રામાયણ · અધ્યાય 6.092

સ તુ તેન તદા ક્રોધાત્ કાકુત્સ્થેનાર્દિતો રણે
રાવણઃ સમરશ્લાઘી મહાક્રોધમ્ ઉપાગમત્

સ દીપ્તનયનો રોષાચ્ ચાપમ્ આયમ્ય વીર્યવાન્
અભ્યર્દયત્ સુસંક્રુદ્ધો રાઘવં પરમાહવે

બાણધારાસહસ્રૈસ્ તુ સ તોયદ ઇવામ્બરાત્
રાઘવં રાવણો બાણૈસ્ તટાકમ્ ઇવ પૂરયત્

પૂરિતઃ શરજાલેન ધનુર્મુક્તેન સંયુગે
મહાગિરિર્ ઇવાકમ્પ્યઃ કાકુસ્થો ન પ્રકમ્પતે

સ શરૈઃ શરજાલાનિ વારયન્ સમરે સ્થિતઃ
ગભસ્તીન્ ઇવ સૂર્યસ્ય પ્રતિજગ્રાહ વીર્યવાન્

તતઃ શરસહસ્રાણિ ક્ષિપ્રહસ્તો નિશાચરઃ
નિજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધો રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ

સ શોણિતસમાદિગ્ધઃ સમરે લક્ષ્મણાગ્રજઃ
દૃષ્ટઃ ફુલ્લ ઇવારણ્યે સુમહાન્ કિંશુકદ્રુમઃ

શરાભિઘાતસંરબ્ધઃ સો ઽપિ જગ્રાહ સાયકાન્
કાકુત્સ્થઃ સુમહાતેજા યુગાન્તાદિત્યવર્ચસઃ

તતો ઽન્યોન્યં સુસંરબ્ધાવ્ ઉભૌ તૌ રામરાવણૌ
શરાન્ધકારે સમરે નોપાલક્ષયતાં તદા

તતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો રામો દશરથાત્મજઃ
ઉવાચ રાવણં વીરઃ પ્રહસ્ય પરુષં વચઃ

મમ ભાર્યા જનસ્થાનાદ્ અજ્ઞાનાદ્ રાક્ષસાધમ
હૃતા તે વિવશા યસ્માત્ તસ્માત્ ત્વં નાસિ વીર્યવાન્

મયા વિરહિતાં દીનાં વર્તમાનાં મહાવને
વૈદેહીં પ્રસભં હૃત્વા શૂરો ઽહમ્ ઇતિ મન્યસે

સ્ત્રીષુ શૂર વિનાથાસુ પરદારાભિમર્શકે
કૃત્વા કાપુરુષં કર્મ શૂરો ઽહમ્ ઇતિ મન્યસે

ભિન્નમર્યાદ નિર્લજ્જ ચારિત્રેષ્વ્ અનવસ્થિત
દર્પાન્ મૃત્યુમ્ ઉપાદાય શૂરો ઽહમ્ ઇતિ મન્યસે

શૂરેણ ધનદભ્રાત્રા બલૈઃ સમુદિતેન ચ
શ્લાઘનીયં યશસ્યં ચ કૃતં કર્મ મહત્ ત્વયા

ઉત્સેકેનાભિપન્નસ્ય ગર્હિતસ્યાહિતસ્ય ચ
કર્મણઃ પ્રાપ્નુહીદાનીં તસ્યાદ્ય સુમહત્ ફલમ્

શૂરો ઽહમ્ ઇતિ ચાત્માનમ્ અવગચ્છસિ દુર્મતે
નૈવ લજ્જાસ્તિ તે સીતાં ચોરવદ્ વ્યપકર્ષતઃ

યદિ મત્સંનિધૌ સીતા ધર્ષિતા સ્યાત્ ત્વયા બલાત્
ભ્રાતરં તુ ખરં પશ્યેસ્ તદા મત્સાયકૈર્ હતઃ

દિષ્ટ્યાસિ મમ દુષ્ટાત્મંશ્ ચક્ષુર્વિષયમ્ આગતઃ
અદ્ય ત્વાં સાયકૈસ્ તીક્ષ્ણૈર્ નયામિ યમસાદનમ્

અદ્ય તે મચ્છરૈશ્ છિન્નં શિરો જ્વલિતકુણ્ડલમ્
ક્રવ્યાદા વ્યપકર્ષન્તુ વિકીર્ણં રણપાંસુષુ

નિપત્યોરસિ ગૃધ્રાસ્ તે ક્ષિતૌ ક્ષિપ્તસ્ય રાવણ
પિબન્તુ રુધિરં તર્ષાદ્ બાણશલ્યાન્તરોથિતમ્

અદ્ય મદ્બાણાભિન્નસ્ય ગતાસોઃ પતિતસ્ય તે
કર્ષન્ત્વ્ અન્ત્રાણિ પતગા ગરુત્મન્ત ઇવોરગાન્

ઇત્ય્ એવં સ વદન્ વીરો રામઃ શત્રુનિબર્હણઃ
રાક્ષસેન્દ્રં સમીપસ્થં શરવર્ષૈર્ અવાકિરત્

બભૂવ દ્વિગુણં વીર્યં બલં હર્ષશ્ ચ સંયુગે
રામસ્યાસ્ત્રબલં ચૈવ શત્રોર્ નિધનકાઙ્ક્ષિણઃ

પ્રાદુર્બભૂવુર્ અસ્ત્રાણિ સર્વાણિ વિદિતાત્મનઃ
પ્રહર્ષાચ્ ચ મહાતેજાઃ શીઘ્રહસ્તતરો ઽભવત્

શુભાન્ય્ એતાનિ ચિહ્નાનિ વિજ્ઞાયાત્મગતાનિ સઃ
ભૂય એવાર્દયદ્ રામો રાવણં રાક્ષસાન્તકૃત્

હરીણાં ચાશ્મનિકરૈઃ શરવર્ષૈશ્ ચ રાઘવાત્
હન્યમાનો દશગ્રીવો વિઘૂર્ણહૃદયો ઽભવત્

યદા ચ શસ્ત્રં નારેભે ન વ્યકર્ષચ્ છરાસનમ્
નાસ્ય પ્રત્યકરોદ્ વીર્યં વિક્લવેનાન્તરાત્મના

ક્ષિપ્તાશ્ ચાપિ શરાસ્ તેન શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
ન રણાર્થાય વર્તન્તે મૃત્યુકાલે ઽભિવર્તતઃ

સૂતસ્ તુ રથનેતાસ્ય તદવસ્થં નિરીક્ષ્ય તમ્
શનૈર્ યુદ્ધાદ્ અસંભાન્તો રથં તસ્યાપવાહયત્