રામાયણ · અધ્યાય 6.093

સ તુ મોહાત્ સુસંક્રુદ્ધઃ કૃતાન્તબલચોદિતઃ
ક્રોધસંરક્તનયનો રાવણો સૂતમ્ અબ્રવીત્

હીનવીર્યમ્ ઇવાશક્તં પૌરુષેણ વિવર્જિતમ્
ભીરું લઘુમ્ ઇવાસત્ત્વં વિહીનમ્ ઇવ તેજસા

વિમુક્તમ્ ઇવ માયાભિર્ અસ્ત્રૈર્ ઇવ બહિષ્કૃતમ્
મામ્ અવજ્ઞાય દુર્બુદ્ધે સ્વયા બુદ્ધ્યા વિચેષ્ટસે

કિમર્થં મામ્ અવજ્ઞાય મચ્છન્દમ્ અનવેક્ષ્ય ચ
ત્વયા શત્રુસમક્ષં મે રથો ઽયમ્ અપવાહિતઃ

ત્વયાદ્ય હિ મમાનાર્ય ચિરકાલસમાર્જિતમ્
યશો વીર્યં ચ તેજશ્ ચ પ્રત્યયશ્ ચ વિનાશિતઃ

શત્રોઃ પ્રખ્યાતવીર્યસ્ય રઞ્જનીયસ્ય વિક્રમૈઃ
પશ્યતો યુદ્ધલુબ્ધો ઽહં કૃતઃ કાપુરુષસ્ ત્વયા

યસ્ ત્વં રથમ્ ઇમં મોહાન્ ન ચોદ્વહસિ દુર્મતે
સત્યો ઽયં પ્રતિતર્કો મે પરેણ ત્વમ્ ઉપસ્કૃતઃ

ન હીદં વિદ્યતે કર્મ સુહૃદો હિતકાઙ્ક્ષિણઃ
રિપૂણાં સદૃશં ચૈતન્ ન ત્વયૈતત્ સ્વનુષ્ઠિતમ્

નિવર્તય રથં શીઘ્રં યાવન્ નાપૈતિ મે રિપુઃ
યદિ વાપ્ય્ ઉષિતો ઽસિ ત્વં સ્મર્યન્તે યદિ વા ગુણાઃ

એવં પરુષમ્ ઉક્તસ્ તુ હિતબુદ્ધિર્ અબુદ્ધિના
અબ્રવીદ્ રાવણં સૂતો હિતં સાનુનયં વચઃ

ન ભીતો ઽસ્મિ ન મૂઢો ઽસ્મિ નોપજપ્તો ઽસ્મિ શત્રુભિઃ
ન પ્રમત્તો ન નિઃસ્નેહો વિસ્મૃતા ન ચ સત્ક્રિયા

મયા તુ હિતકામેન યશશ્ ચ પરિરક્ષતા
સ્નેહપ્રસ્કન્નમનસા પ્રિયમ્ ઇત્ય્ અપ્રિયં કૃતમ્

નાસ્મિન્ન્ અર્થે મહારાજ ત્વં માં પ્રિયહિતે રતમ્
કશ્ ચિલ્ લઘુર્ ઇવાનાર્યો દોષતો ગન્તુમ્ અર્હસિ

શ્રૂયતામ્ અભિધાસ્યામિ યન્નિમિત્તં મયા રથઃ
નદીવેગ ઇવામ્ભોભિઃ સંયુગે વિનિવર્તિતઃ

શ્રમં તવાવગચ્છામિ મહતા રણકર્મણા
ન હિ તે વીર સૌમુખ્યં પ્રહર્ષં વોપધારયે

રથોદ્વહનખિન્નાશ્ ચ ત ઇમે રથવાજિનઃ
દીના ઘર્મપરિશ્રાન્તા ગાવો વર્ષહતા ઇવ

નિમિત્તાનિ ચ ભૂયિષ્ઠં યાનિ પ્રાદુર્ભવન્તિ નઃ
તેષુ તેષ્વ્ અભિપન્નેષુ લક્ષયામ્ય્ અપ્રદક્ષિણમ્

દેશકાલૌ ચ વિજ્ઞેયૌ લક્ષણાનીઙ્ગિતાનિ ચ
દૈન્યં હર્ષશ્ ચ ખેદશ્ ચ રથિનશ્ ચ બલાબલમ્

સ્થલનિમ્નાનિ ભૂમેશ્ ચ સમાનિ વિષમાણિ ચ
યુદ્ધકાલશ્ ચ વિજ્ઞેયઃ પરસ્યાન્તરદર્શનમ્

ઉપયાનાપયાને ચ સ્થાનં પ્રત્યપસર્પણમ્
સર્વમ્ એતદ્ રથસ્થેન જ્ઞેયં રથકુટુમ્બિના

તવ વિશ્રામહેતોસ્ તુ તથૈષાં રથવાજિનામ્
રૌદ્રં વર્જયતા ખેદં ક્ષમં કૃતમ્ ઇદં મયા

ન મયા સ્વેચ્છયા વીર રથો ઽયમ્ અપવાહિતઃ
ભર્તૃસ્નેહપરીતેન મયેદં યત્કૃતં વિભો

આજ્ઞાપય યથાતત્ત્વં વક્ષ્યસ્ય્ અરિનિષૂદન
તત્ કરિષ્યામ્ય્ અહં વીરં ગતાનૃણ્યેન ચેતસા

સંતુષ્ટસ્ તેન વાક્યેન રાવણસ્ તસ્ય સારથેઃ
પ્રશસ્યૈનં બહુવિધં યુદ્ધલુબ્ધો ઽબ્રવીદ્ ઇદમ્

રથં શીઘ્રમ્ ઇમં સૂત રાઘવાભિમુખં કુરુ
નાહત્વા સમરે શત્રૂન્ નિવર્તિષ્યતિ રાવણઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા તતસ્ તુષ્ટો રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ
દદૌ તસ્ય શુભં હ્ય્ એકં હસ્તાભરણમ્ ઉત્તમમ્

તતો દ્રુતં રાવણવાક્યચોદિતઃ પ્રચોદયામ્ આસ હયાન્ સ સારથિઃ
સ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય તતો મહારથઃ ક્ષણેન રામસ્ય રણાગ્રતો ઽભવત્