રામાયણ · અધ્યાય 6.094

તમ્ આપતન્તં સહસા સ્વનવન્તં મહાધ્વજમ્
રથં રાક્ષસરાજસ્ય નરરાજો દદર્શ હ

કૃષ્ણવાજિસમાયુક્તં યુક્તં રૌદ્રેણ વર્ચસા
તડિત્પતાકાગહનં દર્શિતેન્દ્રાયુધાયુધમ્
શરધારા વિમુઞ્ચન્તં ધારાસારમ્ ઇવાન્બુદમ્

તં દૃષ્ટ્વા મેઘસંકાશમ્ આપતન્તં રથં રિપોઃ
ગિરેર્ વજ્રાભિમૃષ્ટસ્ય દીર્યતઃ સદૃશસ્વનમ્
ઉવાચ માતલિં રામઃ સહસ્રાક્ષસ્ય સારથિમ્

માતલે પશ્ય સંરબ્ધમ્ આપતન્તં રથં રિપોઃ
યથાપસવ્યં પતતા વેગેન મહતા પુનઃ
સમરે હન્તુમ્ આત્માનં તથાનેન કૃતા મતિઃ

તદ્ અપ્રમાદમ્ આતિષ્ઠ પ્રત્યુદ્ગચ્છ રથં રિપોઃ
વિધ્વંસયિતુમ્ ઇચ્છામિ વાયુર્ મેઘમ્ ઇવોત્થિતમ્

અવિક્લવમ્ અસંભ્રાન્તમ્ અવ્યગ્રહૃદયેક્ષણમ્
રશ્મિસંચારનિયતં પ્રચોદય રથં દ્રુતમ્

કામં ન ત્વં સમાધેયઃ પુરંદરરથોચિતઃ
યુયુત્સુર્ અહમ્ એકાગ્રઃ સ્મારયે ત્વાં ન શિક્ષયે

પરિતુષ્ટઃ સ રામસ્ય તેન વાક્યેન માતલિઃ
પ્રચોદયામ્ આસ રથં સુરસારથિસત્તમઃ

અપસવ્યં તતઃ કુર્વન્ રાવણસ્ય મહારથમ્
ચક્રોત્ક્ષિપ્તેન રજસા રાવણં વ્યવધૂનયત્

તતઃ ક્રુદ્ધો દશગ્રીવસ્ તામ્રવિસ્ફારિતેક્ષણઃ
રથપ્રતિમુખં રામં સાયકૈર્ અવધૂનયત્

ધર્ષણામર્ષિતો રામો ધૈર્યં રોષેણ લઙ્ઘયન્
જગ્રાહ સુમહાવેગમ્ ઐન્દ્રં યુધિ શરાસનમ્
શરાંશ્ ચ સુમહાતેજાઃ સૂર્યરશ્મિસમપ્રભાન્

તદ્ ઉપોઢં મહદ્ યુદ્ધમ્ અન્યોન્યવધકાઙ્ક્ષિણોઃ
પરસ્પરાભિમુખયોર્ દૃપ્તયોર્ ઇવ સિંહયોઃ

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ
સમીયુર્ દ્વૈરથં દ્રષ્ટું રાવણક્ષયકાઙ્ક્ષિણઃ

સમુત્પેતુર્ અથોત્પાતા દારુણા લોમહર્ષણાઃ
રાવણસ્ય વિનાશાય રાઘવસ્ય જયાય ચ

વવર્ષ રુધિરં દેવો રાવણસ્ય રથોપરિ
વાતા મણ્ડલિનસ્ તીવ્રા અપસવ્યં પ્રચક્રમુઃ

મહદ્ ગૃધ્રકુલં ચાસ્ય ભ્રમમાણં નભસ્તલે
યેન યેન રથો યાતિ તેન તેન પ્રધાવતિ

સંધ્યયા ચાવૃતા લઙ્કા જપાપુષ્પનિકાશયા
દૃશ્યતે સંપ્રદીતેવ દિવસે ઽપિ વસુંધરા

સનિર્ઘાતા મહોલ્કાશ્ ચ સંપ્રચેતુર્ મહાસ્વનાઃ
વિષાદયન્ત્યો રક્ષાંસિ રાવણસ્ય તદાહિતાઃ

રાવણશ્ ચ યતસ્ તત્ર પ્રચચાલ વસુંધરા
રક્ષસાં ચ પ્રહરતાં ગૃહીતા ઇવ બાહવઃ

તામ્રાઃ પીતાઃ સિતાઃ શ્વેતાઃ પતિતાઃ સૂર્યરશ્મયઃ
દૃશ્યન્તે રાવણસ્યાઙ્ગે પર્વતસ્યેવ ધાતવઃ

ગૃધ્રૈર્ અનુગતાશ્ ચાસ્ય વમન્ત્યો જ્વલનં મુખૈઃ
પ્રણેદુર્ મુખમ્ ઈક્ષન્ત્યઃ સંરબ્ધમ્ અશિવં શિવાઃ

પ્રતિકૂલં વવૌ વાયૂ રણે પાંસૂન્ સમુત્કિરન્
તસ્ય રાક્ષસરાજસ્ય કુર્વન્ દૃષ્ટિવિલોપનમ્

નિપેતુર્ ઇન્દ્રાશનયઃ સૈન્યે ચાસ્ય સમન્તતઃ
દુર્વિષહ્ય સ્વના ઘોરા વિના જલધરસ્વનમ્

દિશશ્ ચ પ્રદિશઃ સર્વા બભૂવુસ્ તિમિરાવૃતાઃ
પાંસુવર્ષેણ મહતા દુર્દર્શં ચ નભો ઽભવત્

કુર્વન્ત્યઃ કલહં ઘોરં સારિકાસ્ તદ્રથં પ્રતિ
નિપેતુઃ શતશસ્ તત્ર દારુણા દારુણસ્વનાઃ

જઘનેભ્યઃ સ્ફુલિઙ્ગાંશ્ ચ નેત્રેભ્યો ઽશ્રૂણિ સંતતમ્
મુમુચુસ્ તસ્ય તુરગાસ્ તુલ્યમ્ અગ્નિં ચ વારિ ચ

એવં પ્રકારા બહવઃ સમુત્પાતા ભયાવહાઃ
રાવણસ્ય વિનાશાય દારુણાઃ સંપ્રજજ્ઞિરે

રામસ્યાપિ નિમિત્તાનિ સૌમ્યાનિ ચ શિવાનિ ચ
બભૂવુર્ જયશંસીનિ પ્રાદુર્ભૂતાનિ સર્વશઃ

તતો નિરીક્ષ્યાત્મગતાનિ રાઘવો રણે નિમિત્તાનિ નિમિત્તકોવિદઃ
જગામ હર્ષં ચ પરાં ચ નિર્વૃતિં ચકાર યુદ્ધે ઽભ્યધિકં ચ વિક્રમમ્