સારથિં વજ્રહસ્તસ્ય સમુદ્દિશ્ય નિશાચરઃ

માતલેસ્ તુ મહાવેગાઃ શરીરે પતિતાઃ શરાઃ
ન સૂક્ષ્મમ્ અપિ સંમોહં વ્યથાં વા પ્રદદુર્ યુધિ

તયા ધર્ષણયા ક્રોદ્ધો માતલેર્ ન તથાત્મનઃ
ચકાર શરજાલેન રાઘવો વિમુખં રિપુમ્

વિંશતિં ત્રિંશતં ષષ્ટિં શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
મુમોચ રાઘવો વીરઃ સાયકાન્ સ્યન્દને રિપોઃ

ગદાનાં મુસલાનાં ચ પરિઘાણાં ચ નિસ્વનૈઃ
શરાણાં પુઙ્ખવાતૈશ્ ચ ક્ષુભિતાઃ સપ્તસાગરાઃ

ક્ષુબ્ધાનાં સાગરાણાં ચ પાતાલતલવાસિનઃ
વ્યથિતાઃ પન્નગાઃ સર્વે દાનવાશ્ ચ સહસ્રશઃ

ચકમ્પે મેદિની કૃત્સ્ના સશૈલવનકાનના
ભાસ્કરો નિષ્પ્રભશ્ ચાભૂન્ ન વવૌ ચાપિ મારુતઃ

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ
ચિન્તામ્ આપેદિરે સર્વે સકિંનરમહોરગાઃ

સ્વસ્તિ ગોબ્રાહ્મણેભ્યો ઽસ્તુ લોકાસ્ તિષ્ઠન્તુ શાશ્વતાઃ
જયતાં રાઘવઃ સંખ્યે રાવણં રાક્ષસેશ્વરમ્

તતઃ ક્રુદ્ધો મહાબાહૂ રઘૂણાં કીર્તિવર્ધનઃ
સંધાય ધનુષા રામઃ ક્ષુરમ્ આશીવિષોપમમ્
રાવણસ્ય શિરો ઽચ્છિન્દચ્ છ્રીમજ્ જ્વલિતકુણ્ડલમ્

તચ્ છિરઃ પતિતં ભૂમૌ દૃષ્ટં લોકૈસ્ ત્રિભિસ્ તદા
તસ્યૈવ સદૃશં ચાન્યદ્ રાવણસ્યોત્થિતં શિરઃ

તત્ ક્ષિપ્રં ક્ષિપ્રહસ્તેન રામેણ ક્ષિપ્રકારિણા
દ્વિતીયં રાવણશિરશ્ છિન્નં સંયતિ સાયકૈઃ

છિન્નમાત્રં ચ તચ્ છીર્ષં પુનર્ અન્યત્ સ્મ દૃશ્યતે
તદ્ અપ્ય્ અશનિસંકાશૈશ્ છિન્નં રામેણ સાયકૈઃ

એવમ્ એવ શતં છિન્નં શિરસાં તુલ્યવર્ચસામ્
ન ચૈવ રાવણસ્યાન્તો દૃશ્યતે જીવિતક્ષયે

તતઃ સર્વાસ્ત્રવિદ્ વીરઃ કૌસલ્યાનન્દિવર્ધનઃ
માર્ગણૈર્ બહુભિર્ યુક્તશ્ ચિન્તયામ્ આસ રાઘવઃ

મારીચો નિહતો યૈસ્ તુ ખરો યૈસ્ તુ સુદૂષણઃ
ક્રઞ્ચારણ્યે વિરાધસ્ તુ કબન્ધો દણ્ડકા વને

ત ઇમે સાયકાઃ સર્વે યુદ્ધે પ્રત્યયિકા મમ
કિં નુ તત્ કારણં યેન રાવણે મન્દતેજસઃ

ઇતિ ચિન્તાપરશ્ ચાસીદ્ અપ્રમત્તશ્ ચ સંયુગે
વવર્ષ શરવર્ષાણિ રાઘવો રાવણોરસિ

રાવણો ઽપિ તતઃ ક્રુદ્ધો રથસ્થો રાક્ષસેશ્વરઃ
ગદામુસલવર્ષેણ રામં પ્રત્યર્દયદ્ રણે

દેવદાનવયક્ષાણાં પિશાચોરગરક્ષસામ્
પશ્યતાં તન્ મહદ્ યુદ્ધં સર્વરાત્રમ્ અવર્તત

નૈવ રત્રિં ન દિવસં ન મુહૂર્તં ન ચક્ષણમ્
રામરાવણયોર્ યુદ્ધં વિરામમ્ ઉપગચ્છતિ