રામાયણ · અધ્યાય 6.082

તાનિ નાગસહસ્રાણિ સારોહાણાં ચ વાજિનામ્
રથાનાં ચાગ્નિવર્ણાનાં સધ્વજાનાં સહસ્રશઃ

રાક્ષસાનાં સહસ્રાણિ ગદાપરિઘયોધિનામ્
કાઞ્ચનધ્વજચિત્રાણાં શૂરાણાં કામરૂપિણામ્

નિહતાનિ શરૈસ્ તીક્ષ્ણૈસ્ તપ્તકાઞ્ચનભૂષણૈઃ
રાવણેન પ્રયુક્તાનિ રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા

દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ સંભ્રાન્તા હતશેષા નિશાચરાઃ
રાક્ષસ્યશ્ ચ સમાગમ્ય દીનાશ્ ચિન્તાપરિપ્લુતાઃ

વિધવા હતપુત્રાશ્ ચ ક્રોશન્ત્યો હતબાન્ધવાઃ
રાક્ષસ્યઃ સહ સંગમ્ય દુઃખાર્તાઃ પર્યદેવયન્

કથં શૂર્પણખા વૃદ્ધા કરાલા નિર્ણતોદરી
આસસાદ વને રામં કન્દર્પમ્ ઇવ રૂપિણમ્

સુકુમારં મહાસત્ત્વં સર્વભૂતહિતે રતમ્
તં દૃષ્ટ્વા લોકવધ્યા સા હીનરૂપા પ્રકામિતા

કથં સર્વગુણૈર્ હીના ગુણવન્તં મહૌજસં
સુમુખં દુર્મુખી રામં કામયામ્ આસ રાક્ષસી

જનસ્યાસ્યાલ્પભાગ્યત્વાત્ પલિની શ્વેતમૂર્ધજા
અકાર્યમ્ અપહાસ્યં ચ સર્વલોકવિગર્હિતમ્

રાક્ષસાનાં વિનાશાય દૂષણસ્ય ખરસ્ય ચ
ચકારાપ્રતિરૂપા સા રાઘવસ્ય પ્રધર્ષણમ્

તન્ નિમિત્તમ્ ઇદં વૈરં રાવણેન કૃતં મહત્
વધાય નીતા સા સીતા દશગ્રીવેણ રક્ષસા

ન ચ સીતાં દશગ્રીવઃ પ્રાપ્નોતિ જનકાત્મજામ્
બદ્ધં બલવતા વૈરમ્ અક્ષયં રાઘવેણ હ

વૈદેહીં પ્રાર્થયાનં તં વિરાધં પ્રેક્ષ્ય રાક્ષસં
હતમ્ એકેન રામેણ પર્યાપ્તં તન્નિદર્શનમ્

ચતુર્દશસહસ્રાણિ રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્
નિહતાનિ જનસ્થાને શરૈર્ અગ્નિશિખોપમૈઃ

ખરશ્ ચ નિહતઃ સંખ્યે દૂષણસ્ ત્રિશિરાસ્ તથા
શરૈર્ આદિત્યસંકાશૈઃ પર્યાપ્તં તન્નિદર્શનમ્

હતો યોજનબાહુશ્ ચ કબન્ધો રુધિરાશનઃ
ક્રોધાર્તો વિનદન્ સો ઽથ પર્યાપ્તં તન્નિદર્શનમ્

જઘાન બલિનં રામઃ સહસ્રનયનાત્મજમ્
બાલિનં મેઘસંકાશં પર્યાપ્તં તન્નિદર્શનમ્

ઋશ્યમૂકે વસઞ્ શૈલે દીનો ભગ્નમનોરથઃ
સુગ્રીવઃ સ્થાપિતો રાજ્યે પર્યાપ્તં તન્નિદર્શનમ્

ધર્માર્થસહિતં વાક્યં સર્વેષાં રક્ષસાં હિતમ્
યુક્તં વિભીષણેનોક્તં મોહાત્ તસ્ય ન રોચતે

વિભીષણવચઃ કુર્યાદ્ યદિ સ્મ ધનદાનુજઃ
શ્મશાનભૂતા દુઃખાર્તા નેયં લઙ્કા પુરી ભવેત્

કુમ્ભકર્ણં હતં શ્રુત્વા રાઘવેણ મહાબલમ્
પ્રિયં ચેન્દ્રજિતં પુત્રં રાવણો નાવબુધ્યતે

મમ પુત્રો મમ ભ્રાતા મમ ભર્તા રણે હતઃ
ઇત્ય્ એવં શ્રૂયતે શબ્દો રાક્ષસાનાં કુલે કુલે

રથાશ્ ચાશ્વાશ્ ચ નાગાશ્ ચ હતાઃ શતસહસ્રશઃ
રણે રામેણ શૂરેણ રાક્ષસાશ્ ચ પદાતયઃ

રુદ્રો વા યદિ વા વિષ્ણુર્ મહેન્દ્રો વા શતક્રતુઃ
હન્તિ નો રામરૂપેણ યદિ વા સ્વયમ્ અન્તકઃ

હતપ્રવીરા રામેણ નિરાશા જીવિતે વયમ્
અપશ્યન્ત્યો ભયસ્યાન્તમ્ અનાથા વિલપામહે

રામહસ્તાદ્ દશગ્રીવઃ શૂરો દત્તવરો યુધિ
ઇદં ભયં મહાઘોરમ્ ઉત્પન્નં નાવબુધ્યતે

ન દેવા ન ચ ગન્ધર્વા ન પિશાચા ન રાક્ષસાઃ
ઉપસૃષ્ટં પરિત્રાતું શક્તા રામેણ સંયુગે

ઉત્પાતાશ્ ચાપિ દૃશ્યન્તે રાવણસ્ય રણે રણે
કથયિષ્યન્તિ રામેણ રાવણસ્ય નિબર્હણમ્

પિતામહેન પ્રીતેન દેવદાનવરાક્ષસૈઃ
રાવણસ્યાભયં દત્તં માનુષેભ્યો ન યાચિતમ્

તદ્ ઇદં માનુષાન્ મન્યે પ્રાપ્તં નિઃસંશયં ભયમ્
જીવિતાન્તકરં ઘોરં રક્ષસાં રાવણસ્ય ચ

પીડ્યમાનાસ્ તુ બલિના વરદાનેન રક્ષસા
દીપ્તૈસ્ તપોભિર્ વિબુધાઃ પિતામહમ્ અપૂજયન્

દેવતાનાં હિતાર્થાય મહાત્મા વૈ પિતામહઃ
ઉવાચ દેવતાઃ સર્વા ઇદં તુષ્ટો મહદ્ વચઃ

અદ્ય પ્રભૃતિ લોકાંસ્ ત્રીન્ સર્વે દાનવરાક્ષસાઃ
ભયેન પ્રાવૃતા નિત્યં વિચરિષ્યન્તિ શાશ્વતમ્

દૈવતૈસ્ તુ સમાગમ્ય સર્વૈશ્ ચેન્દ્રપુરોગમૈઃ
વૃષધ્વજસ્ ત્રિપુરહા મહાદેવઃ પ્રસાદિતઃ

પ્રસન્નસ્ તુ મહાદેવો દેવાન્ એતદ્ વચો ઽબ્રવીત્
ઉત્પત્સ્યતિ હિતાર્થં વો નારી રક્ષઃક્ષયાવહા

એષા દેવૈઃ પ્રયુક્તા તુ ક્ષુદ્ યથા દાનવાન્ પુરા
ભક્ષયિષ્યતિ નઃ સીતા રાક્ષસઘ્ની સરાવણાન્

રાવણસ્યાપનીતેન દુર્વિનીતસ્ય દુર્મતેઃ
અયં નિષ્ટાનકો ઘોરઃ શોકેન સમભિપ્લુતઃ

તં ન પશ્યામહે લોકે યો નઃ શરણદો ભવેત્
રાઘવેણોપસૃષ્ટાનાં કાલેનેવ યુગક્ષયે

ઇતીવ સર્વા રજનીચરસ્ત્રિયઃ પરસ્પરં સંપરિરભ્ય બાહુભિઃ
વિષેદુર્ આર્તાતિભયાભિપીડિતા વિનેદુર્ ઉચ્ચૈશ્ ચ તદા સુદારુણમ્